TV-RECENSIEARNO HAIJTEMA

Ruben Terlou brengt de expansiedrift van China in Afrika weergaloos in beeld

null Beeld

De Chinese investeringen komen wellicht de plaatselijke bevolking ten goede, maar herinneren ook aan ontwrichtend westers kolonialisme.

Net als je denkt dat je even genoeg weet over de expansiedrift van China, de economische explosie en de doorgaans onzachtzinnige omgang van de autoriteiten met hun burgers, weet documentairemaker Ruben Terlou je nieuwsgierigheid een nieuwe impuls te geven. In zijn De wereld van de Chinezen onderzoekt hij hoe ondernemers wereldwijd – maar vooral in ontwikkelingslanden – nieuwe bedrijven opzetten, profiteren van lage lonen en onbegrensde groeimogelijkheden. Chinezen leggen spoorlijnen aan, asfaltwegen en havens, enorme investeringen die wellicht de plaatselijke bevolking ten goede komen, maar ook herinneren aan ontwrichtend westers kolonialisme.

Terlou deed bij zijn wereldwijde omzwervingen voor de VPRO-serie zondag Madagaskar aan, een van de armste Afrikaanse landen. Rijk aan grondstoffen, maar de armsten moeten rondkomen van maar iets meer dan een euro per dag. Terlou ging met plaatselijke vissers de zee op, die door de komst van Chinese kotters hun dagelijkse vangsten zagen halveren. Om wat bij te verdienen doken ze zeekomkommers op, die ze zelf niet aten maar doorverkochten aan een Chinees die er in het moederland goud geld mee verdiende. De consumenten vermoeden, het zal eens niet, medicinale werking tegen impotentie.

Ten tijde van de opname waren er zes Chinese kotters in de haven, maar volgens Terlou lag een armada van ruim driehonderd klaar om koers te zetten naar Madagaskar. Daar had een nieuwe president een stokje voor gestoken. De reeds aanwezige mochten niet meer uitvaren, zodat de vissers landerig op hun schuit de dagen sleten en hun heimwee woorden gaven. Terlou, met zijn kennis van het Chinees meteen op voet van gelijkheid, probeerde de bemanning die de tijd kaartspelend doodde op te monteren, op de luide gesprekstoon die klaarblijkelijk in gezelschap gangbaar is.

Ruben Terlou bezoekt in De wereld van de Chinezen een katoenfabrikant op Madagaskar. Beeld
Ruben Terlou bezoekt in De wereld van de Chinezen een katoenfabrikant op Madagaskar.

Geen incident, de misrekening van de Chinese rederij die haar oog had laten vallen op de rijke viswateren rond Madagaskar. Ook de Chinese investeringen in de katoenbouw vallen in dorre aarde. In theorie moet de bodem geschikt zijn voor de plant, maar de plaatselijke bevolking laat het, althans in de ogen van de Aziatische herenboeren, afweten. ‘Ze werken om te eten, niet om te sparen en te groeien’, verwoordde eentje zijn onbegrip.

Tot welke treurigheid zulke misrekening kan leiden, bleek bij Terlous bezoek aan een fabriek waar de katoen zou worden verwerkt. Na drie jaar vergeefs wachten op oogst, sloot de Chinese directeur de vestiging. Sindsdien woonde hij er met nog één medewerker, die de baas als een horige gezelschap houdt. ‘Zonder hem ben ik helemaal alleen’, verklaarde die zijn weigering de werknemer te laten terugkeren naar China. Om zijn mede-investeerders niet alle hoop te ontnemen, bleef de man waken over de peperdure, ongebruikte machines.

Hij is eenzaam, bekende hij, ‘het is onmenselijk, ik voel me vreselijk’. Om zijn verdriet te doorstaan, liet hij op zijn mobieltje vaak Massenets Méditation klinken: droeve soundtrack van weergaloze televisie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden