Rotterdamse architectuur op de pijnbank

Drie buitenlandse deskundigen namen donderdagmiddag Rotterdam onder handen. ‘Dit iseen namaakgemeenschap.’..

ROTTERDAM Skycraper City. Manhattan aan de Maas. City of Architecture. Rotterdam is nogal ingenomen met zichzelf als architectuurhoofdstad van Nederland. Is de kwaliteit van de nieuwbouw in Rotterdam werkelijk zo hoogwaardig, verrijkend, toonaangevend en vernieuwend?

In het Architectuurjaar 2007 was het donderdag tijd voor reflectie. Is Rotterdam voor de architectuur wat Parijs is voor de mode en Los Angeles voor de film? Deze openingsvraag van de architectuurconferentie Reviewing Rotterdam in de Doelen had nog een onmiskenbaar positieve klankkleur. Maar het werd al snel een middagje op de pijnbank.

De organisatie van het Architectuurjaar had drie buitenlandse keurmeesters losgelaten in de straten van Rotterdam. Deze architectuurcritici kwamen na een intensieve rondgang eendrachtig tot een snoeihard oordeel over de Rotterdamse stadsontwikkeling sinds 1977.

Rotterdam bekommert zich volgens de drie te zeer om zijn imago, wil groots en meeslepend zijn, maar mist nog op te veel plaatsen het bonte leven dat een wereldstad zijn ziel geeft. Elke vergelijking met Londen, Parijs, Madrid, of Berlijn gaat mank: Rotterdam is bepaald geen metropool.

Neem de hoogbouw waar de stadsbestuurders zo trots op zijn. Ze doet de Spaanse keurmeester Jaime Salazar slechts denken aan de onthechtheid van de binnensteden van Detroit of Denver, ‘waar de straat als zodanig niet bestaat, behalve als doorgangsroute of als domein van daklozen’.

Rotterdam dient in zijn centrum en op de Kop van Zuid dan ook te waken voor een ‘functionele implosie’ naar het binnenste van zijn wolkenkrabbers, waarschuwde Salazar. De verkeerde voorbeelden liggen in de VS en in Azië voor het oprapen: ‘Waar de glamour en de ruimtelijke kwaliteit zijn af te lezen aan de lift naar de bovenverdieping met uitzicht, terwijl beneden op straat de stedeling achterblijft, buitengesloten van zoveel geconcentreerde en verborgen luxe.’

Zijn Duitse collega Angelika Schnell droeg al evenmin bij aan de feestvreugde. Ze schreef in haar juryrapport over de sociaal-culturele ontwikkeling van de Kop van Zuid: ‘Grote stad – graag, maar dan zonder verkeer, lawaai, hectiek, chaos, criminaliteit, vuil, mensen, subcultuur, ongevallen, daklozen, McDonald’s, uitdragerijen, buurtcafeetjes – misschien zelfs wel zonder HEMA, kortom: Fifth Avenue zonder Manhattan.’

Oei, zo vlijmscherp wordt er door Nederlandse architectuurcritici niet meer geschreven, reageerde architectuurhistoricus Wouter Vanstiphout vol ontzag.

Ook het Lloydkwartier ging over de knie. Dit tot woon- en werkgebied getransformeerde voormalige havengebied aan de noordoever van de Nieuwe Maas wordt door Rotterdam geafficheerd als een nieuwe, hippe wijk vol creatievelingen. ‘Je kunt er niet eens een tijdschrift kopen’, mopperde Schnell.

Keurmeester Michael Speaks, zelf inwoner van downtown Los Angeles, zag in het Lloydkwartier zelfs ‘een namaakgemeenschap’, een wijk die tot weinig meer in staat is dan het oppoetsen van het imago van Rotterdam. Hij gelooft er niks van dat er een echte creatieve gemeenschap uit zal voortkomen. ‘Het ziet er alleen zo uit.’

Dit is het kernprobleem van de Rotterdamse stadsontwikkeling, meent Speaks: ‘Rotterdam ziet zichzelf en haar architectuur te veel als producten en te weinig als producenten.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden