Klassiek Luis Rabello en Floor Braam

Rotterdams duo brengt vergeten Braziliaanse componist Radamés Gnattali terug op plaat

In 2005 ontdekte de Rotterdamse pianist Luís Rabello het werk van de hier onbekende Braziliaanse componist Radamés Gnattali. Hoe kon hij dit werk hebben gemist? Samen met violist Floor Braam nam Rabello een plaat op waar Brazilianen trots op kunnen zijn. 

Muzikanten Luis Rabello en Floor Braam Beeld Juan Carlos Villarroel

Ze was een popcornverkoper en, volgens de overlevering, de mooiste vrouw van Salvador da Bahia, Brazilië. ’s Nachts kon je haar horen zingen, op de hoek van de straat bij het stadstheater. Ze was zo knap, dat ze een bezienswaardigheid werd – en dichters hun mooiste regels aan haar wijdden.

Ook de componist Radamés Gnattali (1906-1988) raakte in de ban van haar schoonheid toen een vriend hem uitnodigde om haar op te zoeken. De melodie die zij zong om in het donker clientèle te lokken, noteerde hij: het werd het begin van zijn Flor da noite (1938), nachtbloem, voor viool en piano.

Nauwelijks bekend

Flor da noite is ook de titel van het eerste album, dat vandaag verschijnt, van het Rotterdamse duo Luís Rabello (piano) en Floor Braam (viool). Rabello, Braziliaan van geboorte, spant zich al jaren in voor het werk van Gnattali, die buiten Zuid-Amerika nauwelijks bekendheid geniet. Daar moet volgens Rabello snel verandering in komen.

‘Onze families hebben een jarenlange relatie’, zegt de pianist. ‘Gnattali droeg werk op aan mijn oom, Raphael Rabello, die een van de bekendste gitaristen van Brazilië was. Toen Gnattali ouder werd, heeft mijn tante zich veel om hem bekommerd. Zij zei vaak tegen mij: kijk nou eens naar die muziek van hem. Ik geloofde het allemaal wel: ik wilde alleen Beethoven spelen. Ze bleef erop hameren: er zitten parels tussen.

‘In 2005 ben ik toch maar gaan kijken. Een neef van de componist beheert de nalatenschap en liet mij stapels met handschriften zien, composities die nooit waren opgenomen of uitgegeven. Iemand was al die partituren aan het inscannen, ik kon het allemaal meenemen op een usb-stick. Toen ik de muziek doorspeelde, dacht ik: hoe kan ik over deze man heen hebben gekeken?’

Weduwe

In 2012 begon hij een opnameproject met de muziek voor piano solo. Er was alleen een probleem: de weduwe van Gnattali moest haar zegen geven. ‘Ik wist dat ze zelfs heel gerenommeerde pianisten de deur had uitgetrapt, dus ik was hartstikke zenuwachtig toen ik voor haar deur stond. Maar ze was ze heel aardig. Ze zei dat ik speelde in de geest van haar man.’

Hij kwam ook composities tegen voor piano en viool, onder meer een sonate. Een vaste violist om mee te spelen ontbrak nog. De samenwerking met Floor Braam kwam per toeval tot stand. Toen in 2016 haar opa overleed, zocht ze met spoed een pianist om mee op te treden op de uitvaart. Ze kwam terecht bij Rabello, die docent is op het Codarts Conservatorium in Rotterdam. Het klikte. Al snel legde hij haar het werk van Gnattali voor.

‘Ik was sceptisch’, zegt Braam. ‘Ik had geen idee hoe het allemaal zou klinken. Het bleek prachtige muziek, temperamentvol en tegelijkertijd intiem. Warm, een beetje impressionistisch. Bij het publiek zie ik aanvankelijk vaak ook scepsis, maar achteraf is iedereen enthousiast. Je wordt meegenomen. Soms weet je als luisteraar pas achteraf dat je ergens behoefte aan had.’

In december 2016 kwam er mooi nieuws. Het duo zou een geldbedrag krijgen voor de financiering van een cd. Omgerekend 50 duizend euro, van de gemeente Rio de Janeiro. In de zomer van 2017 gingen ze er op tournee. ‘Maar het geld kwam niet’, zegt Braam. ‘Dus hebben we de opname zelf moeten betalen.’ Rabello: ‘We wisten dat Brazilië er financieel slecht voor stond, maar nog niet hoe erg het was. Het was heel jammer, maar als je moet kiezen tussen het uitbetalen van de ambtenaren en een cd-project, begrijp ik het wel.’

 Toch willen de twee nog graag terug. Braam: ‘We kunnen de Brazilianen iets geven waar ze trots op kunnen zijn.’

Radamés Gnattali – Flor da noite. Luís Rabello (piano) en Floor Braam (viool)Challenge Classics

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.