Rosas neemt groots bezit van de ruimte

Moderne klassieker voor vier danseressen Rosas danst Rosas is een tijdloos document over dans, en over het jeugdige zoeken naar eigenheid.

Geschiedenis en traditie waren prominent aanwezig op het 25ste Springdance, het festival in Nederland dat zich richt op de nieuwste ontwikkelen in de hedendaagse (inter)nationale dans. Maar Springdance zou Springdance niet zijn als de terugblikken niet ook iets zeggen over het nu. Twee opmerkelijke solo’s lieten zien hoe (on)gelukkig dit kan uitwerken.

Israel Galván ontdoet de flamenco van alle franje en zelfs van de muziek. Wat overblijft is pure sensatie. Een man die met zijn voeten roffelend op en vegend over hout, staal en zand de meest vreemde ritmes creëert, zijn vingers knippend of slaand tegen zijn tanden, nu en dan half zingend, zuchtend en kreunend. Zijn bewegingstaal blijft uiterst klassiek en beheerst, en spot met het macho haantjesgedrag van de flamencodanser. Hier gaan verfijning en brutaliteit samen, communiceert een oude taal met een nieuwe wereld.

Tegenover deze parel staat The Swimmer van Rachel Krische, een herinterpretatie van een recente solo van Deborah Hay, een postmoderne choreograaf uit de jaren zestig. In oranje pofbroekje en rood T-shirt schieten Krisches ledematen verkrampt en als toevallig alle kanten op. Het zal ongetwijfeld over de vrijheid van focus, richting, keuze en materiaal gaan, maar het komt vooral neurotisch en gedateerd over.

Het stuk waarin het verleden onversneden en actueel blijft, is Rosas danst Rosas, de hekkensluiter van het festival. Met deze inmiddels moderne klassieker voor vier danseressen brak de toen 23-jarige Vlaamse choreograaf Anne Teresa De Keersmaeker in 1983 door en vestigde ze haar nu wereldberoemde gezelschap Rosas. De voor haar typische combinatie van een rationeel, minimalistisch vormenspel en een emotionele, menselijke geladenheid werd toen als nieuw ervaren en sprankelt 26 jaar later nog steeds. De Keersmaeker danst zelf weer mee en oogt met haar tengere figuur en vlijmscherpe articulatie bizar genoeg als de jongste van het jonge stel.

Op ouderwets bruine roots en in schoolmeisjesachtige rokjes nemen de danseressen gestaag steeds grootser bezit van de ruimte. Het begint in stilte, rollend over de vloer in perfect synchrone formaties die langzaam opsplitsen en verschuiven van horizontaal naar diagonaal. Droom en werkelijkheid lijken versmolten, met oprispingen uit een diepe slaap en herkenbare beelden als het liggen op de buik met de handen onder de kin.

Dergelijke alledaagse bewegingen zijn door het hele stuk geweven. Een hand achteloos door het haar strijken, tegelijk opstandig en lusteloos neerploffen, een schouder uitdagend ontbloten – of het T-shirt toch maar weer snel rechttrekken. Op stoelen, in geïsoleerde lichtvlakken en samen razend over het toneel als in een tornado verzachten dit soort menselijke details de strengheid van de patronen en van de minimalistische muziek van Thierry De Mey en Peter Vermeersch. Rosas danst Rosas is een tijdloos document over dans, en over het jeugdige zoeken naar eigenheid.

Het terughalen van geschiedenis en traditie, geslaagd of niet, heeft deze Springdance een interessante context gegeven. Hopelijk zet de nieuwe artistiek leider Bettina Masuch deze koers voort.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden