Roofkunst Hoorn getraceerd in Oekraïne, maar 'onbereikbaar'

De 24 schilderijen die in 2005 werden gestolen uit het Westfries Museum in Hoorn zijn opgedoken in Oekraïne. Dat heeft het museum maandag bekendgemaakt. Het is duidelijk dat de dieven geen flauw benul hebben van de waarde van de werken: ze vragen het tienvoudige van de eigenlijke waarde.

Schilderij, Jacob Waben, Vrouw Wereld, 1622 Olieverf op doek, 151 x 131 cm. Invnr. 00237 (uitsnede) Beeld Westfries Museum

Dat werd duidelijk tijdens een persconferentie die het museum en de gemeente maandagochtend gaven. Bij de grote kunstroof werden behalve de 24 schilderijen ook zeventig stukken zilverwerk buitgemaakt.
Alle pogingen om de kunstwerken terug te krijgen, zijn tot nu toe gestrand, ook al zijn er wel contacten gelegd met de huidige bezitters en zijn er diplomatieke inspanningen tot op hoog niveau gepleegd.

Beeld anp

Kunstroofexpert

Begin 2014 spotte een rechercheur een foto van een van de gestolen werken, het schilderij Rebecca en Eliëzer van Jan Linsen, op een Oekraïense website. Daarop heeft de gemeente Hoorn kunstroofexpert Arthur Brand ingeschakeld. Die kwam er via informanten uit de Oekraïense politieke top achter dat de gestolen doeken bij een ultranationalistische gevechtsmilitie terecht zijn gekomen. Leden van de geheime dienst en Oekraïense extreemrechtse toppolitici zouden ook bij de zaak betrokken zijn. De doeken worden over de hele wereld te koop aangeboden.

Door beschadigingen zouden de gestolen doeken momenteel nog maar een half miljoen euro waard zijn; vermoedelijk hebben ze jarenlang opgerold opgeslagen gelegen. De dieven vragen echter het tienvoudige. In rapporten die Brand ook heeft voorgelegd aan de bezitters staat dat de werken moeten worden getaxeerd op minimaal 250 duizend euro en maximaal ruim 1,3 miljoen euro, mits in goede staat.

Onderhandelingen via een tolk leverden uiteindelijk echter niets op. Brand heeft de militie namens de gemeente Hoorn ook nog een onkostenvergoeding aangeboden, maar daar is niet op gereageerd.

De vrees is nu dat de kunstwerken op de illegale markt worden verhandeld. Volgens Brand zijn er aanwijzingen dat de werken naar Kazachstan of Afghanistan worden doorverkocht. 'Als dat gebeurt, is het over en sluiten.'

Het museum en de gemeente Hoorn hopen nu dat de werken alsnog kunnen worden teruggehaald met behulp van politieke druk vanuit Nederland. Bij het ministerie van Buitenlandse Zaken dringt de gemeente aan op overleg. 'Op het hoogste politieke niveau' vinden inmiddels gesprekken plaats, maar ook dat spoor zou doodlopen.

Kunstroof

In de nacht van 9 op 10 januari 2005 werden 24 schilderijen en 70 stukken zilverwerk uit het Westfries Museum gestolen. De stukken vormden het hart van de 17e en 18e eeuwse collectie.

De daders manipuleerden het alarmsysteem van het museum. Dat stond nog steeds aan toen de medewerkers de volgende maandag om 08.00 uur de grote kunstroof ontdekten. De dieven waren via een kelderluik ontkomen.

De hoop dat de schilderijen teruggevonden zouden worden bleek bijna tien jaar lang vergeefs. Pas vorig jaar leidde het eerste spoor naar Oekraïne.

Ad Geerdink, directeur van het Westfries Museum Beeld anp

Onschatbare waarde

Het museum luidt nu de noodklok over de schilderijen. 'Ze zijn van onschatbare waarde voor het verhaal dat wij vertellen over de ongekend boeiende periode van de Gouden Eeuw in West-Friesland', aldus directeur Ad Geerdink op de website van het museum.

Burgemeester Yvonne van Mastrigt doet een beroep op de Oekraïense autoriteiten. Ze hoopt dat dat de Oekraïense regering 'beseft dat zij hier een verantwoordelijkheid heeft en een belangrijke rol kan spelen om de roofkunst naar Hoorn terug te krijgen.'

Schilderij, Izaak Ouwater, Nieuwstraat in Hoorn, 1784. Beeld anp
2005: Een lijst waarin een foto van het gestolen schilderij 'Gezicht op de haven van Hoorn van Jan Claesz Rietschoof uit anno 1712' heeft gezeten in het Westfries Museum. Beeld anp
Schilderij, Jan Claesz. Rietschoof, Gezicht op het Oostereiland, 1652-1719. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.