Boekrecensie

Romancier Imme Dros geeft in Gisterland Shakespeares vrouw zélf het woord ★★★☆☆

In Shakespeare’s Wife stelde Germaine Greer eerder al dat Shakespeare veel aan zijn vrouw te danken had.

Er is maar weinig bekend over het leven van Shakespeare en dat heeft hem de mooie omschrijving ‘het zwarte gat in de schepping’ opgeleverd. Over zijn vrouw Anne Hathaway tasten we nog meer in het duister. Wat we wel weten is dat hun huwelijk een moetje was en dat er enig leeftijdsverschil was tussen de twee (toen ze trouwden was William 18, Anne 26). Ook staat vast dat Shakespeare meestal in Londen zat terwijl Anne thuis in Stratford-upon-Avon voor de kinderen zorgde. En dan is er die geruchtmakende zin uit Shakespeares testament: hij liet zijn vrouw ‘my second-best bed, with my furniture’ na.

Uit deze losse flodders is het idee ontstaan dat Shakespeare niet gelukkig was met zijn echtgenote. In Shakespeare’s Wife (2007) bestormt Germaine Greer dit beeld door Anne Hathaway in het zonnetje te zetten als een vrouw die niet alleen op persoonlijk vlak maar ook in professionele zin veel voor Shakespeare heeft betekend. Imme Dros’ roman Gisterland, waarin Hathaway zelf het verhaal van haar leven vertelt, zit op hetzelfde spoor.

Op de eerste pagina herinnert Hathaway zich hoe ze het als peuter vertikte om op verzoek van een buurvrouw te laten horen dat ze kon praten en zodra ze weer alleen met haar moeder was een mooie volzin uit haar mond liet rollen. Dan weet je het al: dit is me er eentje, om de nogal kneuterige uitdrukking te gebruiken waarvan Shakespeare zich verderop in de roman geregeld bedient in de gesprekken met zijn vrouw.

Alleskunner

En inderdaad: Anne is me er eentje. Hoeveel frustrerende beperkingen de tijdgeest haar ook oplegt, zij weet er altijd het beste van te maken. Zo springt ze uit haar vel wanneer ze merkt dat haar broertje wel naar school mag en zij niet. Maar ze laat het er niet bij zitten en leert dankzij een achterneef van haar moeder toch lezen, schrijven en nog een heleboel meer. En als ze getrouwd is ontpopt ze zich tot een genereuze alleskunner zonder wie Shakespeare Shakespeare niet zou zijn geworden.

Wat heeft de grote schrijver zoal aan zijn vrouw te danken? Zij zorgt voor inkomsten zodat hij een paar dagen in de week niet hoeft te werken en tijd heeft om te schrijven. Zij regelt een kamertje waar hij dat rustig kan doen. Zij legt hem haarfijn uit waarom het toneel van hun tijd zo sleets is. Zij bekritiseert zijn eerste werken, waarin nogal wat zinnen voorkomen ‘die veel te hoogdravend of overbodig waren’. Zij doet hem ideeën aan de hand die de plots van zijn toneelstukken spannender en interessanter maken. Zij coacht hem wanneer hij de moed dreigt te verliezen omdat zijn carrière maar niet van de grond wil komen.

Anne is, kortom, de veelzijdige drijvende kracht achter de jonge schrijver die zijn vorm en succes nog moet vinden. En die rol blijft ze spelen wanneer haar man in Londen triomfen viert. Omdat hij nog maar weinig thuis is kan het bijna niet anders of zij is minder betrokken bij de werken die hij dan schrijft. Maar ze voegt wel een nieuwe rol toe aan haar toch al indrukwekkende repertoire door hem erop te wijzen dat het eigenlijk niet kan dat Jan en alleman maar van alles en nog wat in zijn teksten veranderen.

Dat Anne zich veel meer dan haar man bewust is van de grote waarde van zijn werk blijkt ook uit het feit dat hij zijn manuscripten laat rondslingeren, terwijl zij alle fragmenten die zij te pakken kan krijgen zorgvuldig bewaart. Niet alleen Shakespeare maar ook wij zouden dus veel aan Anne Hathaway te danken hebben: door haar visionaire blik en grote ijver zouden niet alle overgeleverde teksten van Shakespeare verminkte versies van de originelen zijn.

Tel dit alles en nog zo het een en ander bij elkaar op en je kunt niet anders dan concluderen dat het voortvarend vertelde levensverhaal van Anne Hathaway in Gisterland te mooi is om waar geweest te kunnen zijn.

Imme Dros: Gisterland. Van Oorschot; 264 pagina’s; € 23,50.

null Beeld Van Oorschot
Beeld Van Oorschot
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden