Recensie De nadagen

Roman over huwelijk van ouders maakt vooral nieuwsgierig naar voordagen van de zoon (drie sterren)

A.N. Ryst: De nadagen
Querido; 239 pagina’s; € 18,99

Het Friese platteland kan sprookjesachtig zijn. Paarse sterrenhemels, roerloze poelen en mistige bosranden. Er zou zo een mythisch wezen uit kunnen opdoemen, zeker als A.N. Ryst (1962) degene is die dit landschap beschrijft. Maar in zijn semi-autobiografische roman De nadagen vinden we geen duivels en engelen, zoals in zijn bekendste werk De harpij, maar gewoon een vader en een moeder, die op hun oude dag de randstad verruilen voor een woonboerderij in Friesland.

Jongste zoon Niek – in wie we de man achter het pseudoniem Ryst, Daan Remmerts de Vries, herkennen – beschrijft hoe het hen vergaat. Vanzelfsprekend is de relatie van zijn ouders niet. Vader Haak is een veeleisende hypochonder die er tijdens zijn carrière allerlei affaires op na hield. Moeder Juan heeft dat jarenlang moeten dulden terwijl ze voor hun drie kinderen zorgde. Ze slapen al jaren apart en op elkaar vitten is het enige wat ze doen. De blik waarmee de trouwe zoon hen beschouwt, is niettemin vol compassie. Hij wil een beeld schetsen van hun huwelijk zonder een kant te kiezen, zonder alles te willen begrijpen.

Vader en moeder krijgen veel ruimte van hun zoon de verteller en gedijen daarin goed. Middels geslaagde dialogen komen ze tot leven en daarmee ook de hopeloze dynamiek tussen hen. Tegelijkertijd schuurt het dat er nauwelijks aandacht wordt besteed aan hoe het was om op te groeien met ouders die elk moment konden uitbarsten en ‘leefden rondom een in de diepte smeulend verschil van opvatting’. Het jongetje Niek voelt jarenlang een zware verantwoordelijkheid iets goed te maken. Wat dan? Hoe dan? We moeten genoegen nemen met: ‘Het liefst liep ik op zulke ogenblikken weg…’

Dat lijkt nog steeds zo te zijn; de zoon heeft zich bijna helemaal uit zijn eigen vertelling teruggetrokken. Over werk en dromen vertelt hij vrijwel niets, liefdes worden zijdelings vermeld en als hij zelf vader wordt klinkt het karig: ‘Ik was gezinshoofd nu’. Alles draait nog altijd om zijn ouders. Maar hoe steekhoudend is het beeld van hen als het kind buiten beschouwing wordt gelaten? De nadagen maakt vooral nieuwsgierig naar de voordagen van die bescheiden zoon.

Op allerlei manieren over boeken schrijven, daar is de boekenredactie van de Volkskrant de hele dag mee bezig. Maar hoe kiezen zij welke boeken uit het enorme aanbod worden behandeld, en hoe bepaal je wat goed en slecht is? Boekenchef Wilma de Rek: ‘Een roman is goed als je erin wilt blijven wonen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.