Roemrucht 'Scheißblatt' Der Spiegel viert een feestje

Bondskanselier Willy Brandt (1969-1974) noemde het ooit een Scheißblatt, diens opvolger Helmut Schmidt (1974-1982) kwalificeerde de journalisten die er werkten als ongedierte. In Berlijn wordt iedere week met angst en beven uitgekeken naar de verschijning van Der Spiegel. Het machtigste en meest gezaghebbende weekblad van Duitsland bestaat vandaag zeventig jaar.

In 2015 stond Merkel op een veelgedeelde, bewerkte cover, omringd door nazi-officieren in Athene.

Kopzorgen. Dat is wat menig Duits politicus van het tijdschrift krijgt. Zoals bondskanselier Merkel die in 2013 stevig in verlegenheid werd gebracht door de onthulling dat haar mobiele telefoon jarenlang door de NSA werd afgeluisterd. Toch zal het nimmer de bedoeling van 'de stormram van de democratie' - zoals oprichter Rudolf Augstein zijn blad betitelde - om haar richting de uitgang te duwen; daarvoor zijn de alternatieven voor het linkse Der Spiegel te duister.

Ook in het digitale tijdperk weten de aansprekende roodomlijste covers van Der Spiegel het maatschappelijk debat op gang te brengen. In 2015 stond Merkel op een veelgedeelde, bewerkte cover, omringd door nazi-officieren in Athene. 'Hoe Europeanen naar Duitsland kijken', stond er als ondertitel bij. Bij de Amerikaanse verkiezingen nam Der Spiegel duidelijk stelling tegen Trump. Op de cover van 12 november 2016 is hij afgebeeld als vuurbal die op volle vaart richting aarde gaat. Das Ende der Welt - wie wir sie kennen, luidde het onderschrift.

In 1956 berichtte Der Spiegel - geïnformeerd door prins Bernhard - als eerste over de innige band tussen koningin Juliana en gebedsgenezeres Greet Hofmans.

Reputatie

Der Spiegel heeft zijn roemruchte reputatie te danken aan een eigenzinnige koers. Die wordt al gehanteerd sinds de oprichting in 1946 toen drie in Hannover gedetacheerde Britse persofficieren een tijdschrift voor de verslagen Duitsers besloten op te richten om hen te ondersteunen bij het opbouwen van een gezonde democratie. Vrijheid en verlichting moesten daarbij centraal staan. Leesbaar nieuws, geredigeerd alsof het uit de pen van een en dezelfde scribent is gevloeid. Diese Woche, zou het blad heten.

Rudolf Augstein, een 23-jarige journalist uit Hannover, werd door de Britten bij het initiatief betrokken. Augstein en zijn Duitse collega's schreven vervolgens echter zo kritisch over de overheid, dat de Britten hun handen ervan aftrokken. Augstein nam het na vijf nummers over, werd hoofdredacteur en verving de naam door Der Spiegel. Het eerste tijdschrift verscheen vanuit Hannover op 4 januari 1947. Sinds 1952 zetelt de hoofdredactie in het oude havengebied van Hamburg.

Beeld Rechtenvrij

Rellen

Der Spiegel pleitte voor een radicale breuk met het nationaalsocialisme, waarvan resten nasmeulden in de eerste naoorlogse regeringen. In 1956 berichtte het - geïnformeerd door prins Bernhard - als eerste over de innige band tussen koningin Juliana en gebedsgenezeres Greet Hofmans. 'Zwischen Königin und Rasputin', luidde het artikel. Zes jaar later zou een artikel over de gammele staat van het leger staatsgeheimen bevatten en werd Der Spiegel beschuldigd van landverraad. Augstein - die tot zijn dood in 2002 bij het blad betrokken zou blijven en in 2000 tot Duits journalist van de eeuw werd uitgeroepen - moest 103 dagen vastzitten. Het volk pikte het overheidsoptreden niet, er braken rellen uit en de minister van Defensie moest naar aanleiding van deze zogenaamde Spiegelaffaire aftreden.

Nog steeds brengt Der Spiegel met enige regelmaat aansprekende primeurs, zoals het afluisteren van Merkel door de NSA, Franz Beckenbauers vermeende fraude bij de toewijzing van het WK 2006 aan Duitsland (Beckenbauer ontkent, het onderzoek loopt nog) en de football leaks, waarin de geldstromen in het voetbal zijn blootgelegd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden