In beeld

Roeiblazers: zweet, bier en rivierwater

Zeker, de Britten legden de basis voor de traditionele bontgebiesde blazers van wedstrijdroeiers, maar Nederlanders zijn ook niet vies van conventies. Ons wasvoorschrift: weken in zweet, bier en rivierwater.

Wedstrijdroeiers van de Amsterdamse Studentenroeivereniging Nereus in Boston. Beeld F.E. Castleberry

Ze lijken de schoffies van de internationale roeitoernooien. Hun gescheurde clubblazers hebben in geen jaren een stomerij gezien. De jasjes zijn hooguit geweekt in zweet, rivierwater en bier, daarna zo stijf als een plank opgedroogd en weer aangetrokken. Op 's wereld bekendste roeiwedstrijd, de Henley Royal Regatta op de Britse Theems, worden Nederlandse deelnemers niettemin met respect bekeken door Britse veteranen. 'Dutch chap, isn't it?' Als ingewijden weten ze: het gaat hier niet om de familie Flodder van de roeiwereld, noch om een verregaande consequentie van Hollandse zuinigheid. Hier hebben we te maken met een real Dutch tradition. En met traditie heb je de harten van de Britten al gauw gewonnen.

De Britse roeiwereld draait om tradition en die draag je uit met je clubjasje. In Henley kuieren heren van stand en statuur daarom in kakelbont gestreepte blazers langs de Theems: tradition. Sommige ouderen dragen een bijpassend kinderpetje waarvan het propellertje ontbreekt, een verre echo van hun jaren als eerstejaars: tradition. Een glas Pimm's binnen handbereik: tradition. Die jasjes verbinden en onderscheiden. Blazerdragers beloeren elkaar als indianen op een powwow of voetbalfans op een WK.

Leden van de Groninger Studenten Roeivereniging Aegir voor de stretched limo van de vereniging. Veel clubs hebben een oude limousine voor het bestuur. Beeld F.E. Castleberry

De blazercultuur

Een van de blazer-watchers is de Amerikaanse roeier Jack Carlson (28). Voor hun eerste deelname aan de Henley Regatta in 2004 lieten hij en zijn ploeggenoten zich gloednieuwe blazers aanmeten, om vervolgens kansloos te worden uitgeschakeld in de eerste ronde. Tijdens de rest van de meerdaagse wedstrijd had Carlson tijd genoeg de blazercultuur te bestuderen rond de 'heilige wateren' van Henley-on-Thames. Negen jaar later won hij 'Henley' en nu ligt er Rowing Blazers, zijn haast encyclopedische boek over de geschiedenis en de tradities van de blazers met hun strepen, biezen en emblemen.

Carlson leverde geen half werk. Drie jaar lang reisde hij langs roeitoernooien, clubhuizen en campussen over de hele wereld, in gezelschap van topfotografen van wie enkelen hun sporen hebben verdiend in de mode. De catwalk langs de rivieroevers heeft sinds decennia de belangstelling van couturiers. Frans Molenaar, dit jaar overleden, maakte de contrasterende bies tot een van zijn handelsmerken. De Britse couturier Paul Smith verwerkt vaak veelkleurige strepen in zijn kleding. Blazers zijn een sterk modestatement. In The Official Preppy Handbook wordt het jasje beschreven als exoskelet van de preppy few: naughty voor de heren, natty voor de dames. Rond klassiek afgebiesde of gestreepte blazers hangt de geur van oud geld, conservatisme en upper middle class, iets wat ook een lid van de middenklasse aanspreekt dat zich upper wil voordoen.

Praeses van A.S.R. Nereus. Beeld F.E. Castleberry

Terug naar 1852

De blazer vertegenwoordigt een roeitraditie die teruggaat tot het begin van de 19de eeuw, schrijft Carlson. In 1852 wordt de blazer voor het eerst vermeld in een almanak. Het oorspronkelijk flanellen jasje diende geen ander doel dan een trainingsjack: het moest de roeiers warm houden op het water. Al snel begonnen roeiers hun jasje op te schalen met felgekleurde details, zodat de teams van verre waren te onderscheiden, studenten uit Oxford en Cambridge voorop. De lawaaiblazer was geboren. Via ploegen van andere Britse universiteiten werd de blazer gemeengoed in het roeien, bij uitstek een studentensport. Het woord 'blazer' zou zelfs zijn geboren in de roeierij. De leden van de Lady Margaret Boat Club at St. Johns College, Cambridge, droegen jasjes die zo 'schaamteloos' rood waren, zo blazing red, dat ze een bijnaam kregen.

Mogen (ex-)roeiers en student-bestuurders van roeiclubs elders in de wereld hun blazer vaak dragen tot in het graf, langs de Bosbaan, de Amstel, het Eems- of het Amsterdam-Rijnkanaal kom je nooit bejaarden tegen in een clubjasje. Nederlandse wedstrijdroeiers moeten hun blazer verdienen. De jasjes worden van de ene generatie wedstrijdroeiers overgedragen op de andere, maar niet nadat de drager zijn naam met trots aan de binnenkant van het traditionele vod heeft geborduurd. Tijdens het met bier overgoten, corporale 'brassen' of 'zooien' na het toernooi, krijgen de jasjes, vooral de revers, het vaak flink te verduren als tegenstanders elkaar tegen de grond proberen te werken. Een roeier van de Delftse club Laga, gekleed in een half jasje tegen Jack Carlson: 'De andere helft ligt op de bodem van een rivier.'

Koninklijke Studenten Roeivereeniging Njord, Leiden. Beeld F.E. Castleberry

Varsity

Naast de Henley Royal Regatta, sinds 1839, biedt de Theems plaats aan een andere, nog oudere roeiwedstrijd, simpelweg The Boat Race geheten. Deze begon in 1829 toen universiteitsteams van Oxford en Cambridge het voor het eerst tegen elkaar opnamen. Naar voorbeeld van deze race werd in 1878 een wedstrijd georganiseerd tussen K.S.R.V. Njord uit Leiden en D.S.R.V. Laga uit Delft, indertijd op het Galgewater te Leiden, tegenwoordig op het Amsterdam-Rijnkanaal bij Houten. Zondag 5/4 wordt de 132ste Varsity geroeid. Hoewel het toernooi diverse nummers kent, wordt de winnaar van de race tussen de 'Oude Vieren' gezien als de winnaar van het toernooi. De mannelijke leden van de winnende vereniging springen na afloop in het water, met als enig kledingstuk hun das.

Niet wassen

De 'glorie' van de voormalige drager wordt ook op een andere manier overgedragen via de soms decennia oude jasjes: de blazers mogen niet worden gewassen. Tenzij de 'Oude Vier' van de club - de vier beste wedstrijdroeiers - de Varsity wint, de jaarlijkse studentenroeiwedstrijd op het Amsterdam-Rijnkanaal. De Amsterdamse club A.S.R. Nereus zou afgaand op deze traditie de schoonste jasjes moeten hebben met 38 van de 131 Varsity's op zijn naam. Mocht het na de wedstrijd uit de hand lopen, dan kan de roeiblazer of de bijbehorende das uitkomst bieden: de Amsterdamse club Okeanos liet speciale labels maken met de tekst 'Indien beneveld, afleveren bij Bosbaan s.v.p.' Het betreft in dit geval niet de blazer, maar de roeier.

Jack Carlson: Rowing Blazers. Uitgeverij Thames & Hudson. 45 euro. De 132ste Varsity is op 5/4 in Houten.

Praeses roeivereniging van Studenten aan de Vrije Universiteit Okeanos, Amsterdam. Beeld F.E. Castleberry
Label van Okeanos. Beeld F.E. Castleberry
Embleem van de Delftsche Studenten Roeivereeniging Laga. Beeld F.E. Castleberry
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden