Rockopera Ayreon: muzikaal heiligdom uit een vervlogen tijd

Het liefst zit Arjen Lucassen thuis. In de garage naast zijn huis in het Brabantse dorp Oudenbosch. Daar heeft hij zijn studio. En daar gebeuren bijzondere dingen. Arjen Lucassen, in de jaren tachtig een gitaarversnipperend hardrockbeest in het Nederlandse bandje Vengeance, maakt tegenwoordig rockopera's onder het artiestenalias Ayreon. En aan die rockopera's, met wervende titels als The Theory of Everything (2013) en Into The Electric Castle (1998), doet een eindeloze rij wereldsterren uit de classic rock mee.

Beeld Ben Houdijk

Lucassen begrijpt het zelf ook niet helemaal, zei hij vier jaar geleden tegen de Volkskrant, maar helden als Rick Wakeman (Yes), Steve Hackett (Genesis) en John Wetton (King Crimson) wilden allen hun partijtje meespelen in die onbevattelijke maar toch zo plezierig progrockende opera's van die rare Nederlander in die garage. 'Van wie men in het dorp zegt: wie is die lange idioot', aldus de operamaestro zelf, in dat Volkskrant-interview.

Vanuit Oudenbosch vlogen de opera's de wereld over, op cd en vinyl. In onwaarschijnlijke oplagen. Lucassens laatste opera The Source schoot dit jaar direct na verschijnen naar de toppositie van de Nederlandse Album Top 100, en vele andere landenlijstjes. Er was wereldwijd kennelijk een schreeuwende behoefte aan symfonische rock met een verhaal, verteld door klassiek uithalende en theatrale rockvocalen, dat Lucassen een cultster werd. Zijn project Ayreon is nu een muzikaal heiligdom uit een vervlogen tijd, waarbij de volgelingen - ze noemen zichzelf 'Ayreonauten' - vrede vinden.

Beeld Ben Houdijk

Ayreonauten

Nooit zou Arjen Lucassen optreden, zei hij tegen iedereen die het horen wilde. Hij was te mensenschuw, zag het gebanjer over een podium niet meer zitten. Maar twee jaar geleden gaf hij toe aan de druk - en ook omdat zijn vriendin zei dat het tijd werd. Ayreon moest en zou een keer een concerthal ingeduwd worden. De Ayreonauten wilden een keer oog in oog staan met de karakters uit die sciencefictionachtige operaverhalen: The Chemist, The Historian, The Biologist.

En dus ging Lucassen in 2015 aan het werk met zijn rechterhand, de toetsenist Joost van den Broek. En werden eind vorig jaar de tickets voor 'Ayreon Live' aangeboden; drie concerten in de grote zaal van podium 013 in Tilburg, voor in totaal bijna tienduizend man. Ze waren in een paar uur uitverkocht.

De gelukkigen staan zaterdag in een lange rij voor de 013: een lint dat door drie Tilburgse straten trekt. Publiek uit een land of vijftig, volgens de organisatie. Het komt niet voor niets, kun je na een halfuur in de zweterige concerthal constateren. Het repertoire uit negen Ayreon-opera's komt tot leven bij flitsende filmprojecties, veel rook en vuur en robotarmen met schijnwerpers die dreigend het publiek in priemen.

Beeld Ben Houdijk

En natuurlijk dankzij al die grootheden uit de progressieve rock en gothic metal die op komen draven; van Floor Jansen (After Forever) tot Anneke van Giersbergen (The Gathering), Tommy Karevik (Kamelot) en Marco Hietala (Nightwish). Prachtig is het optreden van de 60-jarige oud-zanger van Kayak, Edward Reekers. Zijn zuiver galmende rockstem stijgt op boven de toch behoorlijk striemende rockriffs en schiet iedere Ayreonaut recht de hemel in.

Er wordt de hele avond eigenlijk verbluffend goed gezongen. Nergens klinkt een valse noot, en dat is in dit genre der gierende vocalen toch een prestatie. Het engelachtige stuk Valley of the Queens wordt loepzuiver uitgevoerd, in driestemmige sopraankracht. In zijn studio is Lucassen een perfectionist, zegt hij zelf, maar live klinkt Ayreon toch ook om door een ringetje te halen. Waar blijft hij eigenlijk? Laat hij zich nog zien of hoe zit dat? Dat doet hij, bij een van de finalestukken na bijna drie uur zuivere speeltijd. Het nummer The Castle Hall wordt ingezet door een boomlange verschijning-met-gitaar: ja, dat moet Lucassen zijn. Een riffje, een solo'tje, en dan het verplichte toespraakje bij bulderende ovaties: 'This is insane.'

Dat is het inderdaad. En toch zou Ayreon dit veel vaker mogen, en misschien wel moeten doen.

Ayreon, 16/9, 013, Tilburg.

Beeld Ben Houdijk
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden