InterviewDavid Fagan van Rats on Rafts

Rockband Rats on Rafts is blij dat ESNS online doorgaat, maar bezorgd over de gevolgen van corona voor de pop

De online-editie van ESNS houdt het vonkje van de popmuziek smeulende. Maar het gemis aan optredens in volle zalen begint zich wel te wreken, zegt zanger en gitarist David Fagan van de Rotterdamse Rats on Rafts. ‘Live spelen is waarvoor je leeft, als band.’

Rats on Rafts in hun repetitieruimte in Rotterdam, met vanaf links David Fagan, Arnoud Verheul en Natasha van Waardenburg. Niet op de foto: Mathijs Burgler, die thuis een coronatestuitslag moest afwachten.Beeld Daniel Cohen

Het nummer Tokyo Music Experience, van de nieuwe plaat van Rats on Rafts, zegt eigenlijk alles over de wereld waarin we nu leven. Of liever gezegd: over de wereld waarin we leefden voor we in het coma van corona terechtkwamen. Rats on Rafts maakte het lied uit onversneden heimwee. Een verlangen naar een betere tijd, en wel die van drie jaar geleden.

In 2018 toerde Rats on Rafts door Japan. Opmerkelijk, voor een uitstekende maar toch niet al te grote, een tikje eigenzinnige Rotterdamse band. Het ging zo, legt zanger en gitarist David Fagan (32) uit. ‘We speelden jaren geleden een keer in Manchester, in het voorprogramma van de Amsterdamse newwaveband Minny Pops. De Britse muziekjournalist Richard Foster had tegen de band Franz Ferdinand gezegd dat ze naar die show moesten gaan, voor Minny Pops, maar ook voor ons. Dat deden ze. We raakten aan de praat. Franz Ferdinand vond ons goed. We gaven onze laatste plaat aan zanger Alex Kapranos.’ En van het een kwam het ander.

Toen de grote Schotse band, want dat is Franz Ferdinand, daarna naar Nederland kwam om op te treden, vroegen zij die dwarse postpunkers van Rats on Rafts als openingsact. Fagan: ‘Dat ging allemaal heel goed. We zagen dat Franz Ferdinand een kleine tournee ging doen in Japan en wij zeiden een beetje voor de grap: kunnen we niet mee? Dat verzoek kwam bij het ­management terecht. Dat ging ermee naar Japan. En daar gingen ze eens kijken of onze platen überhaupt in Japan waren uitgebracht – dat bleek zo te zijn. Toen kregen we het bericht dat we écht konden gaan spelen in Japan. Te gek, natuurlijk.’

Als je hem zijn gang laat gaan, praat Fagan er nog een uur over door. ‘Onze eerste show was dus in Tokio. Heel raar, in een zaal met vijfduizend zitplaatsen en die stonden heel ver uit elkaar: het leek eigenlijk wel soort ­coronasetting, bedenk ik nu. Toen we opkwamen, ­zaten mensen al in de zaal. Sommigen zaten te lezen, anderen lagen wat te slapen. Ze werden langzaam wakker, legden hun boekje weg. En daarna zaten ze in ­totale stilte naar ons optreden te kijken. En wij waren in shock. We hadden geen idee of onze muziek ook maar iets zou losmaken. Deze mensen waren tenslotte voor Franz Ferdinand gekomen, en die band maakt toch iets gezelliger muziek dan wij. Maar na ons laatste nummer barstte de zaal los: superenthousiast. Daarna verkochten we alles wat we hadden meegenomen als merchandise. Ook de T-shirts die we hadden gebruikt als opvulmateriaal, om onze platen, cd’tjes en meegebrachte flessen drank te beschermen.’

Japanse popmuziek 

Rats on Rafts schreef Tokyo Music Experience om een prachtige ervaring levend te houden. Bij hun bekende bandgeluid van jengelende, licht-psychedelische punkgitaren met exotische bijklanken rammen de drie mannen en één vrouw zich door hun gedeelde herinnering heen. ‘We waren al een tijdje erg geïnteresseerd in Japanse popmuziek, vooral die uit de jaren tachtig. Daarom was deze reis voor ons ook zo waardevol.’

We delen de anekdote van Rats on Rafts om aan te ­geven hoe essentieel, artistiek zwaarwegend en levensveranderend optreden kan zijn. ‘Het is waar je voor leeft, als bandje’, zegt Fagan. ‘Je loopt niet alleen inkomsten mis, een deel van je ontwikkeling stopt ook.’

Rats on Rafts

De Rotterdamse band Rats on Rafts, opgericht in 2008, werd in korte tijd populair als toonaangevend en kunstzinnig newwave- en postpunkbandje, in Nederland en daarbuiten. De band speelde volop in het buitenland, en tekende bij het Britse label Fire Records. De Rats on Rafts zijn beïnvloed door postpunk uit de jaren tachtig, van The Cure tot Echo and the Bunnymen, maar ook door de sixtiespop en bijvoorbeeld Van Dyke Parks en The Beach Boys. In 2015 verscheen de plaat Tape Hiss. Die krijgt eind januari eindelijk een vervolg. In 2012 werd de band uitgeroepen tot Serious Talent door 3FM. 

Wat was het hele, soms behoorlijk dolgedraaide ­muziekcircus van bandjes, programmeurs, festival­bazen en natuurlijk fans en allerhande popliefhebbers dit jaar, zoals ieder ander jaar, met liefde naar Groningen afgereisd, voor de aftrap van het popseizoen: Eurosonic Noorderslag, beter bekend als ESNS. Helaas, het mocht niet zo zijn. Maar het vonkje blijft smeulen: vanaf woensdag worden vier dagen lang livestreams van veelbelovende en soms al bijna gevestigde Europese bands uitgezonden, en kunnen we in ieder geval ruiken aan het liveplezier van weleer.

Rats on Rafts komen ook voorbij, en hun al opgenomen livestream bood in ieder geval een klein houvast in een onzekere tijd, zegt Fagan. ‘We vinden het te gek dat dit in ieder geval nog gebeurt. Zo’n organisatie kan ook zeggen: het gaat niet, we cancellen alles. Maar dan blijven al die mooie nieuwe bandjes onzichtbaar.’

Rats on Rafts schreef Tokyo Music Experience om een prachtige ervaring levend te houden.Beeld Maarten Huizing

In het Groningse poppodium Vera werden een aantal sessies van Nederlandse bands opgenomen, in een uiteraard lege zaal. En ook hier werd weer duidelijk hoezeer het livecircuit wordt gemist, zegt Fagan. ‘We zagen ook daar geen andere bandjes. Vóór ons had volgens mij die Turks-Nederlandse band Altin Gün een stream opgenomen, want we zagen een paar van die jongens voorbijlopen bij de lunch. Die werd gehouden in de ook geheel lege Oosterpoort even verderop. Heel ­bizar allemaal.’ En ook hier kon dus geen contact tussen geestverwanten plaatsvinden, of iets van artistieke overdracht. Het begint zich te wreken.

Ontwikkeling popmuziek 

De lockdowns slaan een gat in de ontwikkeling van de popmuziek, denkt Fagan. Want bij optredens zien bands niet alleen hun publiek, maar ook collega’s. ‘Als je speelt op een festival, regel je natuurlijk ook dat je kunt kijken bij bandjes die jij leuk vindt. Je raakt in contact, en dat levert zo veel op.’ Zo kon Rats on Rafts vijf jaar ­geleden ook al spelen met de grote idolen van de band Pere Ubu, een van de pioniers van de kunstzinnige Amerikaanse postpunk uit de jaren zeventig. ‘We ontmoetten de zanger, David Thomas, bij een optreden in ­dezelfde zaal, we zouden die avond samen spelen. Wij stelden ons heel nerveus voor aan onze grote held: hallo, wij zijn de Rats on Rafts, it’s gonna be fun. Waarop Thomas zei: ‘Making music is never fun.’ Dat zullen we nooit vergeten. Het is nogal een aparte man. Maar het klikte wel.’ Het ene optreden lokt het andere uit, en door die eindeloze schakel aan shows krijgt je band ook vorm. Je komt nog eens ­ergens en je kunt eindeloos je grenzen verleggen en zelfs spelen met de monumenten uit je eigen platenverzameling.

Toch bracht de thuisisolatie niet alleen ellende, zegt ­Fagan. ‘Voor ons persoonlijk kwam de lockdown van afgelopen maart niet eens heel slecht uit. We hadden al besloten onszelf op te sluiten, om in onze studio een nieuwe plaat op te nemen. Het is altijd goed om je af te zonderen van de bullshit, als je echt met iets goeds wilt komen. Als je in je eigen wereldje zit, kun je geconcentreerd zijn op je ­eigen werk.’ Dat leverde een plaat op met verrassend veel diepgang, en een gepast onmogelijke titel: Excerpts from Chapter 3 – The Mind Runs a Net of Rabbit Paths. Rats on Rafts tript door weldadige geluidslandschappen, om daarvoor en daarna steeds uit te barsten in stuiterende punk met echoënde surfgitaren. Echt een plaat om live te willen ­beluisteren, in een kleine maar fijne popzaal. ‘Er staat nog altijd een kleine clubtour gepland in februari’, zegt Fagan, ‘maar die zie ik er natuurlijk niet van komen.’

Fagan heeft bij bevriende musici twee reacties gezien op het coronaleed. ‘De ene band is enorm geconcentreerd met de eigen liedjes aan de gang gegaan, om verdieping te zoeken. De andere is totaal verlamd geraakt. Het kan best dat er een paar vergeten popjaren aankomen. Dat merk ik nu ook in de platenzaken, waar het op zich wat betreft de verkopen best goed gaat, hoor ik overal. Als een belangrijk nieuw album verschijnt, wordt dat eerst mooi aan de muur van de winkel gehangen. Maar al na een paar weken komt de volgende belangrijke plaat, en hoor je van dat andere album vrijwel niets meer. Dat komt omdat er na zo’n release geen concert meer volgt, of een leuke festivalshow. Daardoor doven al die mooie nieuwe albums al heel snel uit. Daar maak ik mij eigenlijk best veel zorgen over.’

Excerpts from Chapter 3 – The Mind Runs a Net of Rabbit Paths van Rats on Rafts verschijnt 29 januari bij Kurious Recordings/Fire Records.

De livestream op ESNS (op 3fm.nl/ESNS) is te zien op donderdag, op kanaal ESNS 2, om 21.50 uur.

Lees ook

ESNS is dit jaar geheel digitaal. De Volkskrant tipt veelbelovende acts alsof er niets aan de hand is.

Van afrobeat uit Polen tot Thaise funk uit Kroatië: Europese muziek is grenzeloosEn dat wordt gevierd op Eurosonic Noorderslag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden