Robin Hood met twee monden

'Veronica geeft de opdracht een programma af te leveren waarnaar zoveel mogelijk mensen kijken. Maar dat wil niet zeggen dat wij een programma bedenken vanuit de gedachte dat we moeten scoren....

Robert ten Brink (41) herkent de reacties op zijn nieuwe programma Make My Day. Vijf jaar geleden, toen hij met All You Need Is Love kwam, was het niet anders. Destijds vroeg menigeen zich af of het wel door de beugel kon, zo'n programma waarin Ten Brink kapotte liefdes ten overstaan van talloze kijkers trachtte te repareren. En nu, na twee afleveringen van Make My Day, twisten televisiekijkers over het wel of niet deugen van een show waarin mensen van schulden worden afgeholpen.

Is een bijstandsmoeder met een schuld een geschikt onderwerp voor een amusementsprogramma, vroeg Sonja Barend zich af in het praatprogramma B & W. 'Veronica neemt het op voor de minder bedeelde Nederlander', schreef Frits Abrahams, tv-criticus van NRC Handelsblad, om vervolgens vast te stellen dat Make My Day niet meer is dan 'een alibi voor de zoveelste spektakelshow'. 'Een pooier, mits hij zijn vrouw niet mishandelt, is mij minder onsympathiek dan deze goeddoende gladjanus', noteerde Walter van der Kooy in De Groene Amsterdammer.

In Make My Day speelt Robert ten Brink een hedendaagse Robin Hood. Hij snoept geld af van mensen die iets kunnen missen, en maakt met die centen armlastigen schuldenvrij. Bijstandsmoeder Shirley, bijvoorbeeld, die na haar huwelijk achterbleef met twee kinderen en een schuld van 69 duizend gulden - 'allemaal geld wat hij had opgemaakt en zij moet terugbetalen', benadrukt Shirleys moeder in een filmpje.

Shirley zelf is ook geïnterviewd, eerder die week ('ik put kracht uit die twee knullen'). Tijdens de directe uitzending komt zij, net zoals alle andere schuldenaren, niet in beeld. Er is wel een telefonische verbinding, zodat de minder bedeelden enkele vragen kunnen beantwoorden, mits zij daartoe in staat zijn.

'Het is een bewuste keuze de kandidaten niet live in de uitzending te hebben', zegt Robert ten Brink, op een toon die contrasteert met zijn onbekommerde televisiedictie. 'Iedereen verwachtte dat wij huilende mensen op de bank zouden zetten, en dat wij hen dan van schulden gingen verlossen. Dat hebben we niet gedaan. Wij willen niet weer een nieuwe vorm van emotietelevisie uitmelken. Die trend hebben we zelf in gang gezet met All You Need. Daarop zijn vele vertakkingen gevolgd. We willen nu iets anders maken.'

Van kritiek wordt Ten Brink warm noch koud. Hij zegt geen socioloog te zijn. Noemt de negatieve geluiden makkelijk. Maar begrijpen doet hij het ook wel weer. 'Als ik buiten dit programma stond, zou ik misschien ook zoiets roepen. Wie dit werk oppervlakkig beschouwt, komt al gauw uit bij kreten als scoringsdrift.'

De toorn van intellectueel Nederland, brengt hem niet aan het twijfelen. 'Het is alleen vermoeiend elke keer te moeten bewijzen dat ik het goed bedoel. Wie amusement per definitie oppervlakkig vindt, ga ik echt niet omlullen. Trouwens, All You Need Is Love kon na enkele afleveringen ook geen genade vinden, om later uit te groeien tot een favoriet van zowel de vuilnisman als de professor.'

Die dubbele houding, het ventileren van voor- en nadelen, het afwijzen én begrijpen van kritiek, is Ten Brink ten voeten uit. De presentator ('ik ben degene die zegt wat er komt') spreekt vaardig, en, als het zo uitkomt, met twee monden. Ten Brink houdt namelijk niet van dogma's. Zijn kijk op de wereld is doorspekt met cynisme, maar hij houdt ook veel van mensen. De roddelbladen? 'Ik geef soms een interview, en als er een kind wordt geboren, zorg ik dat de bladen een foto krijgen. Dan kan ik daarna roepen: oprotten.'

Een andere tegenstelling: in de media profileert Ten Brink zich steevast als een huismus, als een man die zich met zijn echtgenote en zijn vijf dochters in de woonkeuken verschanst. In werktijd is hij echter het stralende middelpunt van spektakelprogramma's. 'En dat vind ik inderdaad helemaal niet erg.'

De programma's die Ten Brink presenteert, zijn, net als de presentator zelf, moeilijk in een vak onder te brengen. De liefdespijn van de gasten in All You Need Is Love doet de kijker gegêneerd wegkijken, maar fascineert tegelijkertijd: verzoenen de twee kibbelende verloofden zich of wordt de breuk definitief?

Make My Day wekt dezelfde tweeslachtige reacties op. De verhalen van de armlastigen, over een tochtige caravan, kinderen met astma en eczeem, vergeefse sollicitaties en bestedingspatronen van nog geen honderd gulden per week, rijmen moeilijk met de glamour waaraan een showprogramma zijn identiteit ontleent. Bovendien botst de wijze waarop Ten Brink de nood lenigt - met de veiling van een optreden in Koffietijd!, een platina cd van Frans Bauer of een privé-healing van Jomanda - met de gangbare opvatting van hulpverlening.

Aan de andere kant: De maatschappij verandert. De televisie verandert. Wie blijft hechten aan de afspraak dat op televisie alleen het nieuws en de documentaires echt zijn, en dat amusement louter uit namaak bestaat, ontkent een genre televisieprogramma's waarnaar op zomaar een dinsdagavond 1,2 miljoen mensen kijken.

Ten Brink: 'Je kunt zeggen: ze hebben weer iets nieuws bedacht dat nog verder gaat. Je kunt ook zeggen: deze programmamakers leven in hun eigen tijd en pikken dingen op die momenteel onder de mensen leven. Als ik, bij het zien van een documentaire over een bijstandsmoeder, het gevoel heb dat ik geld wil schenken, dan zullen meer mensen dat hebben.'

Natuurlijk, zegt Ten Brink, Make My Day heeft ook een andere kant. De commerciële zender Veronica wil hoge kijkcijfers, en die krijg je niet met een sombere inkijk in het leven van iemand zonder perspectief. 'Ik weet goed hoe belangrijk succes voor Veronica is. Maar ik houd dat gevoel buiten de deur. Ik maak dingen die ik zelf leuk vind, met mensen van wie ik hou, en we stoppen al onze energie erin. Meer kun je niet doen.'

De ethische bezwaren heeft hij naast zich neergelegd?

Ten Brink, voor wie televisie een combinatie van glitter, 'iets ordinairs', vermaak en engagement is, lacht zoals een kijkcijferkoning hoort te lachen: ronduit, als een tevreden man, en als een vlegel.

Ronald Ockhuysen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden