Willem Dafoe (links) en Robert Pattison op het rotsige eiland van The Lighthouse.

FilmrecensieThe Lighthouse

Robert Eggers schiet raak met de complete, zilte hel van The Lighthouse ★★★★★

Willem Dafoe (links) en Robert Pattison op het rotsige eiland van The Lighthouse.

Schrijver en regisseur Robert Eggers schiet raak met The Lighthouse, dat met één locatie en twee weergaloze personages een complete, ziltige hel oproept. Vooral in de gespannen avondscènes leveren Willem Dafoe en Robert Pattinson hun tour de force.

Meeuwen herbergen de zielen van gestorven zeemannen, waarschuwt vuurtorenwachter Thomas Wake zijn assistent Ephraim Winslow. Daarom mag je zo’n vogel nooit doden. Toch doet Winslow dat, in een uitbarsting van razernij die je na het zien van The Lighthouse niet snel zult vergeten: hij grijpt het dier bij de keel en slaat het tot pulp tegen een muur. Prompt zweeft de camera weg van Winslow, omhoog langs de vuurtoren, om te eindigen bij de van richting veranderende weerhaan. De voorbode van een storm die als gesel Gods op de mannen zal neerdalen.

De camera trekt geregeld zijn eigen plan in het omstreeks 1881 spelende The Lighthouse. Alsof schrijver-regisseur Robert Eggers zichtbaar wil maken dat de waanzin niet is gebonden aan het perspectief van de hoofdpersonages, hoezeer zij hun grip op de realiteit ook verliezen. Dat laatste geldt vooral voor Winslow (Robert Pattinson, met dikke snor), die zich vier weken door Wake (Willem Dafoe, met woeste baard) heeft laten inhuren, maar geen idee heeft waaraan hij begint, daar op dat Noord-Amerikaanse rotseiland. Na aankomst vindt hij een porseleinen zeemeerminnetje, dat meteen aanzet tot broeierige sirenenfantasieën. Maar misschien zwemmen er daadwerkelijk monsters rond, en ontspruit niet elke tentakel aan Winslows’ brein.

Na zijn alom bejubelde debuutfilm The Witch (2015) schiet Eggers opnieuw raak met een onder de huid glibberende kostuumhorrorfilm, die met één locatie en twee weergaloze hoofdrolspelers een complete, ziltige hel oproept. Eggers en cameraman Jarin Blaschke draaiden op zwart-witfilm en met een 1,19:1-beeldverhouding, dat een vervreemdend smal kader oplevert en zo zelfs zeepanorama’s claustrofobisch maakt en veel nadruk legt op de gestalten van de mannen en de ranke vorm van de vuurtoren. 

Het gebouw is feitelijk het derde hoofdpersonage van de film, die op het filmfestival in Cannes werd bekroond met de prijs van de internationale filmkritiek. Het trappenhuis lijkt soms een krullende zeedrakenstaart, terwijl de misthoorn, bulderend door Mark Korvens hyperintense soundtrack, een gekmakend ritme verleent aan de werkzaamheden van de vuurtorenwachters.

Het bijna vierkante kader geeft een claustrofobisch gevoel.

In hun dagelijkse routine hoort ook een psychologische krachtmeting. En het is vooral in die gespannen avondscènes-bij-olielamplicht dat Dafoe en Pattinson hun tour de force leveren, van de verbale vuurgevechten tot een verrassend vertederende dronkemansdans. Knap getroffen ook, hoe rouwdouwers Wake en Winslow naar elkaar toe groeien terwijl ze steeds minder de personen blijken of lijken te zijn voor wie ze zich uitgeven. Dafoe en Pattinson geven zich er volledig aan over, in een duet dat zeer ingetogen begint maar alsmaar expressiever, fysieker en wilder wordt.

‘Het was verschrikkelijk!’

Acteurs Willem Dafoe en Robert Pattinson vertelden aan Volkskrant-redacteur Berend Jan Bockting over de erbarmelijke omstandigheden tijdens de opnamen van The Lighthouse. Lees hier het interview.

Eggers, die The Lighthouse samen met broer Max schreef, greep terug op talrijke bronnen uit schilderkunst en literatuur, waaronder het werk van de 19de-eeuwse schrijver Sarah Orne Jewett. Jewett verwerkte in haar proza en poëzie graag de gesprekken en spreektaal van zeelui; een invloed die rechtstreeks doorklinkt in de sappige dialoog van The LighthouseBelangrijk fundament is ook de Griekse mythe van Prometheus, de godenzoon die het vuur aan de mensen schonk en daarvoor vreselijk werd gestraft. 

Wonderbaarlijk, dat The Lighthouse ondanks al die verwijzingen zo compact en toonvast is geworden. En dat in deze in duisternis gedrenkte koortsdroom uiteindelijk niets zo dodelijk blijkt als de lokroep van het licht.

The Lighthouse

Horror

★★★★★

Regie Robert Eggers

Met Willem Dafoe, Robert Pattinson, Valeriia Karaman, Logan Hawkes, Kyla Nicolle

109 min., in 32 zalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden