Rijksmuseum toont 'geboorte van Zwarte Piet' in prenten en boeken

Het Rijksmuseum in Amsterdam sluit zich aan bij het nationale debat over Zwarte Piet. Het museum toont vanaf morgen acht prenten en vier boekjes over het ontstaan van Zwarte Piet vanaf het midden van de 19de eeuw.

Sint Nikolaas en zijn knecht, door J. Schenkman Kleurenlitho's, uitgave G. Theod. Bom, Amsterdam, 1850 Bruikleen Koninklijke Bibliotheek, Den HaagBeeld Rijksmuseum

De presentatie 'De geboorte van Zwarte Piet' laat volgens het museum zien dat het beeld van Sinterklaas en zijn pieten door de eeuwen heen vaak is veranderd, 'vanaf het moment dat Sint-Nicolaas voor het eerst in zijn eentje Nederland aandeed.' Vandaag schreef de Volkskrant dat elk tijdperk zijn eigen Piet kent.

Pas vanaf de eerste helft van de 19de eeuw kreeg de goedheilig man een helper naast zich, toen het Amsterdamse schoolhoofd Jan Schenkman het populaire boekje 'St. Nikolaas en zijn knecht' schreef. 'Daarmee veroorzaakte hij een radicale wijziging in het leven van de Sint', zegt het museum. 'Vóór 1850 moest Sinterklaas alles alleen doen, van cadeaus uitdelen tot kinderen in de zak stoppen.'

De negentiende-eeuwse Zwarte Piet had soms een lichte, soms een getinte en soms een donkere huidskleur. 'De ene keer was hij vriendelijk, maar zo nu en dan boosaardig en zelfs agressief, karaktertrekken die soms ook Sint werden meegegeven.' Op de prenten uit het begin van de negentiende eeuw leek de Sint bovendien meer op 'een kruisridder, rijdend op een ezel of zwevend op een gevleugeld paard, die kinderen een flink pak rammel kon geven.'

De tekeningen en boekjes zijn te zien in het Prentenkabinet tot en met 6 januari.

Sint-Nicolaas geeft ieder wat! (Om uit te knippen), Kleurenlitho, druk Emrik en Binger, uitgave I. de Haan, Haarlem, ca. 1875-1900Beeld Rijksmuseum
Beeld van de Sinterklaasviering in 1968.Beeld anp
Chileense vluchtelingen in een opvanghuis in Putten in 1976 krijgen bezoek van Sinterklaas.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden