Voorlopers de mijter

Rihanna eigende zich de machtssymbolen van de kerk magnifiek toe tijdens de hoogmis van de entertainmentwereld

Elk modedetail heeft talloze en vaak eeuwenoude voorlopers. Neem de mijter waarmee Rihanna zich tooide op het Met Gala.

Rihanna in het Metropolitan Museum of Art, 7 mei, 2018, New York. Beeld Getty

Een hitje in de winkels op de Kalverstraat zal het vermoedelijk niet worden, maar de race voor meest besproken modemoment heeft popster Rihanna er glorieus mee gewonnen: de mijter die ze in mei droeg op het Met Gala, het jaarlijkse evenement om de kas en reputatie van het Costume Institute in New York een filler te geven. (Ik zei meest besproken hè. Niet meest geslaagd.)

Het gala had dit jaar als thema Heavenly Bodies: Fashion and the Catholic Imagination en dat werd zo deerlijk letterlijk genomen dat er van de in de titel genoemde verbeelding weinig over was. De grens tussen gala en verkleedfeest werd getart met een parade van pontificalia: devote hoofddoeken van kant en stola’s, mozzette (in de gewone mode pelerine genoemd, een capeje over de schouders) en soutanes, zware diamanten pectoraalkruizen, eindeloze kilometers gouddraad in borduursels en evenzovele stralenkransen. Misschien is het ook wel moeilijk je in te houden met zo’n thema, al bewees bijvoorbeeld zangeres Janelle Monáe toch anders. Het had evengoed een gekostumeerd bal kunnen zijn met het thema Madonna’s Virgin Tour uit 1985. Madonna zelf stond erbij en keek ernaar, als altijd gekleed in een guitig katholiekerig kleed. De hele Amerikaanse opperklas had een coming-out van haar diepgewortelde madonna-hoer-complex, deze avond in mei. Want bij elke kerkelijke verwijzing moest uiteraard ook dat hemelse lichaam getoond worden.

Gerard David, Canon Bernardijn Salviati en 3 heiligen, na 1501, National Gallery Londen Beeld Imageselect

Toch: het is een ding hoor, om een jonge, extreem succesvolle zwarte vrouw als paus te zien paraderen met mijter. Een kleine overname van de geschiedenis, zoals ook Beyoncé en Jay-Z deden in hun videoclip in het Louvre. Rihanna eigende zich de machtssymbolen van de kerk magnifiek toe. De op één na belangrijkste katholieke hoofdtooi (alleen de pauselijke driekroon geniet hogere status) op een meisje dat met haar stem en attitude haar drugsverslaafde familie in Barbados ontvluchtte. Een mijter met parels, edelstenen en zilverdraad, die naadloos past bij de heiligen in de kunst, waar het hét symbool was van autoriteit, martelaarschap en spirituele status.

We kennen ’m in Nederland natuurlijk vooral van Sinterklaas, en de verstaander weet in de loper in het schaakspel een mijter te herkennen (in het Engels heet de loper een bishop), maar de vouwbare hoed is voorschrift voor elke bisschop, en vele martelaren. Luxe bekleed en bewerkt, zoals te zien bij de bisschop van Luik in Rogier van der Weydens altaar uit de vroege 15de eeuw en bij Gerard Davids Heilige Donatius van Reims, heet zo’n mijter een pretiosa, in het echt alleen bestemd voor aartsbisschoppen. Eenvoudiger versies zien we vaker, zoals dit horrorexemplaar in de hand van heilige Nicasius – als u het stukje afgehakte schedeltop nog niet opgemerkt had onder de rand van de mijter, kijk dan vooral nog even – gemaakt van fluweel, parels en gouddraad. Een feest voor de kunstenaar om uit te beelden, voor een hoedenmaker als Stephen Jones om te maken, en voor een heilige om te dragen – ook  tijdens de hoogmis van de entertainmentwereld.

Joost van Cleve, Drieluik met de dood van Maria, c.1515, Museum Wallraf-Richartz Keulen. Beeld Wieteke van Zeil
Peter Paul Rubens, Kroning van Maria met kind en heiligen, 1628, Augustinuskerk Antwerpen. Beeld Imageselect
Rogier van der Weyden, De opgraving van Sint Hubertus (exhumation of Saint Hubert), c. 1430-40, National Gallery Londen Beeld Imageselect
Fra Angelico - The coronation of the Virgin, circa 1432-34, Louvre Beeld Imageselect
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden