Ria Bremer: 'Als je het in vijf woorden kunt zeggen, moet je er niet tien gebruiken'

Haar kennis wordt geroemd en met haar snelheid is echt niets mis. Tv-presentator Ria Bremer is helemaal terug.

Ria Bremer. Beeld Frank Ruiter

Ria Bremer heeft een nieuwe auto. 'Voor de hoge instap', zegt ze voor vertrek naar Urk. Het is het enige moment deze dag dat haar leeftijd zich verraadt.

Zeker, de jaren hebben hun sporen achtergelaten op haar gezicht. Voor de rest is Stuif es in nooit ver weg in haar gezelschap. Dat kinderprogramma, waarvan de laatste aflevering dertig jaar geleden werd uitgezonden, kleeft voor eeuwig aan haar. 'Nee hoor, helemaal niet erg.' Ze zegt het met een combinatie van hartelijkheid en ongeduld, die evenzeer aan haar kleeft. Op 4 juli wordt Ria Bremer 78 jaar.

Gezwind gaat het over de kaarsrechte snelweg door de Flevopolder, richting een bedrijventerrein op Urk. Om de hoek bij stukadoor Vlak en Strak stopt ze bij een loods, waarvan de ingang wordt geblokkeerd door een stapel verse verhuisdozen. Een grote man wurmt zich te voorschijn. Dat is prof. dr. Mart van Lieburg, met wie ze in een nieuwe tv-reeks door de geschiedenis van de geneeskunde reist. De kiem voor hun samenwerking werd in Groningen gelegd. '4 september 2015.' Ook zo kenmerkend, die precisie.

Die dag leidde Bremer een bijeenkomst over chronische thuisbeademing. Medisch historicus Van Lieburg was een van de sprekers. 'Ademloos naar die man geluisterd.' Zoals hij om het onderwerp danste, zoals hij de luisteraars scherp hield. Ja, met hem zou ze wel wat kunnen op de televisie.

Urk

De eerste verkenningen daarvoor hadden plaats op dit Urker bedrijventerrein. Hier heeft Van Lieburg na zijn emeritaat een nieuwe werkplek gevonden. Hij heeft er naslagwerken en verouderde apparatuur opgeslagen, die in dit digitale tijdperk op de vuilnisbelt dreigden te eindigen. 'Voor de één een uitdragerij, voor de ander een walhalla', zegt Van Lieburg over zijn verzameling.

De loodsen, het zijn er vier, werden het vertrekpunt van de serie. Dwalend door het doolhof van boeken stuit Bremer op bladerende en rangschikkende vijfenzestigplussers. Het atelier, zoals Van Lieburg zijn opslagruimten noemt, is een trefpunt voor gepensioneerde huisartsen en specialisten. Tussen de middag zitten ze met z'n allen aan de kibbeling.

Tekst gaat verder na de video.

Op een groot doek vertoont Bremer een paar minuten van haar nieuwe serie. Na afloop wordt er geapplaudisseerd. Deze generatie medici draagt haar op handen. Met Vinger aan de pols zette Bremer tussen 1980 en 2000 de standaard voor tv-programma's over geneeskunde. Haar vakmanschap wordt geprezen. Haar inlevingsvermogen ten voorbeeld gesteld aan dokters die slechts oog hebben voor de kwaal en niet voor de patiënt.

In haar voorlaatste tv-serie keerde Bremer twee jaar geleden terug naar patiënten die destijds een hoofdrol speelden in Vinger aan de pols. Dat mocht na een lange periode van afwezigheid een comeback heten. Voor de uitzending stelde Ria Bremer zichzelf de vraag of haar ritme nog wel van deze tijd was. 'Ja hoor, ik kan nog steeds prima mee', luidt inmiddels haar antwoord.

Behoeden voor omslachtigheid

Toch was Bremer niet helemaal zeker van haar zaak toen ze begon aan De anatomische les met Ria Bremer. Ze drukte regisseur Sonja Sennema op het hart haar te behoeden voor omslachtigheid. Onder generatiegenoten, vaak mensen met veel tijd, bespeurt Ria Bremer een breedsprakigheid waarvan ze zelf gruwt. 'Als je het in vijf woorden kunt zeggen, moet je er niet tien gebruiken.'

Kennelijk gaat haar dat nog altijd goed af. Het idee voor deze historische programmareeks vond snel gehoor bij de verantwoordelijke zendercoördinator. Waarna wel meteen de vraag volgde hoe zoiets aan te pakken. Verwondering en bewondering waren volgens haar de te vermijden valkuilen. 'Dat slaat op een gegeven moment dood.' En een rariteitenkabinet mocht het evenmin worden. 'Je moet wel een zinvolle ontwikkeling laten zien.'

Tekst gaat verder na de foto.

De anatomische les van Dr. Nicolaes Tulp door Rembrandt in het Mauritshuis. Beeld AVRO TROS

Met Van Lieburg als gids laat Bremer zich aan de hand van attributen en afbeeldingen leiden door die ontwikkeling van de geneeskunde. De eerste halte is De anatomische les van Dr. Nicolaes Tulp, het schilderij van Rembrandt waaraan de tv-reeks haar titel ontleent. Om dat beeldtechnisch in te leiden, loopt Bremer met Van Lieburg richting het Haagse Mauritshuis. Dat loopje dus. 'Ik vind dat vreselijk.'

Op zich snapt ze het best, hoor. Tv-programma's als zoektochten en op welke manier je dat moet laten zien. Ria Bremer zag Jeroen Krabbé op zoek gaan naar Picasso, zoals Ilja Gort dat doet naar wijn met de juiste afdronk. Maar dat zijn mensen met kennis van zaken. Dan hebben loopjes betekenis. Maar zij? 'Ik stel de vragen. Dat is mijn vak. Of het nu bij kinderen is of voor iets ingewikkelds, ik ben de journalist. Altijd geweest.'

Ze heeft alweer een nieuw potje op het vuur staan. '35 jaar geleden heb ik Hoe bevalt Nederland? gemaakt. Dat ging, aan de hand van een grote enquête, over zwangerschap en bevallen. Dat wil ik volgend najaar nog een keer doen. Kijken wat er is veranderd en wat hetzelfde is gebleven.'

Gaat Ria Bremer dat programma ook zelf presenteren? 'Dat hangt ervan af hoe ik eraan toe ben tegen die tijd.'

De anatomische les met Ria Bremer, een vierdelige tv-serie over de geschiedenis van de geneeskunde. NPO 2, 21.20 uur.

Aanslag op Radio Noordzee

Ria Bremer (77) was 22 toen ze in dienst kwam bij de Volkskrant. Onder het pseudoniem Maria ter Steeg maakte ze stiekem radioprogramma's voor de Avro. Bremer werkt ruim vijftig jaar voor de tv-tak van de omroep. Van Wibo van der Linde, haar chef bij de actualiteitenrubriek Televizier, leerde ze veel. Het interview met Hendrik 'Bull' Verweij, initiatiefnemer van de illegale zender Veronica en verdacht van een aanslag op Radio Noordzee, werd alleen uitgezonden als hij de aanslag toegaf. Dat lukte.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden