Reynolds gaat op zoek naar betekenis van Glam Rock

Simon Reynolds zet de grote namen uit de glam rock trefzeker en in context neer.

Bryan Ferry. Beeld null
Bryan Ferry.

De meeste glam rockers zijn allang vergeten, op twee monumentale uitzonderingen na.

Je kunt Shock and Awe op drie manieren lezen. Als een geschiedenis van wat auteur Simon Reynolds de 'derde generatie rockmuziek' noemt. Als een oefening in cultuurkritiek. En als een boek over David Bowie.

Eerst was er de rock-'n- roll van de jaren vijftig: Amerikaans, simpel maar opzwepend, bedoeld voor teenagers om op te dansen. De jaren zestig eindigden op het hoogtepunt van een tweede golf: muziek die grotendeels Engels was, vaak met almaar complexer gitaarwerk, bedoeld voor jongvolwassenen en vooral geschikt om naar te lúísteren.

Voor de nieuwste cohorten jonge tieners konden The Rolling Stones, The Who en Led Zeppelin niets opwindends meer betekenen. Dus bracht de eerste helft van de jaren zeventig een derde generatie rockmuziek. Van catchy meezingers en meestampers waarop weer goed te dansen viel; en met bands en zangers die behalve voor het oor, ook veel te bieden hadden voor het oog.

Glam rock dus, van 'glamour'. Met extravagante make-up, flamboyante en bizarre outfits en over-the-top theatraliteit als essentieel onderdeel van de succesformule. Stuk voor stuk komen ze in Shock and Awe langs, ooit grote namen als Marc Bolan/T. Rex, Slade, The Sweet, Suzi Quatro, Alice Cooper, David Essex en Gary Glitter, trefzeker en in context neergezet.

Simon Reynolds' intellectuele ambitie reikt verder. Shock and Awe is het achtste boek dat deze Engelse auteur over popcultuur schreef. Vooral zijn Retromania uit 2011, over hoe rockmuziek steeds meer een zaak werd van gecultiveerde recycling en nostalgie, maakte indruk.

null Beeld null

Verder willen gaan dan beschrijven alléén, ook zoeken naar duiding en betekenis, kan juist bij een onderwerp als glam rock gemakkelijk ontsporen: door er méér achter te zoeken dan in werkelijkheid te vinden is. Rond glam is een hele verzameling steekwoorden gegroeid die dat laatste verleidelijk maken. Glam stond voor camp, decadent, gender bending, drag, kitsch, trash, soms zelfs kinky. En zou hiermee de weerspiegeling zijn van een tijdgeest; van een cultuur die gedesoriënteerd op zoek was naar nieuwe antwoorden en identiteit.

Dit soort pseudo-sociologische generalisaties kan op allerlei manieren worden doorgeprikt. Maar is onder 'rock critics' door de decennia heen hardnekkig populair gebleken. Ook Simon Reynolds ontkomt er in Shock and Awe niet aan. De echte hoofdlijn is het gelukkig niet geworden. En een fout die hij al helemaal niet maakt, is glam rock in de kwaliteit van de muziek overdreven groot te maken. Want die kwaliteit was middelmatig op zijn best, product van meestal beperkt songwriterstalent, en allang grotendeels vergeten - op twee monumentale uitzonderingen na.

Non Fictie

Simon Reynolds
Shock and Awe - Glam Rock and its Legacy, from the Seventies to the Twenty-First Century
Faber & Faber;
687 pagina's; euro 26,52.

Want er wás wel degelijk ook, in Reynolds' woorden, 'high glam': Roxy Music en David Bowie. Met een muzikale erfenis die ook nu nog trots overeind staat. Natuurlijk wisten ook Bryan Ferry en Bowie hoe ze zich moesten kleden, hun imago manipuleren en verkopen. Maar anders dan voor andere glam rockers, was dit voor hen niet meer dan een belangrijke bijzaak. En ligt hun echte 'betekenis' voor alles in de kwaliteit van hun muziek.

Roxy Music krijgt in Shock and Awe één eigen hoofdstuk. David Bowie heeft er vier: over zijn moeizame vroege jaren, over zijn doorbraak in 1972, over zijn bijna-ondergang in Los Angeles en over zijn wederopstanding in Berlijn. Verrassend nieuwe feiten en inzichten brengen die niet. Maar zeker voor wie nog niet eerder een Bowie-biografie las, voegt dit aan Shock and Awe iets waardevols toe.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden