Revolutie voltooid: Jan Pronk riddert Volharding-blazer

Zilver in de piste was het parool waarmee de coöperatieve vereniging Orkest de Volharding maandag het 25-jarig bestaan vierde, en inderdaad waren op en rond het speelvlak van het goedgevulde Amsterdamse Carré nogal wat grijze lokken bespeuren....

Van onze verslaggever

Roland de Beer

AMSTERDAM

Het motto had ook 'Bekende gezichten, gemengde gevoelens' kunnen zijn, zij het dat die titel al eens gebruikt is voor een neerdrukkend toneelstuk over het menselijk onvermogen zich te verstaan met de medemens.

Bekend was het gezicht van minister Pronk van Ontwikkelingssamenwerking. Hij herinnerde zich de actie Bloed aan de paal, waarin Bram, Freek en De Volharding het generaalsregime in Argentinië deden wankelen met hun poging de deelname van Nederland aan het WK voetbal te verhinderen.

De vonken die De Volharding toen in het linkse hart deed overslaan gloeiden bij Pronk nog na, en bleken samen met de nieuwere wapenfeiten van De Volharding ook de Koningin te hebben behaagd: Pronk speldde de trombonist Willem van Manen, het langst meespelende lid van De Volharding, maandag de versierselen op die horen bij het ridderschap in de orde van Oranje Nassau.

Het merkwaardige decorum waarmee dit plechtigheidje zich voltrok - een gekroonde, in de Nederlandse vlag gewikkelde huppelassistente bracht het lintje op en liet het van haar kussen vallen - tekende het ongemak waarmee ironie en hommage, zelfspot en artistieke trots maandag om de voorrang ijverden.

Gemengd waren de gevoelens bij de jongenssopraan die het feest in z'n piere-eentje inleidde met een vertolking a cappella van de Internationale. Die mars hoor je niet vaak meer, en zeker niet met het kwakende forte waarmee de Volharding het vroeger placht te spelen. Conclusie: hier was ironie aan de orde - wat wel paste bij een strijdorkest dat zijn bestaansrecht nu vooral ontleent aan het repeteren van complexe opdrachtstukken (en dat nietsvermoedend aan Prokofjev bleef schaven, toen havenwerkers vorige week de Amsterdamse Coentunnel bezetten).

Bekend was het gezicht van Louis Andriessen, componist van het stuk De volharding waaruit in mei 1972 het orkest voortkwam, na een optreden op een 'Inklusief Konsert' in hetzelfde Carré. Een portret van Andriessen in zijn jonge jaren werd nu in megavorm getoond op een achterdoek. Zelf bracht de componist, iets gegroefder inmiddels, de nostalgie op gang door aan de piano de eerste noten van De volharding te spelen, waarna de groep het oerstuk overnam.

Het werd een wat wankele hommage. Waar Andriessens repetitieve, op het werk van Amerikaanse minimalisten geïnspireerde (maar ruiger geïnstrumenteerde) statement destijds tot een confrontatie van boeroepers en applaudissanten schijnt te hebben geleid, bleef het ditmaal bij een welwillend applausje voor een niet erg dwingende, inderdaad dirigentloze uitvoering. Van een stuk dat de charme draagt van het experiment, maar nadien oertroefd is door sterkere stukken van dezelfde Andriessen.

De musici stonden te hunkeren naar het stokje van Jurjen Hempel, en zullen meer met het hoofd bij de première zijn geweest van Michael Torke's Overnight Mail. En anders wel bij Cornelis de Bondt, wiens Singing the Faint Farewell (een van de fraaiste onderdelen van het Volhardingrepertoire) zo zijn eigen eisen stelt, als het gaat om de coördinatie van strak georganiseerde blazerspatronen met nog strakker georganiseerde patronen van tomtoms en marimba's - van de Slagwerkgroep Den Haag in dit geval.

De uitvoering ervan stond als een huis, en was overtuigender dan die van De Bondts jubelbijdrage De Post: een losjes bewerkte Schubert met amicale tussenriedels (de uitvoering werd verrijkt met lichtgevende majorettes). In de andere nieuwe PTT-bijdrage, Overnight Mail, bleek de Amerikaan Torke opnieuw een goochelaar met bebop- en big bandclichés - op zo'n manier dat stroop, eieren en peperkorrels samen een springlevend konijn opleverden. Het langzame middendeel was aan De Volharding niet besteed, en ook dat gaf aanleiding tot gemengde gevoelens. Als De Volharding de klankcultuur niet aanpast aan de gelikte voorbeelden die Torke op de hak neemt, komt ze bij de aanstaande Amerikaanse tournee nog van een koude kermis thuis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden