REUTEN GALERIE; Schitterende ogen zwaar van droefenis

De duivelskunstenares Erzsébet Baerveldt, beroemd en berucht vanwege haar artistieke liaison met de zestiende-eeuwse bloedgravin Erzsébet Bathory, stuurt een dreigend bericht uit Berlijn....

WILMA SUTO

Halverwege haar verblijf in den vreemde zendt ze nu die boodschap naar Nederland - speciaal ter gelegenheid van haar solo-expositie in de Amsterdamse Reuten Galerie, maar ook omdat ze meent dat die tijding, 'juist nu, met het voortschrijden van het fin de siècle', niet langer kan worden afgewend. In haar brief verkondigt Baerveldt het Vampirisme.

Maar eerst legitimeert ze de Duitse titel van haar tentoonstelling: alleen onvertaald blijft de in Schwarz-Weiss besloten woordspeling behouden. Schwarz-Weiss typeert de verzameling kleurloze foto's en tekeningen die de kunstenares laat zien, maar het betekent ook: zwart wéét.

Baerveldt verkiest de duisternis. Het heeft er zelfs alle schijn van dat ze zich hult in het kleed van de Dood van Pierlala - maar wanneer zij dit doet, is het om hem te slim af te zijn. Ze baant zich een weg door het donker om de schaduwen te verdrijven. Haar krachtmetingen met het geheimnisvolle zwart behelzen een niet aflatende poging tot het reanimeren van lijken. Baerveldt jaagt op het eindeloze bestaan dat is voorbehouden aan vampiers - en aan kunstwerken.

Via een magische combinatie van de meest uiteenlopende technieken blaast de kunstenares haar beelden leven in. Ze tovert met woorden en ideeën, maar begoochelt de zinnen eens te meer met haar geboetseerde, gefotografeerde en soms ook nog beschilderde portretten van bijvoorbeeld die legendarische bloedgravin Erzsébet Bathory of de bijbelse Maria Magdalena.

Gewoonlijk hebben sculpturen geen schitterende ogen. Bij Baerveldt wel. Maria Magdalena houdt haar hoofd recht op de foto van haar statische buste, terwijl haar ogen glanzen: zwaar van droefenis, maar ook van leven. De oogopslag van Baerveldts Dummes Mädchen is bijna beangstigend. Het is een pop met een pruik, dat zie je zo, op de vier grote foto's van haar achterovergelegen hoofd. Maar intussen kijkt de domkop wel: net nadat je meende te kunnen constateren dat ze voorgoed haar ogen geloken heeft, slaat ze ze in een ander beeld weer op.

Baerveldt voedt haar geesteskinderen met haar eigen levenselixer. Het tweeluik Autistic Vampire brengt de kunstenares zelf in beeld, terwijl ze zich bedrinkt aan het bloed dat uit haar pols vloeit - met afgewend gezicht trouwens, alsof ze haar hals voor een beet aan de toeschouwer offreert.

De bloeddorstige vampier, dat is het mooie, verandert bij Baerveldt in een metafoor voor de macht van de kunst. Zo onschuldig kan immers zelfs de zoetgevooisde Mona Lisa niet zijn, of ze eist de overgave van haar publiek. Ze zuigt de bewonderende blikken op van alle kunstkijkers, eeuw in eeuw uit, zoals ook de vampier zijn prooien bedwelmt, nacht na nacht, want vampiers sterven niet, hoewel zij evenmin leven. Vampiers zijn ondoden, net als kunstwerken - net als die van Baerveldt althans.

Wilma Sütö

Erzsébet Baerveldt, t/m 15 januari in Reuten Galerie, Fokke Simonszstraat 49, Amsterdam, do-za 13-18 uur, en de eerste zondag van de maand.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden