Retour à Ithaque is rake film over kracht van vriendschap

De eerste Spaanstalige film van de Franse regisseur Laurent Cantet doet met zijn lange scènes toneelmatig aan. Dat theatrale stoort niet en het is fijn dat Cantet de tijd voor zijn personages neemt.

Beeld X

Lekker eten, fijne muziek en een plat dak midden in zonnig Havana: de setting van Retour à Ithaque klinkt hoogst aangenaam. De personages, vijf vrienden van middelbare leeftijd die van flirt tot plaagstoot perfect op elkaar zijn ingespeeld, hebben het aanvankelijk dan ook erg gezellig met elkaar. De toon van de conversaties is gemoedelijk; er wordt gedanst, gelachen, gedronken en binnen een mum van tijd nemen Tania, Rafa, Amadeo, Aldo en Eddy de toeschouwer voor zich in.

Het is een voelbaar zomerse sfeer die de Franse regisseur Laurent Cantet (L'emploi du temps, Foxfire) in zijn eerste Spaanstalige film creëert; je gunt het de personages dat de hele film zo verder gaat. Maar Tania zit met zware vragen die moeten worden beantwoord. Waarom is de naar Spanje vertrokken Amadeo niet teruggekomen toen zijn in Havana achtergebleven vrouw ongeneeslijk ziek werd? Wat zijn zijn plannen nu hij na zestien jaar opeens weer in Cuba is? Naarmate de avond vordert, worden de confrontaties harder, bitterder en triester.

Bovendien heeft ieder zijn eigen frustraties en teleurstellingen. Zo komt Tania door de economische malaise nauwelijks rond van haar oogartsenpraktijk en krijgt romancier Amadeo geen zinnig woord meer op papier. Vijf persoonlijke verhalen scheppen Cantet en zijn scenarist, de Cubaanse auteur en journalist Leonardo Padura; verhalen waaruit Cuba opdoemt als een armlastig land met een schizofreen verleden en een hoogst onzekere toekomst.

Genoeg terzijdes

Alsof de makers willen aangeven dat dat ook maar één perspectief is, druppelen herhaaldelijk andere levens de film binnen. Een meisje dat haar haar borstelt, jongens die aan de overkant een varken slachten: het zijn genoeg terzijdes om het blikveld letterlijk en figuurlijk te verruimen, ook al kleeft de film vrijwel de hele tijd aan dezelfde personages en locatie.

Met die setting en de lange scènes doet Retour à Ithaque ontegenzeglijk toneelmatig aan, wat Cantet enigszins tegengaat door zijn gedreven spelende acteurs grotendeels in close-up te filmen. Op enkele inzakmomenten stoort dat theatrale niet en is het fijn dat Cantet de tijd en ruimte neemt de personages zonder filmische poespas te volgen. Zo kunnen hun conversaties tenminste lopen zoals ze lopen, van het ene onderwerp naar het andere, van luchtig naar loodzwaar.

Bovendien wordt Retour à Ithaque zo ook een rake film over de valkuilen, mechanismen en kracht van vriendschap; een beetje alsof je als nieuweling aanschuift bij een fuif en gaandeweg de subtiele verhouding tussen de andere gasten leert kennen. Samen komen ze deze roerige nacht wel door, denk je dan.

Retour à Ithaque Regie: Laurent Cantet. Met: Isabel Santos, Jorge Perugorría, Fernando Hechevarria, Néstor Jiménez, Pedro Julio Díaz Ferran. 95 min., in 4 zalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden