Restauratie Turkse mozaïeken is historisch bloedbad

Het doet denken aan de voor- en na-foto's van mislukte cosmetische ingrepen in medische horrorshows op tv. Verwrongen gezichten, scheve ogen en monden, rare kleuren: bij de restauratie van een aantal beroemde Romeinse mozaïeken in Turkije is iets goed misgegaan.

Restauratie van mozaïeken in Turkije. Beeld AFP
Restauratie van mozaïeken in Turkije.Beeld AFP

Het gaat om zeker tien mozaïeken uit de tweede tot zesde eeuw na Christus in het Hatay Archeologisch Museum in Antakya, Zuidoost-Turkije. Ze werden vernield toen ze vanwege de verhuizing naar een nieuw museumgebouw werden opgeknapt en opnieuw op panelen werden gemonteerd.

De zaak werd al in maart door een lokale klokkenluider aangekaart, maar pas deze week door de landelijke pers in Turkije opgepakt. Een politicus van de oppositiepartij MHP spreekt van een 'historisch bloedbad' en stelt de regering-Erdogan verantwoordelijk.

Ontsteld

Het museum in kwestie is niet het eerste de beste. Het Hatay Archeologisch Museum herbergt een van de beroemdste collecties mozaïeken ter wereld. Ze zijn afkomstig van opgravingen in de hellenistisch-Romeinse stad Antiochië, het moderne Antakya.

Ruurd Halbertsma, conservator bij het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden en kenner van Romeinse mozaïeken, is ontsteld. 'Hele stukken van de originelen zijn verdwenen en vervangen door moderne steentjes in mierzoete kleuren. Gezichtsuitdrukkingen zijn totaal veranderd.'

Die aanpak is volledig in strijd met de hedendaagse restauratie-ethiek, waarbij je zo min mogelijk ingrijpt en alles wat je aanvult reversibel moet zijn. 'Onbegrijpelijk dat dit heeft kunnen gebeuren. Dit zijn belangrijke stukken die in alle handboeken staan. Daar moet je geen amateurs op loslaten.'

Voor en na (tekst gaat verder na slider)

null Beeld AFP
Beeld AFP

Verantwoordelijk

Volgens gouverneur Ercan Topaca van Hatay zijn de restauratie en verhuizing van de mozaïeken direct opgeschort toen de schade duidelijk werd. Het ministerie van Cultuur onderzoekt wie er verantwoordelijk is. De restauratoren ontkennen alles, aldus The Guardian: de schade zou dateren van eerdere restauraties en de foto's die in de Turkse pers figureren, zouden zijn gemanipuleerd.

Gouverneur Topaca belooft dat alle schade wordt hersteld. Maar Halbertsma heeft er geen fiducie in. 'Ik vrees dat dat heel moeilijk wordt. Het oorspronkelijke oppervlak van de mozaïeken is op veel plekken verdwenen. De originele werken zijn verloren gegaan.'

Voor het museum is er één lichtpunt. De eveneens totaal mislukte restauratie van een 19de-eeuws fresco van Christus in een Spaans dorpskerkje bij Zaragoza werd in 2012 een wereldsucces. Voor- en na-foto's van die restauratie door een goedwillende oudere dame werden een hit op internet. Het loopt nu storm met toeristen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden