Requiescat in peace

Wat gaat er verloren als je een schrijver niet in zijn oorspronkelijke taal leest? Poetry is what gets lost in translation, stelde Robert Frost (1874-1963), en dat was bitter, want hij was zelf dichter....

Nu bestaan er goede vertalers, dat zijn vaklieden die de schade beperkt houden. Dankzij hen kunnen wij schrijvers lezen uit taalgebieden die anders ontoegankelijk waren. Maar sléchte vertalers bewijzen het gelijk van Frost. Neem de man die, als hij zijn eigen naam goed spelt, Hanz Mirck heet. Die heeft zich, gesubsidieerd en wel, vergrepen aan de laatste dichtbundel van Seamus Heaney (1939), de Ierse Nobelprijswinnaar. District and Circle, heet de bundel. Staat in mijn kast. In het titelgedicht beschrijft Heaney een tocht de Londense ondergrondse in – met alle connotaties van onderwereld en duisternis.

De Nederlandse bundel heet Regio en ring. Dat is geen vertaling maar een interpretatie. Heaney is een meester in concrete poëzie. De vijfdelige titelcyclus heet naar twee bestaande metrolijnen in Londen; de symboliek mogen we er zelf bij denken.

Zo niet bij Mirck. Het omslag van Regio en ring, met een metrolijnennetwerk, is raadselachtig geworden, want er bestaan geen metrolijnen die Regio en Ring heten. Het ergste is dat Hanz niet lijkt te weten waarom Heaney die lijnen opvoert: op 7 juli 2005 werd het knooppunt van District en Circle, Edgware Road, door een terroristische bom getroffen (6 doden).

Ook naar die dreiging verwijst Heaney. Hij had in 2005 twee gedichten voltooid, toen die bom ontplofte. Daarna schreef hij de volgende drie. Weet Mirck niets van. Hij slaapt, net als zijn voornaam. Met het Nederlands heeft hij ook moeite: ik noteerde ‘klinklare’, ‘millenium’, ‘hij is niet zicht’, ‘vertouwen’, ‘mensenlijk’ en ‘het plaid’. Mirck krijgt de dichtersnaam Kavafis maar niet onder de knie (‘Kafavis’ en ‘Kavavis’).

In een expliciet religieuze context gewaagt Heaney van ‘at the third hour and the veil in tatters’. Van die ‘veil’ maakt Mirck een ‘sluier’, maar dat moet hier voorhang zijn, dat is het bijbelse woord (Mattheüs 27:51).

Uitgeverij Meulenhoff heeft Hanz Mircks gestuntel gewoon afgedrukt. In het slotgedicht ‘The blackbird of Glanmore’ bezoekt Heaney het graf van zijn broer, die op zijn vierde door een auto-ongeluk is gestorven. Had Mirck in een voetnoot moeten uitleggen. Nu zegt Glanmore de lezer niets. Op het kerkhof ziet Heaney een merel (een gewone, echte Heaney-vogel), en ‘for a second/ I’ve a bird’s eye view of myself’. Wat schrijft Mirck: ‘een seconde lang/ heb ik zelf de blik van een vogel.’ Nee Hanz, Heaney kijkt naar zichzelf vanuit vogelperspectief.

De gruwelijkste voetnoot staat bij ‘requiescat’. Dat woord komt, legt Mirck uit, van ‘requiescat in peace.’ Ja hoor Hanz. Dream on. Kan deze beunhaas voortaan van echte dichters af blijven?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden