Beschouwing Martin Parr

Remainers en Brexiteers verdeeld? Ze lijken meer op elkaar dan ze lief is, laten deze foto’s zien

Martin Parr maakte indrukwekkende foto’s van zijn landgenoten sinds het Brexit-referendum van 2016.

GB. England. Cornwall. Porthcurno. 2017. Beeld Martin Parr / Magnum Photos

Een typerende Martin Parr-foto ziet er als volgt uit: een nagenoeg leeg strand met een ijskraam waarvoor dertien Britten een keurige rij hebben gevormd. In dit beeld komen enkele interesses van de Britse fotograaf (66) samen: de kust en de absurditeit van het alledaagse. Zijn fascinatie voor het kustleven op het eiland is zo groot dat hij een strandcafé heeft laten installeren op Only Human, een overzichtstentoonstelling van zijn werk in de Londense National Portrait Gallery. Daar staan ook twee ‘originele’ Martin Parr-strandstoelen.

Centraal op de expositie staat echter een andere strandfoto, genomen in Cornwall. Met de rug naar de fotograaf tuurt een groep badgasten naar de zee, waar niets bijzonders te zien is. Een rode vlag lijkt te waarschuwen voor onheil. In Parrs beeldtaal is dit een symbool voor Brexit. Wie dacht in dit museum te kunnen ontsnappen aan het B-woord, komt bedrogen uit. Parr is uiterst teleurgesteld over de beslissing die 17,4 miljoen Britten hebben genomen. En uitgerekend langs de kust, zíjn kust, is massaal gestemd voor het idee om de EU te verlaten en controle te heroveren op de natuurlijke grenzen.

Behoud van de eigen identiteit was de drijfveer achter de Brexit en speelt ook de hoofdrol op de expositie. Deze bestaat deels uit oud werk, zoals de portretten van de modeontwerper Paul Smith, de pas overleden doelman Gordon Banks en beeldend kunstenaar Grayson Perry met diens vrouw en dochter. Een groot deel van het nieuwe werk bestaat uit foto’s die Parr, als een antropoloog met camera, heeft gemaakt na het referendum, met name in Brexitland. Het doet denken aan de Remain en Brexit-vazen die Perry heeft gebakken aan de hand van gesprekken met leden van beide kampen.

GB. England. West Bromwich. The Black Country. St George's Day. Stone Cross Parade. 2017. Martin Parr. Beeld Martin Parr / Magnum Photos

Parrs missie heeft indrukwekkende afbeeldingen opgeleverd, bijvoorbeeld die van een bulldog die op St. George’s Day, de amper gevierde nationale feestdag, is uitgedost in een Engels voetbalshirt met op de achtergrond zijn baasjes met Engelse vlaggen. Aan de andere kant van het spectrum van de klassenmaatschappij met al haar stammen lezen leden van de Marylebone Cricket Club (met hun fameuze Egg & Bacon-stropdassen) The Daily Telegraph en heffen koninklijke zwanentellers, staand in hun roeiboten, het glas op Hare Majesteit.

Wie tussen Britten verkeert, waant zich in een toneelstuk, al dan niet als figurant. Neem de oudere Brit die, met pijp in zijn mond en in onberispelijk wit, bowls speelt bij een country club in Nairobi, Kenia. Of de winnaar van de Best Pot Leek, trots poserend met een enorme prei. Nieuwkomers kunnen zo meespelen: kijk de twee moslima’s die in Hull een fish-and-chipskraam uitbaten. Wat aan de 260 getoonde foto’s vooral opvalt, is de Britse liefde voor groepsvorming. Niet voor niets heeft de BBC Parr gevraagd om de serie ‘Oneness’ te maken, beelden van mensen in clubverband, die voorafgaand aan het journaal worden getoond.

GB. England. Cornwall. Newlyn Harbour. Preparing Lobster pots. 2018. Beeld Martin Parr / Magnum Photos

Het universum van Parr bestaat uit slootsnorkelaars en schoolkinderen in Tudor-kledij, uit volkstuinders en vossenjagers. Uiteraard ontbreken de bezoekers van de paardenraces en deelnemers aan vrijgezellenfeesten niet. De nachtkajakkers uit Noord-Ierland mogen er ook zijn. Het koninkrijk is in grote lijnen verdeeld tussen Remainers en Brexiteers, maar net zoals Perry met zijn vazen toont Parr aan dat de twee kampen veel met elkaar gemeen hebben: een liefde voor verkleden, een eerbied voor tradities en drang tot competitie. En tot samenzijn, al is het in een rij.

Only Human: Photographs by Martin Parr. National Portrait Gallery, Londen, tot 27/5.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden