Reiziger zonder bagage Concert in Arnhem herdenkt sterfdag van Chet Baker

Tien jaar geleden overleed de Amerikaanse jazztrompettist Chet Baker in Amsterdam, maar het broze geluk van zijn muziek is allerminst vergeten....

DE ambtenaar die de Chet Bakerstraat in Amsterdam-West zijn naam gaf, moet gevoel voor humor hebben gehad. Het nieuwbouwstraatje ligt zo ongeveer ingeklemd tussen het hoofdkwartier van de Vreemdelingenpolitie en het Academisch Centrum Tandheelkunde - twee omineuze instanties die de misère symboliseren waar de biografie van de Amerikaanse jazztrompettist zo rijk in is voorzien.

Chet Baker (1929-1988) was een groot muzikant die het leven leidde van een junk. Na een reeks veroordelingen ontwikkelde hij een talent voor het uit handen blijven van douane en politie. Mede door de heroïne verloor hij nog voor zijn veertigste zijn tanden en kiezen, waarna hij ondanks zijn kunstgebit hartverscheurend mooi trompet bleef spelen - een mirakel waar wel eindeloos gemodder met kukident en andere plakmiddelen aan te pas kwam.

Dat zijn naam nu in het stratenplan van Amsterdam is opgenomen (Almere ging de hoofdstad al enkele jaren geleden voor), heeft afgezien van die weinig opwekkende buren iets rechtvaardigs. De trompettist woonde in de jaren tachtig een tijd lang in de stad, en het was ook in Amsterdam waar hij tien jaar geleden in een macaber ongeval zijn laatste adem uitblies. Chesney Henry Baker overleed op 13 mei 1988, toen hij onder invloed van drugs 's nachts uit het raam van een hotel aan de Prins Hendrikkade te pletter viel.

Chet Baker leefde als een 'luxe zwerver', een reiziger zonder bagage die in alle achterbuurten van Europa de weg wist. Hij voelde zich op zijn gemak in Amsterdam, en had sowieso banden met Nederland. Wageningen was de thuisbasis van zijn platenfirma Timeless (die onlangs zijn opnamen in twee driedubbel-cd's opnieuw uitbracht) en van zijn tourmanager Peter Huijts, die on the road met Baker de onwaarschijnlijkste problemen oploste. Van grote toewijding getuigden ook de op eigen onderzoek gebaseerde biografie die Jeroen de Valk in 1989 uitbracht (Chet Baker, Herinneringen aan een lyrisch trompettist) en Willem Ouwerkerks fraaie tv-documentaire The Last Days (1990), die wereldwijd de aandacht trok.

De tiende sterfdag van Baker is niet ongemerkt gepasseerd. Op 13 mei organiseerden fans diverse kleine herdenkingsconcerten in het land - zonder poespas, zoals past bij de broze en wat rafelige schoonheid van Bakers muziek. In stilte zette een groepje bewonderaars in de nacht van 13 op 14 mei een gedenkteken voor het hotel op de Prins Hendrikkade, bestaande uit een sokkel met een trompet, een lauwerkrans en een foto van de trompettist. Het Nederlands Jazz Archief heeft zich inmiddels over het (door passanten beschadigde) monumentje ontfermd.

De herdenkingen culmineren zaterdag in een Memorial Concert in Arnhem, waar op initiatief van de jazzbassist Bob Wisselink - een 'heel erge' fan, zegt hij zelf - vier Nederlandse trompettisten aantreden voor een eerbetoon. Wisselink is er trots op dat in de ritmesecte 'het hoogst denkbare' wordt bijeengebracht: de pianist Harold Danko, bassist Hein van de Geyn en slagwerker John Engels - het Nederlands/Amerikaanse trio dat in 1987 met Baker een gedenkwaardige Japanse tournee maakte en volgens menigeen de beste opnamen met hem vastlegde (de cd's Memories en Four).

Baker slikte tijdens de tournee methadon en dat kwam zijn conditie en zijn spel ten goede, herinnert Van de Geyn zich: 'Ik heb het destijds niet zo beseft, maar die tour heeft in the long run een verpletterende indruk achtergelaten. Chet was in Japan in topvorm, we speelden drie weken samen en het werd ongelooflijk hecht. Ook omdat hij na afloop nog eens bleef hangen om een praatje te maken, in plaats van meteen met onduidelijke figuren te verdwijnen. Ik draai die Japanse platen zelf nooit, dat is teveel alsof je in je oude plakboeken bladert. Maar ik hoorde ze laatst bij iemand thuis, en toen vond ik het moeilijk niet vol te schieten.

'Zijn dood was een enorme schok voor me, wat eigenlijk ook weer niet klopte. Chet was niet mijn kameraad, maar we zijn op een niet-verbale manier heel diep gegaan. Er gingen jaren overheen voor ik kon accepteren dat er nooit meer een telefoontje van hem zou komen: ''volgende week Basel, oké?''

Van de Geyn verheugt zich op de reünie van het trio, dat voor het eerst sinds Japan weer samenspeelt. 'Maar het houdt toch iets vreemds. Daarom is het goed dat er vier trompetten meedoen. Anders moet één blazer op de plaats van Chet gaan staan en krijg je een reconstructie van Tokio. Dat kan natuurlijk nooit.'

Voor trompettist Jarmo Hoogendijk is het allemaal wat minder beladen. Hij kende Baker niet persoonlijk en trad nooit met hem op. Bovendien is hij niet direct een Baker-discipel: zijn voorbeelden zijn eerder virtuoze blazers als Woody Shaw. 'Chet Baker speelde nooit iets dat technisch ingewikkeld was. Een hoge C zat er niet bij. En als je zijn solo's zou uitschrijven, zie je zoiets eenvoudigs dat je zegt: is dat het nou?

'En toch, Chet had een waanzinnige balans gevonden tussen wat hij aan techniek bezat en wat hij te melden had. En hij geloofde er zelf honderd procent in, hè. Ik hou van muzikanten die altijd maar meer willen, steeds risico's nemen. Maar er komt een punt waarop je zegt: het is knap, maar vind ik het ook mooi? Baker had een nobele eenvoud, die maakt dat je net als hij je ego in de muziek overboord zou willen gooien. Hij was ook veel muzikaler dan hij liet zien, hij had enorme reserves. Dat merkte je als hij zong. Zijn zang was harmonisch soms op een hoger niveau dan zijn trompetspel - niet beter, maar wel hoger.

'Ik praat eigenlijk nooit over Chet Baker. Net als over Louis Armstrong. Het is zo vanzelfsprekend dat je het er niet over hoeft te hebben.'

Chet Baker Memorial Concert 1988-1998, met The Getset en de trompettisten Jarmo Hoogendijk, Koos van der Sluis, Jan Wessels en Jeroen Doomernik, begeleid door pianist Harold Danko, bassist Hein van de Geyn en slagwerker John Engels. Musis Sacrum, Arnhem, 27 juni.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden