Reis om de wereld in acht maanden

De VPRO hoopt in acht maanden tijd de vraag te beantwoorden wat de toekomst van alle soorten op aarde is. Maandag vertrok vanuit Plymouth de clipper Stad Amsterdam, om de reis van Charles Darwin na te doen.

‘We gaan een programma maken, waar iedereen een puntje aan kan zuigen.’ Presentator Lex Runderkamp doet geen poging de hooggespannen verwachtingen te temperen. Het prestigieuze project Beagle: in het kielzog van Darwin (VPRO/Teleac/Canvas) van 12 miljoen euro moet het summum van een modern programma worden.

Multimediaal is het sleutelwoord. Televisie, radio, internet en print: de reis is op alle fronten te volgen.

‘Sinds de komst van commerciële televisie zijn we overspoeld door luidruchtige meningen. Een paar honderd Nederlanders bepalen het debat’, zegt hij. ‘Dat heeft een deel van de Nederlanders geïntimideerd. Wij willen met Beagle een podium bieden voor de intelligentsia, zoals kunstenaars en wetenschappers.’

Runderkamp vertrekt vandaag met de clipper Stad Amsterdam vanuit het Britse Plymouth om de reis van Darwin over te doen. Dat resulteerde toen in het baanbrekende boek On the Origin of Species. Precies 150 jaar later hoopt Runderkamp in acht maanden de vraag te beantwoorden wat de toekomst van alle soorten op aarde is.

Honderd wetenschappers

Runderkamp wordt bijgestaan door twee biologen, de Belg Dirk Draulans en de Britse Sarah Darwin, de achterachterkleindochter van Charles. Daarnaast stappen zo’n honderd wetenschappers, van bioloog Tijs Goldschmidt tot historicus Christopher Lloyd, tijdelijk aan boord.

‘Wetenschappers hebben last van hun imago. Met dit programma willen we het veldwerk laten zien. Dan wordt het interessant’, zegt Runderkamp. ‘We hebben met hen afgesproken dat ze aan het begin duidelijk maken wat ze willen ontdekken. Aan het eind van hun verblijf moeten ze een conclusie formuleren. Of in ieder geval iets in de richting daarvan, ook al vinden ze dat vaak moeilijk.’

Midas Dekkers

In de lijst met gasten ontbreekt Nederlands bekendste bioloog, Midas Dekkers. ‘Hij was de beoogde presentator van Beagle. Toen ik als eindredacteur bij het programma kwam, bleken wij anders naar Darwin te kijken. Midas zag hem als de wijze, oude man met een briljante theorie. De reis met de Beagle boeide hem minder.’ Runderkamp ziet Darwin liever als avonturier. ‘Mijn plan was een expeditie. Ik wil natte voeten en bezwete ruggen.’ Dekkers bedankte voor het project en Runderkamp nam zijn functie over.

Voor de 35 afleveringen (op tv) heeft hij een planning gemaakt, ‘als baken’ voor zijn veertig medewerkers. Toch staat hij open voor onverwachte gebeurtenissen. ‘Stel dat de Mexicaanse griep op het schip uitbreekt, dan zullen we drie weken in quarantaine moeten. Zoiets kunnen we niet verzwijgen. Dan laten we de gevolgen in het programma zien.’

Darwins Dagboek

Vooralsnog is het plan dat elke aflevering begint met een fragment uit Darwins dagboek. Met die 19de-eeuwse observaties als aanknopingspunt kijkt de bemanning naar actuele onderwerpen, zoals de aantasting van het regenwoud in Brazilië of de gevolgen van een eiland ter grootte van de Verenigde Staten met zwerfplastic in de Indische Oceaan.

Toch zijn een paar reportages al gemaakt. ‘Darwin deed vijf jaar over zijn reis, wij hebben acht maanden. Sommige onderwerpen hebben meer tijd en aandacht nodig.’ Die zijn niet allemaal strikt wetenschappelijk. ‘We hebben een onderzoeker gevonden die vindt dat Darwin opvallend vaak naar Montevideo ging, zonder een specifieke reden in zijn verslag te vermelden. In een aflevering gaan we dus in Uruguay op zoek naar het liefje van Darwin.’

Lex Runderkamp aan boord van de Stad Amsterdam. (VPRO)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden