Reinbert laat horen hoe eeuw onderdrukking de kunst tergt

Het publiek schuifelt beduusd de zaal uit na een avond muziek die liet horen hoe een eeuw onderdrukking de kunst tergt. Bij de jonge generatie Russen schrijnt het nog het ergst.

Reinbert de Leeuw Beeld ANP Kippa

Als de ziel van een land doorklinkt in zijn muziek, zit Rusland in een diepe crisis. Dirigent en pianist Reinbert de Leeuw zei het niet met zoveel woorden, in zijn gidstocht langs Russische muziek sinds de Oktoberrevolutie in 1917. Maar wat schuifelde het publiek beduusd het Muziekgebouw aan 't IJ uit, na een avond muziek die liet horen hoe een eeuw onderdrukking de kunst tergt.

Toegegeven, Russische componisten leven van oudsher op het randje. De Leeuw stipte het aan met de priesterachtige visionair Alexander Skrjabin. Uit diens Achtste pianosonate (1913), bewerkt voor instrumentaal ensemble, stegen roes en extase op. Zoveel pracht was in 1950 al passé, toen Galina Oestvolskaja haar Octet schreef. Ze smeet compromisloze klanken op papier, van raspende snaren tot gehamer op pauken en piano. Het stuk trekt in een volksmuziekachtige cadans voorbij, als een dorpsfeest dat opdoemt in een nachtmerrie.

Reinbert en de Russen
Klassiek
Galina Oestvol-skaja, Alexander Choebejev e.a. Asko|Schönberg en Cappella Amsterdam
o.l.v. Reinbert de Leeuw
19/10
Muziekgebouw aan 't IJ, Amsterdam

Bij de jonge generatie schrijnt het alleen maar erger. Neem Innermost man (2002) van Dmitri Koerljandski: muziek met het effect van een nagel die over het schoolbord krast. Helemaal verstikkend is The Codex of thoughtcrimes (2017) van Alexander Choebejev. Bij het stuk, dat vorige maand in Utrecht z'n vuurdoop kreeg, levert hij fraaie citaten. Zoals van Rosa Luxemburg, de marxist die zei: 'Vrijheid is altijd de vrijheid van andersdenkenden.'

Laat Vladimir Poetin het niet horen. Dus zingt het koor Cappella Amsterdam alle tekst onverstaanbaar door een papieren koker. Ontregelt Choebejev de snaren van Asko|Schönberg met plastic liniaaltjes. En jankt en kermt zijn muziek als een dodelijk gewond dier.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden