Regisseur wiens leeftijd bekender is dan z?n films

AMSTERDAM Hoe blijft die man toch zo fit, denk je wanneer je de Portugese regisseur Manoel de Oliveira (1908) op de site YouTube kwiek over een podium ziet dansen....

Het antwoord ligt voor de hand. ’s Werelds oudste filmmaker, die vandaag zijn honderdste verjaardag viert, houdt zichzelf in topconditie door jaarlijks een speelfilm te maken. Voor 2009 staan er minstens twee op het programma.

Of je ook zo gezond blijft door net zo vaak een film van De Oliveira te kijken als dat hij ze aflevert, valt moeilijk te zeggen: zo ongeveer de helft van zijn volstrekt eigengereide producties weet de Nederlandse filmtheaters niet te bereiken.

Te traag worden ze bevonden, te theatraal en ontoegankelijk. Hoe charmant en ontroerend ze óók kunnen zijn, bewees Je rentre à la maison (2001), waarmee De Oliveira veel nieuwe vrienden maakte.

Zijn elegante precisie, oog voor detail, fijnzinnige acteursregie en het vermogen om grote thema’s als ouderdom, nostalgie en verlies tot alledaagse handelingen terug te voeren: het viel allemaal op zijn plaats in het tragikomische verhaal over een bejaarde acteur, die de greep op zijn leven verliest zodra zijn vaste routine wordt doorbroken.

Vervolgens duurde het vijf jaar voordat met Belle toujours (2006), het sereen-sprankelende vervolg op Luis Buñuels klassieker Belle de jour (1967), opnieuw een De Oliveira in Nederland te zien was. Cristóvão Colombo – O Enigma (2007) werd dan weer helemaal niet uitgebracht. ‘Mijn leeftijd is bekender dan mijn films’, zei De Oliveira in een recent interview, zonder dat daar ook maar iets van spijt in doorklonk; al sinds zijn speelfilmdebuut Aniki Bóbó (1942) weigert de Portugees om een knieval naar het publiek te doen, en maakt hij zijn films misschien wel vooral voor zichzelf.

Of toch niet? Wie vandaag een voorstelling in het Filmmuseum bezoekt, maakt goede kans om De Oliveira’s ultrakorte bijdrage aan de ensemblefilm Chacun son cinema (2007) als voorafje te krijgen; een surrealistisch, zwijgend verslag van de fictieve ontmoeting tussen de Russische president Chroestsjov en Paus Johannes XXIII, door De Oliveira als een onvervalste mop opgediend. En moppentappers kunnen echt niet zonder publiek.Kevin Toma

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden