Interview Midi Z

Regisseur van Nina Wu: ‘Een #MeToofilm? Ik wil niemand vertellen hoe te kijken’

Z’s vaste actrice Ke-Xi Wu als Nina Wu. De film is tevens haar scenariodebuut.

Nina Wu is een van de eerste geslaagde #MeToofilms, menen critici. Zelf ziet regisseur Midi Z zijn vijfde film vooral als een spannende thriller over traumaverwerking. Quentin Tarantino is er alvast lyrisch over.

Een beginnende actrice in Nina Wu ontdekt op de set van haar eerste film dat ze niets te zeggen heeft over hoe ze voor de camera verschijnt – naaktscènes zijn een must. Ze wordt gemanipuleerd, onderdrukt en misbruikt en verliest gaandeweg haar grip op de werkelijkheid.

Dat maakte de vijfde film van Midi Z – de artiestennaam van de in Myanmar geboren en in Taiwan woonachtige filmmaker Zhao Deyin – tot een van de eerste geslaagde films die direct reageert op de #MeToobeweging, meenden critici eerder dit jaar na de wereldpremière op het filmfestival van Cannes. Regisseur Quentin Tarantino, pleitbezorger van het werk van onbekende, tegendraadse filmers, vergeleek Nina Wu met Amerikaanse klassiekers als Mulholland Drive en Rosemary’s Baby, waarin de grens tussen droom, werkelijkheid en fantasie ook volledig vervaagt.

‘Een #MeToofilm?’ Midi Z weet zich daags na de première nog niet helemaal raad met de reacties op zijn film. ‘Voor mij gaat Nina Wu over een vrouw met een posttraumatische stressstoornis. Het was de bedoeling een universeel verhaal te vertellen, over een vrouw die van het platteland naar de stad verhuist, zoals ik en ongetwijfeld vele anderen in de hoop op een betere toekomst ook hebben gedaan, maar die vervolgens door machtsmisbruik in de filmindustrie een trauma oploopt. Op een gegeven moment verliest ze haar besef van het verschil tussen echt en onecht: het misbruik verstoort haar volledige bewustzijn. Ik heb van deze film in de eerste plaats een genrefilm proberen te maken, een spannende thriller.’

Rijzende ster

Tot voor kort beperkte de 36-jarige regisseur zich qua onderwerpkeuze voornamelijk tot de illegale immigratie van het arme en door burgeroorlogen geplaagde Myanmar en buurland Thailand, in films die grotendeels dankzij het filmfestival van Rotterdam hun weg naar de rest van de wereld vonden. Zijn debuutfilm Return to Burma maakte hij voor 3.000 Amerikaanse dollar (zie kader), een ‘ultramicrobudget’, zoals hij het zelf omschrijft. En deels puttend uit eigen ervaring: Z vertrok op zijn 16de uit Myanmar naar Taiwan om film te studeren. Met Nina Wu is zijn ster plotseling razendsnel rijzende. Van geëngageerde arthouse maakt hij een reuzestap naar een stijlvol gedraaide, messcherp gemonteerde en virtuoos vertelde thriller, die je ogenschijnlijk moeiteloos in de verwarrende en getraumatiseerde belevingswereld van het hoofdpersonage drukt. Vanwege de actuele inhoud uniek in zijn soort, bovendien.

Z: ‘Toen ik de film maakte was de #MeToobeweging niet mijn vertrekpunt. Maar ik vind het uiteraard prima om nu onder de beweging te worden geschaard – wellicht zet deze film mensen zelfs aan het denken. Maar als ze gewoon een spannende genrefilm willen zien is dat óók oké. Ik wil niemand vertellen hoe te kijken.’

Eigen ervaring

Nina Wu is ook het scenariodebuut van Z’s vaste actrice Ke-Xi Wu (36), die hier tevens het titelpersonage vertolkt. In 2015, twee jaar voor de #MeToobeweging in gang werd gezet met de diverse beschuldigingen van seksueel misbruik aan het adres van de Amerikaanse producent Harvey Weinstein, legde de Taiwanese Wu de laatste hand aan een opmerkelijk persoonlijk scenario. Ze baseerde haar verhaal op een eigen ervaring: op de set van een videogamereclame, jaren geleden, stelde ze in de ogen van de regisseur te veel kritische vragen. Hij reageerde door een scène te verzinnen waarin ze moest worden geslagen, écht geslagen. Het incident bleef wekenlang door haar hoofd spoken. Een tafel verderop in Cannes klinkt ze relativerend: ‘Mijn ervaring was vergeleken met de verhalen van misbruikte vrouwen die sindsdien naar buiten zijn gekomen misschien niet zo heftig, maar ik vroeg me wel af hoe het de vrouwen verging die erger hebben meegemaakt.’ Toen ze zich verder in het onderwerp verdiepte, stuitte ze onder meer op de zelfmoord van de Zuid-Koreaanse actrice Ja-yeon Jang in 2009, die werd misbruikt door een studiobaas. Dat motiveerde haar alleen maar meer om over misbruik in de filmwereld te schrijven.

Waar regisseur Z zijn film bij voorkeur beschouwt als psychologisch drama over traumaverwerking, besloot Wu haar scenario sinds het ontstaan van #MeToo juist aan te scherpen. In Nina Wu wordt nu expliciet genoemd dat het hoofdpersonage figureerde in de film Lucy van Luc Besson, een Franse regisseur die sindsdien door meerdere vrouwen is beticht van aanranding en verkrachting. (De Franse rechter besloot het onderzoek naar Besson vorige week te heropenen.) Een hotelkamernummer in de film, 1408, verwijst naar de gelijknamige Stephen King-verfilming uit 2007 die Harvey Weinstein produceerde. ‘Het drong tot me door hoezeer actrices in de ogen van sommige filmproducenten niet meer zijn dan een wegwerpproduct’, zegt Wu. ‘Dat kreeg door deze verwijzingen nog duidelijker een plek in de film.’

Tarantino

Terug naar Z, die glunderend vertelt over het bezoek van Tarantino aan de wereldpremière van Nina Wu in Cannes. De Amerikaanse regisseur – ook in Zuid-Frankrijk vanwege de première van zijn eigen film Once Upon a Time in Hollywood – trof Z een dag eerder op het festival. ‘Tarantino stapte op mij af en zei: ‘Volgens mij hebben wij twee vergelijkbare films gemaakt, Once Upon a Time in Hollywood speelt zich óók deels op filmsets af.’ Dat verraste me wel: Tarantino wist wie ik was, wist wat ik had gemaakt, hij kende zelfs Ke-Xi Wu bij naam én hij zag overeenkomsten tussen tussen mijn werk en dat van hem. Hij vroeg of ik hem een kaartje voor mijn film kon bezorgen – en hij kwam dus echt opdagen, de volgende dag.’

Tarantino bleek dus lyrisch, achteraf, maar tijdens dit gesprek wist Z nog van niets. Lachend: ‘Misschien vindt hij Nina Wu wel heel confronterend. Doet de film hem te veel denken aan Harvey Weinstein, die tot voor kort al zijn films produceerde.’

Midi Z in Rotterdam

‘Rotterdam gaf mij het gevoel dat ik er mocht zijn, in een tijd waarin ik niemand was.’ Vraag wat het Rotterdam filmfestival precies voor Midi Z heeft betekend en de regisseur begint breed te grijnzen. Zijn speelfilmdebuut Return to Burma (2011), over een gastarbeider die terugkeert naar zijn geboorteland Myanmar, filmde hij clandestien, met een minicrew, voor 3.000 dollar. ‘Toen we klaar waren, voelde de film nog heel rauw en onaf, maar Gertjan Zuilhof, een toenmalige programmeur van het Rotterdam filmfestival, zag er wél een volledige film in.’ Return to Burma werd na een vertoning op het festival van het Zuid-Koreaanse Pusan opgenomen in de Tigercompetitie. ‘In Rotterdam, waar mijn film in een competitie met werk van andere beginnende filmmakers werd vertoond, drong het tot me door dat ik blijkbaar aansluiting had gevonden bij de internationale cinema. Ik was 28, woonde in een land waar je geen films mag maken en wist eigenlijk totaal niet waar ik mee bezig was. Je kan je niet voorstellen hoe belangrijk het is voor een jonge en onbekende filmmaker om op deze manier te worden gesteund.’

Direct daarna maakte hij Poor Folk (2012), waarvoor net iets meer budget nodig was, vooral voor een scène waarin drie meisjes illegaal de grens tussen Myanmar en Thailand oversteken en op een brommer langs een neergestort vliegtuig rijden. ‘In Rotterdam werd me aangeraden om geld los te peuteren bij het Hubert Bals Fonds (een aan het festival gelieerd fonds dat ‘innovatieve en getalenteerde’ makers helpt bij het afronden van ‘opvallende en dringende’ speelfilms, red.) – daar had ik nog nooit van gehoord, maar het lukte en ik kon de film voltooien.’ Zijn eerstvolgende film Ice Poison (2014) ging naar het filmfestival van Berlijn, maar zijn eerste documentaire, Jade Miners, werd in 2015 weer voor het eerst in Rotterdam vertoond. ‘Rotterdam is ontzettend belangrijk gebleven’, zegt Z. The Road to Mandalay, wederom over personages die de illegale oversteek van Myanmar naar Thailand wagen, was vorig jaar uiteindelijk zijn eerste film die landelijk in Nederland was te zien.

Nina Wu is een aantrekkelijke mix van genres, die de kijker vaak op het verkeerde been zet ★★★★☆

De als eerste #MeToodrama onthaalde film gaat pijnlijke kwesties niet uit de weg. Acht jaar woont Nina Wu (Ke-Xi Wu) in Taipei en al die tijd is het haar niet gelukt om door te breken als actrice. Ze speelde in een paar commercials en korte films, maar verdient haar brood als webcammer. Een grote kans dient zich aan wanneer ze auditie mag doen voor een speelfilm. Die bevat een aantal gewaagde seksscènes waar ze behoorlijk tegen opziet, maar volgens haar manager moet Nina haar schaamte maar overwinnen. Ze wil toch werk? Nou dan.

Wie na Nina Wu nieuwsgierig is naar meer films van Midi Z, doet er goed aan een kijkje te nemen op het streamingplatform van het Rotterdam filmfestival, IFFR Unleashed. Daar is voor 7,50 euro per maand of 5 euro per film onder meer een groot aantal films van Z te zien, waaronder zijn speelfilmdebuut Return to Burma, opvolger Poor Folk en zijn fraaie, in deze krant met vier sterren beoordeelde The Road to Mandalay.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden