Interview Jason Reitman

Regisseur The Front Runner kiest niet altijd een kant in zijn film: ‘Ik houd niet van films met een eenduidige boodschap’

Regisseur Jason Reitman gaat in The Front Runner terug naar de oerknal van het moddergooien in de Amerikaanse politiek: de hetze tegen presidentskandidaat Gary Hart. Gary wie? Juist. 

Hugh Jackman in The Front Runner.

Het is 1988 en senator Gary Hart is de man die de volgende president van Amerika zou moeten worden. Hij staat in een donkere steeg achter zijn huis in Washington tegenover een aantal journalisten. Die vuren ongemakkelijke vragen op hem af. Wie is de mysterieuze blonde vrouw in zijn huis, willen ze weten. Is het een gewone vriendin? Wil ze niet even naar buiten komen om zijn verhaal te bevestigen?

Hart, die in The Front Runner op elke flits van de fotograaf reageert alsof hij wordt geslagen, is verbijsterd: ‘Waar haal je het recht vandaan die vragen te stellen?’

Grote kans dat u nu denkt: Gary wie? Maar vóór het moment dat hij in die steeg stond, leek hij voorbestemd om de geschiedenisboeken in te gaan. De senator was slim, charismatisch, geliefd, intelligent, welbespraakt, in staat de ingewikkeldste kwesties simpel uit te leggen: de ideale Democratische presidentskandidaat deed het spectaculair goed in de peilingen. 

Totdat uitlekte dat de keurige Hart een minnares zou hebben, ontmoet tijdens een feestje op een zeiljacht dat vaarde onder de naam Monkey Business, en er een mediastorm ontstond. Een week na de eerste berichten verliet hij de politiek voorgoed.

Waarom stortte de pers zich zo op Harts affaire? Terwijl journalisten vreemdgaande politici tot die tijd niet als nieuws beschouwden? Dat is een van de vragen die regisseur Jason Reitman (Juno, Up in the Air) probeert te beantwoorden in de politieke film The Front Runner. Hij laat het Harthoofdstuk zien als een scharnierpunt in de Amerikaanse politieke geschiedenis. Vanaf dat moment maakte het persoonlijke leven van politici deel uit van de campagnes, omdat het publiek ook ‘de mens’ achter de politicus wilde zien en serieuze media worstelden met de vraag wat het verschil is tussen roddels en relevant nieuws. In zijn mozaïekfilm volgt Reitman verschillende personages – Hart, zijn campagneteam, verschillende journalisten – die grip proberen te krijgen op een politieke crisis die geen precedent kende.

Je schetst het schandaal als een keerpunt. Het verbaasde me dat ik het verhaal niet kende.

Reitman: ‘Ik wist tot voor kort ook amper wie Hart was. Ik was 10 toen dit speelde en meer geïnteresseerd in de Back to the Future-trilogie dan in politiek. Pas toen ik een paar jaar geleden een podcast over de zaak hoorde, raakte ik gefascineerd. Dat moment in die steeg, waarin zowel Hart als de journalisten niet helemaal lijken te weten wat ze moeten doen, is zo filmisch. En er zitten zoveel aspecten aan dit verhaal die interessant zijn voor nu: het roept vragen op over man-vrouwverhoudingen, over de relatie tussen nieuwsconsumenten en journalistiek, over de grens tussen relevant nieuws en entertainment. Ik ben vast niet de enige die naar het politieke en journalistieke landschap van nu kijkt en denkt: hoe zijn we in hemelsnaam tot dit punt gekomen? Dit verhaal lijkt wat verklaringen te bieden.’

Je laat de personages regelmatig over al die vragen discussiëren zonder dat je een kant kiest. Waarom heb je voor deze vorm gekozen?

‘Ik maak en ik kijk films om antwoorden te zoeken op grotere vragen. Ik houd niet van films met een eenduidige boodschap. In plaats daarvan creëer ik liever scènes waarin de personages de verschillende kanten van mijn brein representeren die met elkaar in discussie zijn.’

Minnares Donna Rice heeft een kleine rol. Toch zet je haar genuanceerder neer dan de ‘doorsnee bimbo’, zoals ze het zelf omschrijft in de film. Waarom vond je dat belangrijk?

‘Als je Gary Hart zegt tegen Amerikanen, beginnen ze meteen over ‘Monkey Business’ en ‘die blonde’. Mensen praten over Rice alsof ze een object is, terwijl ze een slimme, jonge, ambitieuze vrouw was wier leven door de affaire en de daaropvolgende media-aandacht volledig op zijn kop werd gezet. Zelfs nadat Monica Lewinsky vier jaar geleden haar verhaal deed over haar verhouding met Bill Clinton, en de publieke opinie over die machtsverhouding kantelde, had dat geen effect op het beeld van Rice. Vorige week nog deed ik een interview met een mannelijke journalist in Washington en die zei: ‘Ze wist toch precies waarin ze verzeild raakte?’ Serieus: in welke wereld leef je dan, als je zo denkt?

‘Ik werk samen met producer Helen Estabrook en zij stimuleert me altijd om het vrouwelijk perspectief op te zoeken. Ze zei hier: je moet erover nadenken hoe de vrouwen rondom zo'n affaire op een andere manier belast worden dan mannen.  Neem campagneteamlid Irene Kelly, die Gary Hart bewonderde en opeens zijn vuile werk moest opknappen door zijn minnares op te vangen. Of Washington Post-journalist Ann Devroy die tijdens een redactievergadering waarin de romance werd besproken de enige vrouw is. En zo in haar eentje gedwongen werd het vrouwelijk perspectief te verwoorden.’ 

Zij is degene die wijst op het machtsmisbruik van Hart. Door #MeToo en het presidentschap van Donald Trump is The Front Runner uiterst actueel. Heb je het script door die ontwikkelingen aangepast?

‘Nee, ik schreef het in 2015, toen Obama nog president was. Juist een hoopvolle tijd.’

Heb je door Trumps kritiek op de pers nooit overwogen om de journalisten in het verhaal minder kritisch aan te pakken?

‘Ik heb nooit het gevoel gehad dat ik de pers bekritiseerde. Ik wilde slechts laten zien met welke ethische vragen zij zich dagelijks bezighouden. Welke vragen moeten we stellen? Hoe bedienen we het publiek zonder het alleen te geven waar het om vraagt? Mijn co-auteur is een journalist die verslag heeft gedaan van vijf presidentiële campagnes: dit waren thema’s waarover we het sowieso al uitgebreid hadden.’

Door de film dacht ik wel: in tijden van president Trump is het bijna ongelofelijk dat zo’n kandidaat als Hart ten val kwam door zo’n simpele affaire.

‘Trump schaamt zich niet. Als je je schaamt, kun je niet meer verder in de politiek. Als je geen schaamte kent, dan kun je blijven meedoen en blijkbaar nog floreren ook.’

Waar zijn ze nu?

Na het schandaal verdween Gary Hart uit de politiek. Hij pakte zijn advocatenpraktijk weer op en bekleedde nog wat publieke functies, onder meer als lid van veiligheidscommissies. Donna Rice, inmiddels 60 jaar, is de baas van Enough Is Enough, een bedrijf dat werkt aan de onlineveiligheid van kinderen. Ze heeft veel last gehad van de affaire. ‘De media heeft me achttien maanden achtervolgd en mijn reputatie aan gort geholpen’, vertelde ze aan People Magazine naar aanleiding van The Front Runner.  

Lees hier de recensie van The Front Runner

Intelligente film over een gedoodverfde presidentskandidaat die in een ongekende mediastorm belandt ★★★★☆
Sterk is The Front Runner vooral als het gaat over wat zich afspeelt op de voor- en achtergrond, vaak bijna achteloos in beeld verwerkt. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden