Interview Bloodlight and Bami

Regisseur Sophie Fiennes mocht de ándere kant zien van haar jeugdidool: Grace Jones

Grace Jones koesterde altijd haar imago van ongenaakbare superster. Toch vroeg ze regisseur Sophie Fiennes een andere kant van haar te tonen, in de film Bloodlight and Bami. Een radicaal besluit.

Sophie Fiennes (links) en Grace Jones op de première van ‘Bloodlight and Bami’ tijdens het Toronto International Film Festival. Beeld WireImage

Ze bekent over de telefoon dat ze nog een beetje brak is. Gisteren is regisseur Sophie Fiennes (51) na het concert van zangeres Grace Jones in Trondheim met de ster wezen stappen. Er is een hechte vriendschap gegroeid tussen regisseur en superster in de tien jaar dat Fiennes, zus van de acteurs Ralph en Joseph Fiennes, werkte aan een documentaire over Grace Jones (70). Bloodlight and Bami is een intiem portret geworden. 

Fiennes filmde eerder beeldend kunstenaar Anselm Kiefer, die een enorme installatie maakte in een verlaten fabriekscomplex in Frankrijk (Over Your Cities Grass Will Grow, 2010). Ook onderzocht ze met filosoof Slavoj Zizek als verteller in nagebouwde filmsets wereldberoemde speelfilms vanuit een psychoanalytisch perspectief (The Pervert’s Guide To Cinema, 2006).

Maar Bloodlight and Bami is haar grootste project. Vijf jaar lang observeerde Fiennes Jones en ze besteedde nog eens vijf jaar aan het afwerken van de film. Het resulteerde in een relaas waarin alle aspecten die Grace Jones Grace Jones maken aan bod komen. Fiennes was aanwezig bij de opnamen van haar goed besproken comebackalbum Hurricane (2008), bij een trip naar haar familie in Jamaica en bij de tournee daarna. Huiselijke taferelen worden afgewisseld met beelden van een theatraal concert in Dublin.

Niet eerder werd de ster, die een groot deel van haar leven de uitstraling had van een ongenaakbaar icoon, zo dicht benaderd. Dat krachtige, afstandelijke imago is het beeld waar ook Fiennes mee vertrouwd was.

Fiennes: ‘Wie niet? Iedereen die opgroeide in de jaren tachtig was zich bewust van Grace Jones. Als jong meisje was ik gefascineerd door de kracht die ze uitstraalde. Niet die van de toenmalige feministen die bossen okselhaar en brandende bh’s in de strijd gooiden. Nee, Grace gebruikte, zonder excuus aan wie dan ook, haar schoonheid, haar modebewustheid en combineerde die met een haast mannelijke power.’

Fiennes herinnert zich de historische beelden van Jones die de Engelse talkshowhost Russell Harty tikken verkoopt. En ze weet ook nog wat er daarvoor gebeurde. Harty vroeg Jones wat voor parfum ze gebruikte. Jones antwoordde zonder blikken of blozen: ‘Ik draag mijn eigen lichaamsgeur.’ En Fiennes kon alleen maar denken: wow! ‘Ik vond haar toen al zo fascinerend.’

Dus toen zij u vroeg voor de documentaire zei u meteen ja?

‘Ik was geïntrigeerd. Ze wilde zich van een intiemere kant laten zien. Ik vroeg me af hoeveel ze zou blootgeven. Ik had al een documentaire gemaakt over haar broer, Noel Jones, die predikant is in Los Angeles (Hoover Street Revival, 2002) dus ze was bekend met mijn werk. Later bleek dat ze ook op haar album Hurricane, met persoonlijke liedjes over onder andere haar moeder, en met haar autobiografie I’ll Never Write My Memoirs (2015) meer van zichzelf liet zien. Maar toen ze me vroeg voor dit project, moesten beide nog uitkomen. Het was een onzeker avontuur maar ik durfde het wel aan.’

Heeft u enig idee waarom ze u zo dichtbij liet komen?

‘Toen de Engelse popjournalist Paul Morley dat aan haar vroeg, zei ze dat het voor haar een uitdaging was om zichzelf op een niet-theatrale manier te laten vastleggen. Bedenk: dit is een vrouw die hiervoor nooit zonder make-up op foto’s of film verscheen. Ik denk dat ze haar ijdelheid probeerde te tarten door de controle over haar imago uit handen te geven. Grace heeft een benauwend schuldgevoel over die ijdelheid, die te maken heeft met haar religieuze opvoeding (Grace’s vader was dominee). Ze wilde daarmee afrekenen. En als ze eenmaal zo’n radicaal besluit heeft genomen, komt ze er niet op terug. Het mooie is dat moedwillig de controle uit handen geven eerder een uiting van kracht is dan van zwakte. Je moet sterk zijn om je te laten uittekenen door andermans blik en je kwetsbaarheid te tonen.’

Grace Jones tijdens een optreden op het The Hague Jazz Festival.

We zien Grace Jones in haar privérelaties, als moeder, dochter en grootmoeder. Wordt hiermee de echte Jones onthuld?

‘Niet onthuld. Het geeft een completer beeld. Als je zou zeggen dat de privé-Jones de echte Jones is, betekent het dat die theatrale, wilde, hedonistische kant van haar minder echt zou zijn. Het is een onjuiste aanname dat haar personage op het podium niets met haar te maken heeft. Of dat die make-up dient om iets te verhullen. Daarmee benadrukt ze iets opstandigs dat diep in haar zit. In de verhaallijn van de documentaire probeer ik iets te zeggen over hoe podium-Grace een uiting is van privé-Grace. Ik wilde die sterke link tonen tussen de songs van de liveshow, waarvan er veel autobiografisch zijn, en de verhalen die ze ophaalt met haar familie.’

U heeft geen bestaand beeldmateriaal gebruikt. Dat terwijl veel hedendaagse muziekdocumentaires bouwwerken zijn van archiefmateriaal gecombineerd met de persoonlijke video’s en foto’s van de ster.

‘Er gaat een enorme energie van haar uit. Je voelt altijd opwinding in haar nabijheid. En elke keer als ik oud beeldmateriaal bekeek, voelde het alsof ik die spannende plek verliet om naar een totaal ander continent te reizen. Ik besloot in die magische bubbel te blijven en met een cinéma vérité-stijl de alledaagse werkelijkheid te observeren. Het betekende automatisch dat je superbekende beelden, zoals van die klappen die ze Russel Harty geeft, weglaat. Tegelijk, als ze over dat incident vertelt, in een backstage gesprek met haar fans, levert dat zo veel meer fascinerend materiaal op dan als je dat tv-fragment er in zou plakken. Het zegt meer over Grace dan die paar seconden historische televisie.’

Bloodlight and Bami is een documentaire over een sterke vrouw in showbiz, van een van de weinige vrouwelijke documentairemakers. Is het daarmee ook een feministisch document?

‘Eerlijk gezegd weet ik niet zo goed meer wat dat woord betekent. Het voelde wel als een samenzwering tussen twee vrouwen die ervaringen met elkaar deelden en onverwacht veel gemeen hadden. Een instinctieve manier van werken bijvoorbeeld. Aan het begin van haar modellencarrière durfde Grace niet naakt te poseren. Om die angst te overwinnen, ging ze drie maanden wonen in een nudistenkolonie. Ze doet alles vanuit een feilloos gevoel voor wat het beste voor haar is. Hoe onconventioneel dat ook mag zijn. Ik werk ook altijd vanuit mijn instinct. Ik freewheel en haal mijn bevrediging uit het zoeken en ontdekken.

Er zit wel iets inherent vrouwelijks in de film. Ik heb bijvoorbeeld gefascineerd gefilmd hoe Grace zich opmaakt, en ik was gevoelig voor de relatie met haar moeder. Als vrouwelijk filmmaker pik je dat eerder op. Maar al met al mondde het delen van vertrouwen en plezier uit in een fantastische ervaring tussen twee individuen die toevallig vrouwen zijn.’ 

Een zeldzaam onverbloemd menselijk en intiem portret: lees hier de recensie van  Bloodlight and Bami.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.