Interview Luca Guadagnino en Tilda Swinton

Regisseur Luca Guadagnino en actrice Tilda Swinton over de remake van de cultklassieker Suspiria: ‘Hoeveel horror een scène nodig heeft? Dat vóél je, instinctief’

Regisseur Luca Guadagnino maakte zijn versie van horrorklassieker Suspiria. Actrice Tilda Swinton heeft een driedubbelrol. Wat is de kracht van hun samenwerking?

De danseressen in Suspiria, met in het midden Susie (Dakota Johnson).

Hoe bepaal je hoe gruwelijk je film moet zijn? In Suspiria, een remake van de gelijknamige Italiaanse cultklassieker uit 1977, wordt een jonge danseres op bovennatuurlijke wijze gerekt en geknakt tot er weinig meer van haar over is dan een lekkende zak botten. Een daverende, nare scène. Regisseur Luca Guadagnino (Io sono l’amoreCall Me by Your Name) schudt zijn hoofd bij de vraag over de juiste horrordosering. ‘Hoe gruwelijk iets moet zijn? Dat is niet iets wat je zittend achter een bureau besluit. Zo van: oké, dan doen we nú een scène met 30 procent horror erin. De film vráágt om iets, als het verhaal zich ontvouwt.’

‘Je vóélt dat, instinctief’, valt actrice Tilda Swinton (58) bij. Ze zit naast haar regisseur in een met journalisten volgepropte hotelkamer in Venetië, waar Suspiria een dag eerder in première ging. Ze speelt drie rollen in de film: balletjuf, oude man en opperheks. ‘Te veel is nooit genoeg voor mij, dat zei mijn vriend Daniel Schmid altijd, de grote Zwitserse filmmaker (overleden in 2006, red.).’

In de ban

Guadagnino zag Suspiria op zijn 15de en raakte in de ban van de film van zijn inmiddels 78-jarige landgenoot Dario Argento, over een heksencultus op een door vrouwen gerunde Duitse dansschool. Het origineel uit 1977 is vermaard, alleen al vanwege het hypnotische kleurgebruik en het belgeklingel in de experimentele filmmuziek van de band Goblin. Die klassieker slechts overdoen in een modern jasje was Guadagnino niet van plan. Om te beginnen verplaatste de 47-jarige regisseur zíjn horrorballet-matriarchaat naar 1977, het jaar waarin het origineel in de bioscoop uitkwam. In dit Suspiria bestookt de antikapitalistische Rote Armee Fraktion de Duitse burgers buiten op straat met aanslagen. Guadagnino: ‘Als kind voelde ik wel iets van de angst, in die tweede helft van de jaren zeventig, maar ik kon het nog niet onder woorden brengen. In Duitsland had je de Baader-Meinhof-groep en in Italië speelde er ook van alles, zoals de ontvoering van Aldo Moro (de Italiaanse oud-premier die door de Rode Brigades werd gekidnapt en vermoord, red.) in 1978. In diezelfde periode maakten feministen in Italië zich sterk voor een feminisme dat de verschillen tussen mannen en vrouwen benadrukt. Dit gedachtengoed zie je terug bij het vrouwelijke dansgezelschap in Suspiria. En het verschilt van het feminisme als gelijkheidsbeginsel, wat meer een Angelsaksisch idee is.’

Drie rollen

De dansjuf die Swinton vertolkt in de film, Madame Blanc, is deels geïnspireerd op Mary Wigman. Zij was een pionier van de expressionistische dans, die haar hoogtijdagen kende in de Weimarrepubliek. Swinton: ‘Ze is niet meer zo bekend, maar er is een interessante biografie geschreven over hoe Wigman haar dansgezelschap overeind hield in het Derde Rijk en daarna. Wigman leidde een getormenteerd leven met veel psychische problemen. Iemand met wie ik me makkelijk kon identificeren voor deze rol.’ Maar wie bij Madame Blanc uit Suspiria allereerst aan Pina Bausch moet denken, die andere Duitse dansgrootheid, krijgt geen ongelijk van de actrice. ‘O ja, Pina Bausch. Zeker. Vanwege haar uiterlijk, haar gebaren. Maar de dans zelf komt dichter bij die van Wigman. Kijk maar op YouTube naar Hexentanz, haar beroemdste stuk.’

Over de andere twee rollen die ze in de film speelt, zegt Swinton niks. Die worden op de aftiteling ook niet aan haar toegeschreven. Maar wie een beetje oplet, ziet (en hoort) al vlot dat de Britse schuilgaat achter de bejaarde Josef Klemperer, de psychotherapeut die zich ontfermt over een gevluchte dansleerling. En raadt ook nog wel dat Swinton later in de film voorkomt als de voorchristelijke moedergod (of heks) Mater Suspiriorum. Zo gaat er rond de première meer aandacht uit naar de driedubbelrol van Swinton dan naar die ene van Dakota Johnson. Terwijl de jonge Amerikaanse toch de eigenlijke hoofdrol speelt als Susie, de nieuwe leerling die aan haar strenggelovige mennonietenfamilie is ontsnapt, en vastbesloten is het goed te doen op de dansschool.

Tilda Swinton as Madame Blanc.
Lutz Ebersdorf als psychotherapeut Josef Klemperer.

Duo

Voor Guadagnino en Swinton is het is al hun vierde speelfilm samen: twintig jaar geleden beklonken ze hun vriendschap met het weinig opgemerkte moordmysterie The Protagonists (1999). Vervolgens kostte het Swinton een goede acht jaar – als producent – om Io sono l’amore van de grond te tillen, Guadagnino’s internationale doorbraak over een Milanese patriciërsfamilie. ‘Een kamikazeactie’, zegt de regisseur over hun eerste ontmoeting, toen hij zich begin jaren negentig als onbekende filmstudent uit Palermo opdrong aan Swinton. De Britse, toen al een gevierd actrice, was te gast bij een publieke aangelegenheid in Rome. Swinton: ‘Ik zat met iemand te praten, toen er iemand naast me kwam staan. Ik dacht: die gaat zo weg. Maar hij blééf staan wachten. Een kwartier, twintig minuten. En dat was Luca. ‘Ik ben Luca’, zei hij. ‘En ik heb u een brief geschreven, een poos geleden, om te vragen of u mee wilde werken aan mijn korte film. U heeft nooit geantwoord.’’

Ze had die brief nooit gelezen; actrices krijgen veel post. Toen Swinton uit beleefdheid vroeg hoe de film was geworden, antwoordde de student dat hij die natuurlijk niet had gemaakt, ‘want u antwoordde niet’. ‘Uitstekende emotionele afpersing!’, prijst de actrice.

Luca Guadagnino en Tilda Swinton. Beeld Getty

De regisseur giechelt. Het klikte, toen en nu. De Italiaan adoreert de actrice, die volgens hem evenzeer filmmaker is als hij en zich overal mee bemoeit. ‘Samen een vriendschap ontdekken’, zegt Guadagnino, ‘ligt dicht bij het wezen van films maken. Filmen is een speelplaats, toch? Een kleine vakantie?’

Swinton, resoluut: ‘Het materiaal van ons werk ís die vriendschap.’

Wat betreft de vele betekenislagen in hun Suspiria, geeft de regisseur nog een hint. ‘De beste films óver het nu, zijn niet per se de films ín het nu. En verder moet een film ook gewoon entertainment zijn.’

‘Over veertig jaar’, voorspelt Swinton, ‘maakt iemand een Suspiria met een dansschool in ónze tijd.’

Favoriete actrices

Voor de leiding van het dansgezelschap in zijn remake van de Italiaanse cult-horrorklassieker Suspiria (1977) vroeg regisseur Luca Guadagnino een aantal van zijn favoriete Europese actrices, onder wie Angela Winkler en Renée Soutendijk. De Nederlandse doet onder meer mee in een van de bloederige scènes in de film.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.