Regisseur Julien Gosselin: 'Molière en Shakespeare redden theater niet'

Theater Molière en Shakespeare gaan het theater niet redden, zegt regisseur Julien Gosselin. Heb het liever over déze tijd. Gosselin brengt de roman 2666 op de planken, na zijn doorbraaksucces Elementaire deeltjes.

De theatervoorstelling 2666 van Julien Gosselin. Beeld Simon Gosselin

'Het eerste meesterwerk van de 21ste eeuw' stond er boven de boekrecensie in een Frans tijdschrift. Met dat artikel begon het voor regisseur Julien Gosselin (30). Dat meesterwerk uit die nog zo prille eeuw wilde hij wel lezen. Het was de roman 2666 (2004) van de Chileense schrijver Roberto Bolaño. Bolaño was inmiddels gestorven, maar postuum werd zijn werk met prijzen overladen. En al snel wist Julien Gosselin dat hij dit epos op toneel wilde zetten. Al was het 1.070 pagina's dik.

En dat hoeft eigenlijk ook niet te verbazen: Gosselin heeft in zijn korte carrière (hij studeerde af in 2009) naam gemaakt als die gretige Franse durfal die graag moderne teksten bewerkt. Voor hem geen Shakespeare of Molière; theater moet gaan over de maatschappij waarin we nu leven en daar heb je auteurs van nu voor nodig. Onder dat motto bracht hij met succes Elementaire deeltjes, naar de roman van Michel Houellebecq, op toneel, dat in 2013 met een klap zijn (internationale) doorbraak werd. Filmisch, verhalend en energiek als een rockconcert.

'Het was een groot avontuur toen', zegt Gosselin nu aan de telefoon. 'Maar we waren jong en avontuurlijk. En bij 2666 dachten we opnieuw: hoezo té moeilijk? Kom op, we gaan het doen!'

Met als resultaat een wervelende marathon van pakweg tien uur, deze week (naar believen ook in twee delen) te zien in de Stadsschouwburg Amsterdam.

2666 is een rijk, caleidoscopisch geheel, zo bleek al deze zomer op het Festival van Avignon; een belevenis die zich lastig in een paar zinnen laat vatten. Het boek, en ook de voorstelling, bestaat uit vijf delen, die de schrijver eerst apart had willen publiceren. Uiteindelijk besloot hij tot één band, een dijk van een mozaïekvertelling, die talloze personages verbindt en werelddelen en geschiedenissen omspant.

2666
Door Si vous pouviez lécher mon coeur (internationale co-productie)
In bewerking en regie van Julien Gosselin
In de Stadsschouwburg Amsterdam in twee losse delen
(17 en 18/5)
en als marathon (20 en 21/5)

Julien Gosselin Beeld Simon Gosselin

Het begint in Europa, met een stel literatuurliefhebbers dat fan is van een geheimzinnige schrijver. Vast van plan hem een eerbetoon te brengen, leidt een spoor hen naar Santa Teresa, een grensplaats in Mexico, crimineel en gewelddadig. Hier duikt een aantal personages op, die de lezer een tijdje volgt. Tegelijkertijd blijkt Santa Teresa in de greep van een reeks gruwelijke moorden, die op plastische wijze aan bod komen. En dan, aan het eind, keert de geheimzinnige schrijver terug.

'Ik houd van Bolaño, omdat hij je laat werken', zegt Gosselin. 'Het leest als een thriller, maar er is geen clou. Het gaat niet om een ontknoping, het gaat om wat er onderweg gebeurt en dat is veel. Het gaat over de verloedering van de wereld, over heel veel geweld en over literatuur. Ik vind het een moedig boek, het wil niet pleasen. Het gevecht is de kern, de strijd met wat je tegenkomt op je levenspad, om het bestaan, met de dood: we verliezen uiteindelijk, maar als een samoerai hebben we gevochten! Dat kan louterend zijn, bevredigend - veel meer dan een feelgoodverhaaltje .'

Gosselins ensceneringen zijn al net zo weinig orthodox als zijn repertoirekeuze. Zeker in het behoudende Franse theatermilieu moesten ze wennen aan de beeldende, razendsnelle scènes, zijn gebruik van (live)muziek en van video. Sommige recensenten schrokken zich een hoedje. Hij lacht: 'Ja, er is een klein clubje oude critici dat me het etiket elitair heeft opgeplakt. Een Molière in vijf bedrijven is voor hen toegankelijker. Terwijl mijn generatie snakt naar ander theater. Zij herkennen direct de codes van mijn beelden, de muziek, de sfeer. Het is iets waar je instapt, in plaats van dat je er tegenaan kijkt. Wat ik scène voor scène probeer te creëren, met licht, video, muziek, spel en dialoog, met vertelling: dat gevoel wat je hebt wanneer je, helemaal weggedoken in een boek, een heel universum ziet en beleeft.'

Die werkwijze en instelling deelt Gosselin met zijn collectief uit Lille: Si vous pouviez lécher mon coeur (als u mijn hart zou likken), afgekort tot SVPLMC. Ze hebben vier maanden intensief gewerkt aan 2666. Gosselin: 'Ik bewerk het materiaal altijd zelf, ik heb geen dramaturg, zoals veel andere regisseurs. Ik wil elk hoekje van het boek kennen. Ik houd ervan wanneer er op toneel wordt verteld, je kunt daarmee sferen beschrijven en scheppen. Ik wil dus niet alleen dialogen overhouden. Tegelijkertijd is tekst soms niet de beste keus voor pakkend theater en moet je ook kijken naar andere kunstvormen. Dus gaan we met de hele ploeg aan de slag. Ik heb iedereen erbij nodig, acteurs, techniek, muziek - samen zoeken we steeds de perfecte vorm.'

Wil het theater overleven, dan is dit de manier, benadrukt Gosselin. 'Literatuur en muziek, dat zijn krachtige kunstvormen. Theater is zwakker: je moet steeds nadenken over hoe je het publiek blijft boeien. Wil je het hebben over typische fenomenen van deze tijd - globalisering, milieuproblematiek, seksuele misère - dan moet je bij tijdgenoten zijn en de klassieken op de plank laten.'

Roberto Bolaño

Roberto Bolaño (1953-2003) wordt geboren in Chili. In 1973 ontvlucht hij het land na de militaire coup, vestigt zich in Mexico en daarna in Spanje. Hij schrijft poëzie en romans. Geweld is een veelvoorkomend thema bij Bolaño. 2666, dat postuum is uitgegeven, wordt alom beschouwd als zijn meesterwerk, bekroond met de Amerikaanse National Book Critics Circle Awards. The New York Times prees Bolaño als 'De belangrijkste Latijns-Amerikaanse literaire stem van zijn generatie.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden