FilmrecensieThe Souvenir

Regisseur Joanna Hogg maakt in The Souvenir tastbaar hoe relaties en de tijd door je vingers glippen ★★★★★

Tom Burke en Honor Swinton Byrne in ‘The Souvenir’. Beeld IMDB

Er valt van alles te beweren over The Souvenir. Je kunt zeggen dat het een coming-of-age-film is. Of een relatiedrama over een jonge vrouw die valt voor een foute man. Een schets van de Britse klassenmaatschappij in de Thatcher-jaren. Een psychologische analyse van relaties en sekseverschillen. Een sociaal-realistisch portret van de artistieke generatie twintigers in het Londen van de jaren tachtig.

Het punt is dat al die dingen waar zijn, maar ook de verkeerde verwachtingen scheppen. The Souvenir is een film – en dat is precies wat hem zo intrigerend goed maakt – die voortdurend van vorm, stijl en sfeer verandert, zonder dat het resultaat gefragmenteerd voelt. Maar wie in de bioscoop houvast zoekt en verlangt naar iets vastomlijnds, zal hopeloos gefrustreerd worden.

Een cliché dan maar: voor de Britse regisseur Joanna Hogg is het verhaal voelbaar persoonlijk. In haar autobiografische film zit ze Julie op de hielen, een filmstudent die het landhuis van haar ouders heeft verwisseld voor een flatje in Knightsbridge. Het ene moment zit Hogg er bijna documentair bovenop terwijl Julie toekijkt hoe haar medestudenten elkaar dronken in het schemerdonker van een feestje proberen te imponeren met hun filmtheorieën, het volgende toont ze van een afstand haar ontmoeting met Anthony, een oudere man op fluwelen loafers, in een lichte club met goudbrokaat aan de muren.

Waar Julie precies voor valt is onduidelijk: Hogg doet niet haar best om een aangenaam personage van hem te maken en seksuele spanning is ook niet voelbaar. Desalniettemin belandt Julie in een relatie die Hogg doet voelen als een invasie – de operamuziek die Anthony laat schallen neemt haar appartement over als de cavalerie. Terwijl Julie zich verliest in een verhouding met iemand die misschien niet, misschien wel over alles liegt, verdwijnen haar vrienden en ambities. Opeens lijken ze in de film niet meer te bestaan.

Als personage is Julie zo fluïde als de film is. De geweldige Honor Swinton Byrne (die een aantal schitterende scènes heeft met haar moeder Tilda Swinton) is dromerig én scherp observerend, ambitieus en doelloos tegelijk. Een wat zweverige jonge vrouw die nergens op haar plaats is, maar toch ergens vaste grond onder de voeten krijgt en haar alle kanten op schietende creatieve ideeën onhandig vorm geeft.

The Souvenir bestaat uit flarden. Er zijn halve, onafgemaakte realistische dialogen. Er ontbreken gebeurtenissen, essentiële confrontaties. Daardoor voelt Hoggs regie en montage misschien willekeurig, maar niets is minder waar. Wie alleen kijkt naar de gedetailleerde art direction, de veelzeggende kleding en de excellente muziekkeuze, de manier waarop ze daarmee contrasten aanbrengt en betekenis geeft, ziet dat ze alles in The Souvenir volledig onder controle heeft. 

Het effect is dat Hogg – weer een cliché dan maar – ‘het echte leven vangt’, maar dan zoals dat is in een gemankeerde, misschien wel half verdrongen herinnering. Een zoektocht naar identiteit en connectie in een hopeloze versnipperde wereld is het, die op een gekke manier tastbaar weet te maken hoe relaties, mensen en de tijd alleen maar tussen de vingers door kunnen glippen, hoe hard je ook probeert ze vast te grijpen.  

The Souvenir

★★★★★

Drama

Regie Joanna Hogg

Met Honor Swinton Byrne, Tom Burke, Tilda Swinton

120 min., in 9 zalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden