Regisseur Claire Denis maakte - onbewust - een komische film

Amor is altijd in de buurt, weet regisseur Claire Denis. Hartepijn kent ze maar al te goed. Toch bleek haar film daarover, met Juliette Binoche in de hoofdrol, onverwacht een komedie.

Juliette Binoche en Xavier Beauvois in een Un beau soleil intérieur.

Wordt liefdesverdriet erger naarmate de leeftijd vordert? 'Ahá.' Claire Denis veert op. In haar nieuwe film Un beau soleil intérieur verhaalt de 71-jarige Française over het liefdesleven van vijftiger Isabelle, magnifiek gespeeld door Juliette Binoche. Onlangs gescheiden, stort de Parisienne zich in een serie afspraakjes met lastig te peilen mannen, al zou dat laatste ook goed aan haarzelf kunnen liggen. Via uiteenlopende ontmoetingen in een reeks oprechte en komische vignetjes - ze heeft dates met de getrouwde bankier, de gevoelige kunstenaar, de zelfverliefde acteur, zelfs haar ex - leert Isabelle opnieuw proeven van de liefde.

Hartzeer

Denis schraapt haar keel. 'De pijn van liefde, hartzeer, wordt niet zozeer groter of kleiner als je op leeftijd raakt, wel anders. Voor mij als tiener ging liefde vaak gepaard met totale wanhoop. Het liefst maakte ik mij van kant als het weer eens misging. Rond mijn 30ste vond ik de liefde vooral betekenisloos. En op dit moment, nu ik in de 70 ben en het einde van mijn leven in zicht is, vraag ik mij weleens af of ik mijn laatste jaren niet toch liever met iemand zou delen. Denk maar aan het liedje van The Beatles: Will you still need me / will you still feed me / when I'm sixty-four.' Denis trouwde op haar 19de met een oudere modefotograaf voor wie ze vanaf haar 15de weleens model stond. Ze scheidden een paar jaar later.

Haar liefdesfilm valt op. Denis - klein, tenger, priemende blik - wordt internationaal immers geroemd vanwege haar inktzwarte, grillige en dialoogarme films, over de koloniale geschiedenis van Frankrijk bijvoorbeeld (Chocolat), sluimerende emoties in het Franse vreemdelinglegioen (Beau travail) of machtsmisbruik, wraak en seksuele perversie in de Franse zakenwereld (Les salauds). Maar Un beau soleil intérieur is anders. Opmerkelijk lichtvoetig en grappig vooral. Tot de nok toe gevuld met lange en speelse gesprekken. 'Nooit eerder filmde ik zo veel dialogen in één film', zegt ze. 'Maar het voelde heel vanzelfsprekend. Woorden zijn het wezen van de film.'

Regisseur Claire Denis. Beeld afp

Cynisch

Toch begrijpt ze zelf nog steeds niet zo goed waarom haar nieuwe film zo verschilt van haar eerdere werk. Tijdens het schrijven van het scenario, samen met romanschrijver Christine Angot (58), oogde de film in elk geval nog als vintage-Denis. 'We hadden de perfecte titel voor ons liefdesverhaal bedacht: Agony (Doodsangst). Onze producent ging uit zijn dak. Maar voor mij was het logisch: de liefde wordt vaak niet beantwoord en de pijn die dan ontstaat, snijdt dwars door je ziel.'

Het ontbreken van een constante geliefde betekent niet dat Denis in de loop der jaren cynisch of verbitterd is geraakt. Integendeel. Kinderen heeft ze niet. Op latere leeftijd ontdekte ze hoe fijn het is alleen te zijn. 'Dat gevoel had ik als kind al. Het is mij zó dierbaar: niets doen in je eentje, lezen, naar muziek luisteren. Ik heb er vrede mee. Dat is het leven. Toch weet ik: liefde hangt altijd in de lucht. Tijdens de opnamen van deze film, een paar maanden geleden, raakte ik in de ban van mijn productiemanager. Hij was zo hoffelijk, zo intelligent. Perfect, eigenlijk. Ja, hij was jonger dan ik, maar dat maakt mij niet uit. Ik dacht: word ik nou verliefd? Maar ik ben de regisseur! Dat maakte me ook wel angstig. Uiteindelijk verdween die verliefdheid ook weer, de opnamen waren zo voorbij. Wie weet wat er was gebeurd als de draaiperiode twee weken langer had geduurd, haha.'

Un beau soleil intérieur ***

'Romantische komedie Claire Denis weigert onbedaarlijk grappig te worden.' Lees hier de recensie.

Liefdesbespiegelingen

Regisseur Denis en scenarist Angot waren oorspronkelijk van plan hun verhaal te baseren op de liefdesbespiegelingen van Roland Barthes in Fragments d'un discours amoureux, waarin de Franse filosoof een monoloog vol hartstocht en twijfels van een verliefde uiteenzet (uit 1977, in Nederland uitgebracht als Fragmenten uit de taal van een verliefde). Maar dat idee verdween uit beeld toen ze tijdens het schrijven hun 'verschrikkelijkste liefdesverhalen' met elkaar begonnen te delen. Denis en Angot leenden de fragmentarische vertelstructuur van Barthes nog wel, maar vulden dat in met hun eigen herinneringen en fantasie. Toen ontdekte Denis voor het eerst dat ze - onbewust - een komische film maakte.

'Ik moest hardop lachen toen Christine het scenario met luide stem voordroeg. Ze heeft een groot talent om alledaagse interacties in hoogdravende taal te gieten. Tijdens de opnamen durfde ik niet goed te lachen, dan ben ik meestal veel te bang dat ik iets essentieels over het hoofd zie waardoor de film zou kunnen mislukken, maar in de montagekamer zag ik dat de film écht komisch is geworden. Nu eens niet vreemd en duister, nee, maar hij komt wel uit het hart.'

Waarzegger

Het voelt als een geweldige bonusscène, in Un beau soleil intérieur. In de laatste minuten gaat het door Juliette Binoche gespeelde hoofdpersonage op audiëntie bij een door Gérard Depardieu gespeelde waarzegger/kwakzalver, in de hoop enige lijn in haar leven te brengen. Regisseur Claire Denis: 'Ik dacht: als er iemand met allerlei shitty blabla wegkomt, dan is Gérard dat. Hij is geweldig, toch? Zijn zachte stem, dat kolossale lijf, daarin schuilt poëzie.'

Die aanpak beviel, zegt ze. 'Mijn hart is tegenwoordig groter dan ooit. Ik ga gevoeliger om met de emoties van mijzelf en anderen. Christine vertrok een uur voor dit gesprek en we moesten allebei huilen. Niet omdat we gekke emotionele oude vrouwen zijn, maar omdat we het maken van deze film samen hebben gedeeld.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden