Regen, kom straks maar terug. Dank je

Als een zwangere vrouw met haar handen eet en haar baby wordt een dochter, dan zal het meisje later trouwen met een Indonesiër....

Alstublieft. Dat is nog eens een fraai staaltje bijgeloof. Voor de goede orde: trouwen met een Indonesiër wordt hier niet als een al te grote zeldzaamheid verondersteld en het is ook niet bedoeld als een zware straf voor het schaamteloos negeren van bestek. Integendeel. Het voorbeeld is namelijk afkomstig uit Indonesië.

In Rijst Gemorst, (over)leven met bijgeloof (United IdeaZ; f 19,95) geven Riny Boeijen en Louise Peeters een beeld van het wijd verspreide bijgeloof in de Indische cultuur. Je kunt het zo gek niet bedenken of de Indonesiërs hebben er een dieperliggende oorzaak voor paraat. Het onbewezene en onbenoembare wordt op creatieve wijze verklaard door er hogere machten de schuld van te geven. Die hogere machten op hun beurt zijn heel goed te beïnvloeden. Beleefdheid en respect zijn daarbij erg belangrijk.

Wat doet de Indonesiër bijvoorbeeld als hij wil dat een

aankomende regenbui op een ander tijdstip of op een andere plaats valt? Hij legt een knoop in zijn zakdoek en zegt: 'Regen, alles en iedereen heeft je nodig maar wacht even met vallen tot (naam van de persoon) terug is. Ga eerst ergens anders heen en kom dan hier terug. Dank je.'

De auteurs zijn er, dankzij de bijdragen van de lezers van het Indische blad Moesson én het doorspitten van ruim veertig jaargangen van dat blad in geslaagd een bont palet van bijgelovigheden samen te brengen. De veelkleurigheid is terug te voeren op de multiraciale achtergrond van de Indonesische bevolking. De culturen van de voorouders, invloeden uit de Chinese cultuur, de Javaanse geheime leer, het hindoeïsme, de islam, het animisme en westerse culturen zijn erin verweven.

Het boekje wekt bij de nuchtere Hollander vaak op de lachspieren, vooral door de beschrijvingen van de exotische, niet-westerse gebruiken. Wil een jarige bijvoorbeeld verzekerd zijn van een gelukkig en lang leven, dan doet hij er goed aan zijn verjaardag te beginnen met het eten van bami. Dat is nog eens wat anders dan een gekookt eitje. Maar niet getreurd: een ei helpt ook.

Laat de Indonesiër rijst van zijn bord vallen, dan vraagt de geest van een overledene om een offer: een beetje gekookte rijst met enkele andere gerechten, bloemen en een stokje wierook, te serveren op donderdagavond.

In het oerwoud vindt de Indonesiër tal van voortekens. Zie je een Indonesiër lopen met een zwaar behaarde arm, dan kun je er donder op zeggen dat zijn moeder tijdens de zwangerschap hevig is geschrokken van een aap.

Je nagels 's avonds knippen? Doe maar niet, want de kans is groot dat je daarna wordt aangevallen door een tijger. De auteurs, ter geruststelling: 'In Nederland zal u dat niet snel overkomen.'

De auteurs vroegen de Moesson-lezers ook naar de herkomst van de gebruiken. Daarop kwam veelal geen antwoord. Niettemin worden de achtergronden hier en daar behoorlijk opgehelderd door de anekdotes die er ter illustratie bij staan. Zo mag een paraplu volgens een oud Indisch gebruik niet binnenshuis worden geopend. Dat brengt ongeluk. Een Indische dame die daarvoor waarschuwde kreeg geen respons van haar man. De man zei: 'Wat nou ongeluk', en deed de paraplu meermalen open en dicht, waarop zijn vrouw een week lang niet meer tegen hem sprak. Die man én die vrouw ongelukkig natuurlijk, zij het maar voor één week.

Je kunt beter niet spotten met bijgeloof, dat is duidelijk. Neemt u dus ook de tip op de achterkant van het boekje ter harte: 'Koop dit boek nooit op een maandag vóór één uur. Dan zijn namelijk alle boekwinkels nog dicht.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.