INTERVIEW

Reda Kateb, gangsteracteur tegen wil en dank

Acteur Reda Kateb brak in Frankrijk door als gedetineerde zigeuner in Un prophète, speelde een gemartelde in het controversiële Zero Dark Thirty. Nu speelt hij in de Camus - verfilming Loin des hommes een Algerijn op de vlucht.

Reda Kateb in de film Loin des hommes, waarin hij een Algerijn op de vlucht speelt. Beeld -

Reda Kateb vult het laatste woord alvast in, voor de journalist zijn zin kan afmaken: 'Ben je niet bang dat ze je...' De 37-jarige Franse acteur: '...typecasten? Ja. Het is moeilijk daaraan te ontsnappen, zeker in Hollywood. Maar in Frankrijk gebeurde het ook jarenlang. Na Un prophète duurde het toch nog een paar jaar voor de Franse industrie inzag dat ik ook iets anders kon spelen dan drugsdealers en gangsters.'

Kateb - dunne snor, terugwijkende kin en kleine ogen, waarvan het rechter het nauwelijks doet - blinkt uit in het spelen van mannen die zich niet geheel blootgeven. Hij kan op het doek zowel dreigend als zachtmoedig ogen. In het echt is hij vooral hoffelijk.

Zijn route naar internationale faam is makkelijk na te vertellen: Kateb speelde een rappende drugsdealer in de Canal+-tv-serie Engrenages, die ook op de Britse televisie werd uitgezonden. Die rol maakte dat Jacques Audiard hem castte als 'Jordi de zigeuner', een van de gedetineerden in Un prophète. Diverse regisseurs over de hele wereld zagen die bijrol in het voor een Oscar genomineerde gevangenisdrama en onthielden dat opmerkelijke gezicht. Steracteur Ryan Gosling stuurde een mailtje: of Kateb een onlangs naar Amerika geëmigreerde taxichauffeur kon spelen in zijn regiedebuut Lost River, auditeren niet nodig.

Het meest opmerkelijke aanbod kwam van het productiehuis van regisseur Kathryn Bigelow. Daar zocht men iemand die onder een zwarte kap kon acteren. Kateb werd overgevlogen naar de set in Jordanië, waar hij in een echte gevangenis en met wat echte bewaarders verhoorscènes repeteerde. Bigelow gaf haar scenarist direct opdracht de rol van de door de CIA te knakken Jemeniet in Zero Dark Thirty uit te breiden, zo overtuigend vond ze de Franse acteur.

Vier sterren

Regisseur David Oelhoffen bewerkte de novelle Loin des Hommes van de Franse filosoof Albert Camus tot een existentiële western, schrijft Floortje Smit in haar recensie.

Still uit Loin des Hommes. Beeld -

Waarschuwing

Kateb, wiens personage in Abu Ghraib-stijl wordt vernederd en rondgeleid aan de hondenriem, werd tijdens de opnamen gewaarschuwd door een van de cameramannen: pas een beetje op, dit gaat vrij ver.

James Gandolfini, eveneens te zien in Zero Dark Thirty, deelde geen scènes met Kateb, maar omhelsde de bijrolacteur terstond bij hun eerste ontmoeting, voorafgaand aan de wereldpremière in Los Angeles: wát een rol!

Vervolgens kwam de domper: de publiciteitsagent van de film zei de speciaal overgevlogen Kateb dat het beter was als die zo min mogelijk gefotografeerd werd en al helemaal niet geïnterviewd. Dit vanwege de politieke controverse over de martelscènes, die de Oscarkansen in gevaar bracht.

'Het was krankzinnig', zegt de acteur, die zo zijn kans zag vervliegen zich aan het Amerikaanse publiek te presenteren. 'Ik had ook te doen met Kathryn, zij werd overrompeld door de politieke kritiek. Toen ik terugkwam in Frankrijk werd ik voor verschillende talkshows gevraagd, maar het was hun er enkel om te doen de polemiek op te stoken. Daar had ik geen zin in. Ik was blij met die film. Ik ben er trots op.'

De familie Kateb

De Franse acteur Reda Kateb (Un prophète, Gare du Nord, Loin des hommes) is een neefje van de Algerijnse schrijver Kateb Yacine (1929-1989), bekend van zijn antikolonialistische roman Nedjma (1956). Diens zoon, Amazigh Kateb, is zanger en muzikant van de populaire Frans-Algerijnse band Gnawa Diffusion. Reda's vader, Malek Kateb, was een invloedrijk figuur in het Algerijnse theater in de jaren vijftig en zestig. In Frankrijk werkte hij enige tijd in de Renaultfabriek en maakte daarna naam als toneelacteur. Ook speelde hij verschillende (kleinere) rollen in series en (tv)films, waaronder The French Connection 2 (1975).

Man op de vlucht

Kateb groeide op in een buitenwijk van Parijs, als zoon van een Algerijnse acteur en een Franse verpleegster. Hij speelt een man op de vlucht in Loin des hommes, een in het woeste Atlasgebergte van de jaren vijftig gesitueerd koloniaal drama dat vandaag uitkomt in de Nederlandse bioscoop. 'Ik spreek zelf maar een klein beetje Arabisch. De taalcoach van de film reisde voorafgaand aan de opnamen met mijn dialoog en een recorder naar het Algerijnse platteland, waar hij een oude boer de zinnen liet inspreken. Dat was mijn oefenmateriaal.'

Hij speelt tegenover Viggo Mortensen, die bekend staat om zijn talenknobbel. Voor zijn rol als crimineel in Eastern Promises leerde hij onder meer Russisch. 'Intimiderende man, ja. Tot ik hem in het echt ontmoette en hij zich direct opstelde alsof we volkomen gelijkwaardig waren.'

In de film is de verhouding wel ongelijk: Kateb speelt een Algerijn die knel zit vanwege een stammenstrijd, Mortensen een schoolleraar en oud-militair die geacht wordt de man naar een Franse rechtbank te voeren, en naar een zekere dood. Loin des hommes is gebaseerd op een kort verhaal van de in Algerije geboren Franse schrijver en filosoof Albert Camus. Kateb: 'Het is een verhaal over frictie tussen bevolkingsgroepen, zonder makkelijke antwoorden. Niet: o, we moeten allemaal van elkaar houden.'

De acteur trok als jongetje door Frankrijk met zijn vader, die als toneelacteur werkte en ook een rolletje speelde in het in Marseille gefilmde The French Connection 2. 'Ik begon met acteren om bij mijn vader te zijn, als kind. En nu voelt dat nog steeds zo, al is hij overleden. Als ik speel, ben ik bij hem.'

Zijn vader werd in Frankrijk gewaardeerd om zijn spel, maar ook beperkt tot wat Kateb 'standaardrollen' noemt.

Hij glimlacht. 'Weet u: afgelopen jaar speelde ik voor het eerst een dokter' (in de Franse dramatische komedie Hippocrates, niet uitgebracht in de Nederlandse bioscoop). 'Ik mocht een witte jas aan. Eindelijk.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden