Reconstructie dient publiek

Het nieuwe Vrij Nederland propageert lange verhalen. Past dat bij journalistiek die volgens huidige trends 'publieksgericht' moet zijn? Ja, zegt Leon de Wolff....

De oplage van het weekblad Vrij Nederland (VN) daalt. Het eerste kwartaal van dit jaar met ruim 7 procent. De laatste vijf jaar met 17 procent. Van de bijna 120.000 abonnees die er eind jaren zestig waren, zijn er nu nog 46.000over.

Al een jaar of tien zijn telkens weer nieuwehoofdredacteuren bezig geweest om de daling een halt toe teroepen. Lange tijd is dat gebeurd onder begeleiding vangemene machinaties en eindeloze discussies ter redactie.Zelden zette de hoofdredacteur een nieuwe koers uit op basis van de vraag aan wat voor type teksten en beeldenhet VN publiek behoefte had. Zelden werd een praktisch antwoordgegeven op de vraag uit wat voor mensen het VN-publiekbestaat. Meestal bleef het antwoord steken bij omschrijvingen in termen van leeftijd (oud), opleiding (hoog)en politieke gezindheid (links).

Iedere journalist die wel eens heeft geprobeerd dit soort gegevens te gebruiken bij het selecteren van onderwerpen en het bepalen van de aanpak, weet dat hij of zij er weinig aan heeft. Wat journalisten moeten weten, zijn het soort vragen dat hun publiek zich stelt.

Zo bestaat er een publiek in Nederland dat heel graag wilweten wat er zich afspeelt in de coulissen van de macht. Wat isde pikorde in de raad van ministers? Hoe leidt Balkenende devergaderingen? Wat is zijn stijl? Wie zijn z'n vertrouwelingen?Hoeveel invloed hebben ze op hem? Welke ministers hebben eenduidelijke politieke lijn en wat is die lijn? Maar ook: hoe verloopt de privatisering van de energie en van de zorg?Wie nemen in Nederland de grote investeringsbeslissingen en op grond waarvan? Wie hebben er invloed op de koers vaneen aandeel en hoe verhoudt de waarde van een aandeel zich ten opzichte van de waarde van de onderneming?

Het publiek dat antwoord wil krijgen op deze vragen, zalsmullen van artikelen die gedetailleerd beschrijven hoe de vergadering is verlopen die het politieke nieuws van deafgelopen week bepaalde. Wie zei wat en hoe werd daaropgereageerd? Ze lezen gefascineerd over de blunders van het OM, over het ingewikkelde gedoe met de publieke omroep, of overhet Europa-debat dat dan toch niet komen gaat.

Deze lezers zullen reconstructies gulzig verslinden; ook als het lange artikelen zijn en dat is vaak het geval, want eenreconstructie vat niet samen, maar laat zien wat er is gebeurden dat kost veel ruimte.

Er bestaan in Nederland geen weekbladen die een publiek bedienen dat zich dit soort vragen stelt.Reconstructies van de belangrijke politieke beslissingen komje zelden tegen en naar beschrijvingen van wat er zich afspeeltin de gangen van de economische macht is het lang zoeken.

Het nieuwe VN wil in deze lacune voorzien. Emile Fallaux, de hoofdredacteur van VN, zei zaterdag in een interview (het Vervolg, 1 oktober) dat een belangrijke pijlervan het nieuwe VN bestaat uit artikelen over de werking van demacht. Het moeten betrouwbare artikelen zijn en ze moetendiepgang hebben, zegt de hoofdredacteur. Dat betekent, denk ik,dat de VN-journalist met oog voor het veelzeggende detail, aan de hand van de feitelijke gebeurtenissen laat zien hoe de macht werkt en aangeeft waarom de macht zo werkt.

VN wil een VN-traditie herstellen. 'Wat we doen is voor een deel het herbevestigen van de functie die we hebben', zeiuitgever Patrick Vernack bij de presentatie van de nieuwe VN.

De vorm en de indeling van de eerste nieuwe VN zijnhoopgevend. In de rubriek 'verhalen' passen de artikelen en de foto's die ontmaskeren en onthullen. De 'opiniemakers' geven aan wat het nieuws betekent, leggenhet uit, of spreken er schande van.

De inhoud van het eerste nummer is nog niet wat hij zou moeten zijn. De redactie is zich daar zeker van bewust. In een brief aan de abonnees schrijft Fallaux dat in het eerste nummer 'lang niet alle goede voornemens zijn verwezenlijkt. De VN van week 39 markeert het begin van een nieuw leven en daarna kan je ons volgen als work-in-progress.'

De lezers die zich vragen stellen over de werking van de macht zijn inderdaad nog niet aan hun trekken gekomen.Van de zes artikelen in de rubriek 'verhalen' zijn er drie interviews en dat is een vorm die slechts bij uitzondering onthult en zelden laat zien hoe de macht werkt. Hetinterview is eerder geschikt is om een betrokkene te laten vertellen over zijn motieven, zoals het vraaggesprek metschrijver Michel Houellebecq.

Het nieuwe VN moet niet sturen op de vorm, maar op de functie die de tekst of een beeld heeft voor zijn publiek.Dit betekent dat VN zich bij alles en voor alles moet afvragen welke vragen het VN-publiek zich stelt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.