Rechtszaak tegen de Volkskrant: schendt deze voorpagina de wet?

'Edelachtbare, er is heel veel over me heen gekomen'. Mohammed Rashid (27) - wit overhemd met korte mouwen, spijkerbroek, keurig getrimde baard - begint op kalme toon zijn betoog, als eiser in zijn rechtszaak tegen de Volkskrant. 'Dinsdag 16 augustus werd ik 's ochtends vroeg wakker gemaakt door mijn vrouw, die zei dat mijn foto op de voorpagina stond. Mijn ouders hadden gebeld: waarom was mijn auto aangehouden door gewapende militairen? Familieleden in Irak hadden het ook al gezien. Iedereen zei: Mo, wat heb je gedaan?'

De voorpagina van 16 augustus. Beeld De Volkskrant

Zijn foto staat bij een aankondiging van een artikel over verscherpte controles bij het vliegveld. 'Is Schiphol nog veilig?', luidt de kop. Daarnaast staan een paar zinnen: 'Na de marechaussee wordt nu het leger ingezet voor de extra bewaking van Schiphol. Wat staat de reiziger nog te wachten - en helpt het?'

's Avonds mailt Mohammed Rashid een klacht naar de krant, en verspreidt die via sociale media. Volgens hem heeft de Volkskrant met de foto bewust ingespeeld op 'de associatie van moslims met geweld'. Talloze media besteden aandacht aan die kritiek.

In de rechtszaal komt hij woensdag met iets nieuws: Rashid zou door de publicatie in gevaar zijn gebracht, net als zijn familie in Irak. Hij eist 15.000 euro schadevergoeding en een rectificatie waarin zijn naam wordt gezuiverd. 'Dit soort informatie gaat direct naar inlichtingendiensten in Irak. Ze zijn daar genadeloos, edelachtbare.'

Zijn stem slaat over, zijn ogen schieten vol tranen. Even valt hij stil, totdat zijn advocaat hem weer op gang helpt. 'Je zei eerder dat sommige familieleden geen contact meer met je willen, klopt dat?' Rashid knikt. 'Ja, ze zijn bang. Net als mijn vrouw. Zelf heb ik nachtenlang wakkergelegen.'

Christien Wildeman, advocaat van de Volkskrant, reageert begripvol. 'Ik kan me best iets voorstellen bij zijn emotie', zegt ze. 'Als je op de voorpagina staat, is het niet raar dat familie en vrienden reageren. Maar ik denk niet dat deze krant veel wordt gelezen in Irak, en dit verhaal is heel moeilijk te controleren. Een rectificatie is volgens ons onnodig, meneer Rashid is in deze publicatie niet in verband gebracht met terrorisme.'

Volgens haar is het verhaal over gevaar 'een gelegenheidsargument'. In interviews hamerde Rashid op iets anders: zijn strijd tegen stigmatisering van moslims. 'Gelukkig kent iedereen mij en weet iedereen dat ik niet de kop ben van onveiligheid', zei hij op 17 augustus bij radiozender FunX.

Als de eiser al in problemen is gekomen, is dat het gevolg van zijn besluit de publiciteit te zoeken, stelt Wildeman. 'Zijn naam is nooit genoemd in de Volkskrant. Pas na zijn open brief kwam een stroom van reacties los.'

Fotograferen op de openbare weg is toegestaan en dit beeld had 'nieuwswaarde', betoogt hoofdredacteur Philippe Remarque. Rashids foto was de beste: 'Hadden we moeten wachten tot een blonde vrouw werd gecontroleerd? Het is misschien ongemakkelijk dat er iemand met een Arabisch uiterlijk op staat, maar wel de realiteit. Als we de werkelijkheid niet meer kunnen laten zien, is dat een ernstige beperking van de persvrijheid.'

Waneer de rechter niet ingrijpt, zijn moslims vogelvrij, vindt de advocaat van Rashid. Hij wijst op het eerste woord in de kop bij de foto: 'Is'. Alleen al op basis van dat woord zou je ten onrechte een verband kunnen leggen met Islamitische Staat (IS).

Volgens Remarque kan deze zaak grote gevolgen hebben. Als Rashid wint, zullen redacties sneller geneigd zijn moslims buiten beeld te houden bij artikelen over veiligheid en terreur. 'Dat zou een slecht signaal zijn, je moet niets wegmoffelen.' De uitspraak volgt op 14 september.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden