Rechter geeft Britse kunstenaar Doig gelijk: schilderij is niet van zijn hand

Heel wat rechtszaken zijn er al gevoerd over de vraag of een kunstwerk echt is. Maar nog nooit ging het daarbij om een schilderij van een levende kunstenaar die ontkent het bewuste doek te hebben gemaakt.

Beeld ap

Peter Doig, een 57-jarige Brit die in de afgelopen decennia tot een gevierd schilder is uitgegroeid, was de afgelopen weken het middelpunt van een proces dat veel aandacht in de kunstwereld heeft getrokken.

Die rechtszaak heeft hij te danken aan de Canadees Robert Fletcher, een oud-reclasseringsambtenaar die stelt dat hij zo'n veertig jaar geleden voor honderd dollar een schilderij van Doig kocht toen die gevangen zat in de penitentiaire instelling waarin Fletcher werkte. Doig heeft in zijn jeugd in Canada gewoond. Nadat een kennis van Fletcher het doek decennia later had 'herkend' als een jeugdwerk van de schilder, wilde de voormalige reclasseringsambtenaar cashen - het veilingrecord van een werk van Doig staat op 26 miljoen dollar. Dat plan werd doorkruist doordat de kunstenaar liet weten dat het schilderij niet van zijn hand is.

Daar zijn ook aanwijzingen voor. Het werk is ondertekend met de naam 'Pete Doige', iets wat Peter Doig nooit heeft gedaan. Bovendien is het geschilderd in acryl, een verfsoort die de kunstenaar nimmer heeft gebruikt. Het doek zou uit 1976 stammen. Toen was de Brit nog maar 16 of 17 en had hij naar eigen zeggen de penseel nog niet opgepakt.

Niettemin slaagde Fletcher erin zijn zaak aanhangig te krijgen bij een rechtbank in Chicago; in die Amerikaanse stad zetelt een galeriehouder die de voorgenomen verkoop van het werk getorpedeerd zag en samen met Fletcher miljoenen schadevergoeding van de kunstenaar eiste.

Doig werd een week geleden in de rechtszaal als een crimineel door de advocaat van de eisende partijen ondervraagd. Gesuggereerd werd dat de kunstenaar het auteurschap ontkent omdat hij verborgen wil houden dat hij heeft gezeten voor LSD-gebruik. Doig antwoordde dat hij altijd open is geweest over zijn drugsverleden en dat hij nog nooit een cel van binnen heeft gezien. Zijn 79-jarige moeder getuigde dat de jonge Doig altijd ver verwijderd is geweest van de gevangenis waar Fletcher werkte. Schooljaarboeken en familiebrieven werden ingebracht als ondersteunend bewijs.

Peter Doig. Beeld ap

Fortuin

De kunstenaar stelt al jaren dat de werkelijke schilder van het doek de in 2012 gestorven Peter Doige is. Een zus van Doige onthulde in de rechtszaal dat ze het werk herkende als dat van haar broer en dat hij inderdaad in de bewuste gevangenis heeft gezeten. Een leraar die daar werkte, verklaarde dat hij Doige het schilderij heeft zien maken.

Rechter Gary Feinerman oordeelde dinsdagavond Nederlandse tijd dat Doig 'absoluut niet het betwiste werk heeft geschilderd' en dat het vermoedelijk van de hand van de overleden Doige is. Doig heeft een klein fortuin aan zijn verdediging uitgegeven. De Brit vindt het proces een gotspe, getuige zijn reactie na de uitspraak. 'Het had nooit mogen gebeuren dat een levend kunstenaar het auteurschap van zijn eigen werk moet verdedigen.'

Advocaat William Zieske (links) en Robert Fletcher (rechts). Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden