Recensie: Klaver lijkt een jongeman met geldingsdrang, op het megalomane af

Fijn die harmonieuze campagne, maar erg spannend is het niet

'Hoe is Jesse buiten die mooie woorden en vergezichten?', vraagt documentairemaker Joey Boink zich in het begin van 'Jesse' af. Het antwoord geeft hij vooral tussen de regels door in een weinig spannende documentaire.

Beeld uit de documentaire 'Jesse'. Beeld anp

In Jesse, de 52 minuten durende documentaire van GroenLinks-campagnemedewerker Joey Boink over Jesse Klaver, zien we de jonge hoofdpersoon en zijn al even jonge handlangers een aantal dingen herhaaldelijk doen. Met een bal spelen. Elkaar een boks geven. Ironische grapjes maken. En toneelstukjes opvoeren, oefenen voor debatten en interviews.

Ja, de sfeer onderling in de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen van 15 maart is haast klassiek rebels en energiek, precies wat je je voorstelt bij een jongehondenclub. Onbevangen ambitieus en op het arrogante af laconiek. Op geen enkel moment schiet er iemand uit zijn slof of is de wanhoop nabij. Ergernis? Angst? Frustratie? Woede? Niks ervan.

Hartstikke fijn natuurlijk, voor GroenLinks, zo'n harmonieuze campagne, maar voor de kijker is het niet bepaald aangrijpend of spannend. Het dramatische zwaartepunt zit in het overlijden van Klavers moeder, midden in de formatieperiode. Verder ontbreekt haast alle frictie in Jesse, sinds maandagavond via Blende te bekijken voor 4,99 euro.

In boxershort

De scepticus zou dus kunnen concluderen dat de ophef vooraf terecht was: dit is propaganda. In Jinek beweerde Boink, die de titel 'beeldvoerder' had tijdens de campagne, dat hij geen enkele woede-uitbarsting of nare sneer van Klaver heeft meegemaakt. Zou kunnen natuurlijk. Of het waar is, maakt nauwelijks uit: als documentaire is Jesse een lichtgewicht.

Kritiek is wel degelijk te horen in de film, maar dan van de buitenwereld: NRC-columnist Tom-Jan Meeus zegt dat de campagne om de persoon draait en niet om zijn ideeën. De Telegraaf valt Klaver aan op zijn levensverhaal. En het wordt ook heel even intiem, als Klaver in boxershort naar het nieuws kijkt.

De documentaire, die tot vanavond vrijwel niemand had gezien, was de afgelopen anderhalve week onderwerp van verhit debat. BNNVara, die Jesse aanvankelijk enthousiast had aangekocht, besloot de film niet uit te zenden, om de schijn van partijdigheid te voorkomen. Een tamelijk idioot besluit en een laffe reactie op de commotie, aangezien Boink altijd transparant is geweest over zijn betrokkenheid en zijn rol ook duidelijk benoemt in de film.

Tekst gaat verder onder de foto.

Jesse Klaver wordt gekust door zijn vrouw Jolein bij de vertoning van 'Jesse' in Carré in Amsterdam. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Bovendien is een documentaire geen journalistieke reportage. Zeker niet het soort dat Boink beoogd heeft te maken, een film in cinéma vérité-stijl, registrerend, zonder voice-over, met nauwelijks context of duiding. Op een paar opmerkingen na is Boink een klassieke fly on the wall. Per definitie zijn dit soort films gekleurd en tonen ze slechts een beperkt perspectief op de werkelijkheid.

De waarde van Jesse zou volgens Boink liggen in het inkijkje in de machinekamer van de politiek, zei hij in Jinek. Geslaagde en spraakmakende voorgangers in dit genre waren onder meer De Keuken van Kok, De Wouter Tapes en Emile Roemer - tussen pieken en peilen. Maar wat leren we van Jesse dat we al niet met gezond verstand hadden kunnen invullen?

Het onthullendste fragment is wellicht het overleg voor het Radio 1-debat, waar Klaver oefent op een hand die hij aan PvdA-voorman Lodewijk Asscher wil aanbieden, om samen af te spreken de VVD buiten het kabinet te houden. Die avond bespreekt Ron Fresen in het NOS Journaal hoe Asscher twijfelt, overvallen door het gebaar. 'Yes!', roepen campagnemedewerkers van Klaver met gebalde vuist. Opzet geslaagd.

Megalomane geldingsdrang

Toch is het allesbehalve verbazingwekkend dat debatten grondig en sluw worden voorbereid en dat de spin van de campagne soms rechtstreeks wordt overgenomen door het journaal. Het zou eerder opmerkelijk zijn als zulke gebaren geïmproviseerd waren.

'Hoe is Jesse buiten die mooie woorden en vergezichten?', vraagt Boink zich in het begin van de documentaire af. Het antwoord dat hij tussen de regels door lijkt te geven is: een jongeman met erg veel geldingsdrang, op het megalomane af. De film begint met oude korrelige videobeelden van Klaver als jong kind dat niet van een podium wil gaan.

Aan het eind, tijdens de verkiezingsnacht, zien we even hoe hoog Klavers verwachtingen van zichzelf en zijn volksbeweging waren: hij is teleurgesteld door de exitpoll van 16 zetels (later werden het er 14). 'Niet slecht', zegt hij, maar hij lijkt ontgoocheld. Even is er niemand om een boks aan te geven, maar lang duurt dat niet.

Lees meer

'Ik heb bijna niets gezien dat minder goed uitpakt voor Klaver'

Een propagandafilm over 'de Heiland van de Westrand' of een niet eerder vertoonde blik achter de schermen van Jesse Klavers verkiezingscampagne? In Carré was maandagavond de première van de door de publieke omroep afgewezen documentaire 'Jesse'. Ook na vertoning bleef de twijfel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.