Realistische en absurde gesprekken in het Haagse Nest

In het Haagse Nest kom je steeds terug in dezelfde arena, met hetzelfde ongemakkelijke gesprek. Hoe overtuig je iemand iets te doen wat helemaal niet in zijn belang is?

On Speaking Terms, in Nest, Den Haag. Beeld Jhoeko

De term 'on speaking terms' ken ik als eufemisme. Het houdt in dat je iemand niet meer alleen vernietigend aankijkt, maar dat je er ook op verveelde toon 'hoi' bij zegt of (nog effectiever) een zuchtend 'heeee'. En dit vooral om het ongemak bij omstanders weg te nemen, die dan kunnen denken: pfiew, gelukkig zijn ze weer on speaking terms! Het beloofde een ongezellige tentoonstelling te worden, in Nest in Den Haag.

Deze expositie behelst onderwerpen waarover mensen meestal niet op verveelde toon praten, maar juist vol vuur en verwijten: vluchtelingen, asielzoekers, identiteit. In het midden van de tentoonstelling is een kleine arena gebouwd door vormgevers Lorien Beijaert en Arna Mackic. Zij maakten van de tentoonstelling een doolhof waarin je na elk kunstwerk terugkomt in die arena. Met het idee in gesprek te gaan met andere bezoekers. Maar ook om te kijken naar de video How to Motivate Someone to Leave Involuntarily van Robert Glas.

Ik bleef lang kijken naar die video. Glas ensceneerde een training in gesprekstechnieken. Doel van het gesprek: een asielzoeker overtuigen dat het prima is na jaren in Nederland een onzekere toekomst tegemoet te gaan in het land van herkomst. Het type gesprek dat staatssecretaris Klaas Dijkhoff in 2016 invoerde.

De opnamen zijn realistisch en ook absurd. 'Oké, in Caïro kun je dus niet wonen, waar kun je wél wonen?', zegt de acteur die een IND'er speelt op opgeruimde toon. En even later reageert hij naïef enthousiast: 'Aha, je wilt schrijver worden!' Nu onderbreekt de trainer de acteur, om uit te leggen dat negatieve factoren beter werken: wat zijn de nadelen van blijven?

De ongelijkheid tussen de mannen is aan alles af te lezen: hun lichaamshouding, kleding, de stapel papieren die voor de IND'er ligt. Inderdaad behoorlijk ongezellig. Misschien is zo'n 'vertrekgesprek' zo pijnlijk om naar te kijken omdat het een schijngesprek is, waarbij de een alleen maar moe, verslagen, machteloos en bang de tijd uitzit en de ander zit te bedenken wat hij straks neemt bij de lunch.

Mijn eigen verveelde 'hoi' of zuchtende 'heeee' is natuurlijk ook maar schijn. In Nest worden de komende weken socratische gesprekken gevoerd en zelfs masterclasses gegeven: 'converseren kun je leren'. Zou iedereen niet af en toe even moeten oefenen? Op sprekende voet staan is het Nederlandse equivalent. Dat klinkt pijnlijk, misschien is dat terecht. De belangrijkste gesprekken doen een beetje pijn. In het beste geval aan beide kanten van de tafel.

On Speaking Terms, Nest, Den Haag, t/m 5/11.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden