Reagan en Bush krijgen het cijfer dat ze verdienen

De Amerikaanse ex-presidenten Reagan en Bush komt geen herwaardering toe, betoogt Frans Verhagen. Op hun buitenlands-politieke verdiensten valt wel wat af te dingen....

HISTORICI mogen er moeite mee hebben hun eigen tijd te analyseren, buitenland-commentatoren lijden aan een ander soort blikvernauwing, zoals Dirk Jan van Baar op de Forumpagina van 27 januari duidelijk maakte.

Volgens hem zouden Ronald Reagan en George Bush een onverdiend lage plaats toebedeeld hebben gekregen op de hitparade van Amerikaanse presidenten. Voor Reagan motiveert hij dat met een activiteit, namelijk het omverwerpen van het communisme, voor Bush met een inactiviteit, namelijk het toelaten van de Duitse hereniging.

Over de verdiensten van beide heren valt te twisten. Over Reagan's rol bij de omverwerping van het communisme woedt al lange tijd een academisch debat. Volgens de een zou het communisme aan zijn eigen onvolkomenheden zijn bezweken, en heeft het star wars programma van de Amerikanen het proces niet noemenswaardig versneld. Deze visie wordt betwist door degenen die menen dat het voormalige Oostblok bij het aantreden van Reagan juist heel sterk was, en offensieve aspiraties koesterde.

Wat het aandeel van Reagan in de val van het communisme ook geweest moge zijn, op binnenlands terrein heeft hij veel steken laten vallen. De defensielasten drukten zwaar op de begroting, terwijl belastingverlagingen 's lands inkomsten onder druk zetten. Het gevolg is dat de Verenigde Staten opgescheept zitten met een erfenis die nu nog het politieke proces verlamt.

De vrijmaking van de spaarbanken (met hulp van een dom Congres) heeft de Amerikaanse burger honderden miljarden gekost. En vooral tijdens zijn tweede termijn verloor Reagan grip op zijn ondergeschikten, waardoor corruptie wild om zich heen greep. Het Iran-Contra schandaal was de kroon op zijn tweede termijn, en stelde - wat zijn constitutionele zondigheid betreft - Watergate in de schaduw. Dat Reagan niet werd afgezet, is te danken aan het Watergate-trauma: zoiets wilden de Amerikanen niet nog eens meemaken.

George Bush was een president zonder visie. Ik ben het eens met Van Baar dat hij het proces van Duitse eenwording voorbeeldig heeft behandeld, maar ik weet niet of een andere president het anders had gedaan. De Golfoorlog is in historische perspectief natuurlijk een niemendalletje, en aangezien de oorlog door de onachtzaamheid van Bush zelf werd veroorzaakt, kan het winnen ervan tot weinig eer strekken. De afwikkeling van de kwestie - inclusief de introducte van de holle kreet 'Nieuwe Wereldorde' - mag zwak heten. En ook voor Bush geldt dat zijn binnenlands beleid onbetekenend was.

Nu is het altijd zo dat Europese analisten Amerikaanse presidenten beoordelen op hun buitenlands beleid. Dat Amerikaanse historici op grond van een analyse van de betekenis van een president op meerdere terreinen tot andere conclusies komen, lijkt me voor de hand liggend, en voor de plaats in het historisch heldenpantheon meer relevant. En de plaats voor Reagan en Bush is dan low average.

Frans Verhagen is hoofdredacteur van het tijdschrift Amerika.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden