Interview

Reacher komt je redden

Een nieuw boek én een verfilming met Tom Cruise: de rondzwervende ex-militair Jack Reacher is ongekend populair. De Volkskrant sprak schrijver Lee Child over zijn intrigerende personage.

Beeld epa

Dat Tom Cruise (ongeveer 1 meter 70) eigenlijk een onderdeurtje is, deert schrijver Lee Child (61) niet. 'Nee, ik heb Cruise niet voor ogen als ik over Jack Reacher schrijf', zegt hij vanuit New York. 'De film is de film, mijn boeken zijn mijn boeken. Maar dat is geen kritiek. Het scenario is geweldig en Cruise zet een prima Reacher neer.'

Cruise speelt in Never Go Back voor de tweede keer Jack Reacher, de door de Britse auteur Lee Child gecreëerde Amerikaanse ex-militair van tegen de 2 meter, die in inmiddels 21 boeken het kwaad in de wereld en in het bijzonder de Verenigde Staten bestrijdt.

Het is een ongekend populaire boekenserie, met wereldwijd al meer dan 100 miljoen verkochte exemplaren. Niet gek voor een Brit die op zijn 40ste ontslagen werd bij een regionale televisiezender. Child schreef in 1997 met Killing Floor zijn eerste 'Jack Reacher' en vertrok toen dat boek een hit bleek naar de Verenigde Staten, het vaderland van de door hem geschapen romanfiguur.

Jack Reacher is een ex-militair die als een vagebond rondtrekt, zonder rijbewijs en bankrekening, slapend in non-descripte motels, etend in goedkope diners, reizend zonder noemenswaardige bagage - gedragen kleren gooit hij steevast weg; de nieuwe outfit komt van de dumpstore. Hij duikt in zijn eindeloze zwerftocht op in de meest obscure uithoeken van de VS, trekt al het kwaad van de wereld aan en zet de meeste situaties naar zijn hand, zwijgend en superieur wachtend tot zijn tegenstanders de eerste stap zetten, en daarmee de eerste fout maken. Aan het slot van elk boek trekt hij verder, gebroken ledematen en harten achter zich latend.

Lee Child

Jim Grant, beter bekend als Lee Child, werd geboren op 29 oktober 1954 in het Engelse Coventry.

Het eerste deel van zijn carriere werkte Jim Grant voor Granada Television, van 1977 tot 1995, niet al te hoog in de organisatie. Hij werd ontslagen in een grote sanering en vond zichzelf opnieuw uit als thrillerschrijver Lee Child. In 1997 verscheen Killing Floor, de eerste Jack Reacher-roman. Een jaar later vestigde hij zich in de VS.

De naam 'Child' zou hij hebben gekozen om in de boekhandel tussen de romans van Raymond Chandler en Agatha Christie te belanden. Hij omschrijft zijn romans zelf als wraakverhalen. Zijn nieuwste boek Onder de radar (vertaling van Night School), verschijnt op 7/11 bij uitgeverij Luiting-Sijthoff.

Het zijn verslavende avonturenromans, die zowel bij lezers als bij de serieuzere literatuurcritici populair zijn. The New York Times-recensent Janet Maslin spreekt zich steevast lovend uit over de boeken van Child.

Zijn grootste groep lezers bestaat uit vrouwen, vertelt de auteur, wiens held consequent de leefregel 'één vrouw per keer' hanteert. 'Uit onderzoek blijkt dat 65 procent van mijn lezers vrouw is. Al mag je daarbij niet vergeten dat vrouwen überhaupt meer lezen dan mannen. Ik denk dat ze van Jack houden omdat hij recht door zee is en vrouwen in nood helpt. Ik kan er lang en breed over filosoferen, misschien willen ze diep in hun hart wel Jack zijn.'

Never Go Back is het tweede boek over Reacher dat met Tom Cruise is verfilmd. In 2012 verscheen een film met de simpele titel Jack Reacher, die gebaseerd was op One Shot, het negende deel in de boekenreeks. De nieuwste film is een verfilming van Never Go Back, het 18de deel in de serie. Child: 'De chronologie is onbelangrijk. Je kunt mijn boeken rustig door elkaar heen verfilmen, elk verhaal staat op zich. Ik speel in mijn boeken zelf ook graag met de tijd.'

Stramme dialogen en dun plot in tweede Jack Reacher

Fijn dat Jack Reacher zijn bioscoopbestaan mag voortzetten, maar het moet beter kunnen dan dit dunne plot met inwisselbare bad guys. De rolverdeling is minder stereotiep, maar de dialoog is vaak stram en afgezaagd. Lees hier de recensie.

De schrijver legde onlangs de laatste hand aan het 21ste deel in de reeks, waarin we teruggaan naar 1996, het jaar waarin een dan nog jonge Reacher als majoor van het Amerikaanse leger naar Hamburg wordt gestuurd, om daar een terroristisch complot te ontrafelen. Night School (vertaald als Onder de radar) verschijnt begin volgende maand.

Jack, de immer solo opererende zwerver, ontpopt zich in Noord-Duitsland plots als een teamplayer, die zelfs samenwerking met de Duitse politie niet uit de weg gaat. Het is een verhaal vol neo-nazi's, corrupte agenten, deserteurs en moslimterroristen, spelend in het Hamburg van voor 9/11.

Is Jack niet beter op zijn plaats in de VS, als hij ergens tussen de plaatsjes Hope en Despair uit een trein stapt, waarna hij de bad guys te grazen neemt?

Child lacht: 'Ja, dat is typisch Jack, maar vergeet niet dat hij ook een lange carrière achter de rug heeft als militaire politieman. Die rol komt tot uiting in dit nieuwe boek. Een volgende keer mag hij weer in de VS rondzwerven en eerzame vrouwen redden.'

Twintig jaar geleden vertrok u uit Groot-Brittannië. U wilde zes boeken over Reacher schrijven. Inmiddels zijn we al bij deel 21. Waarom bent u nog steeds niet uitgekeken op Jack?

'Het verbaast mij ook, maar ik houd van Jack. Ik kan nog wel even met hem verder. Door hem geen vaste thuisbasis te geven, kan ik hem overal situeren. Dat Jack geen agent in een stad is, geeft mij alle vrijheid in het bedenken van de verhalen en locaties. Dan weer is hij in New Jersey, Virginia of Texas, dan maakt hij jacht op de schutter die de Franse president wil vermoorden, en nu is hij in Hamburg.'

Wat steeds weer opvalt: de gedetailleerde beschrijvingen van vechtpartijen en wapens. Heeft u een militair verleden?

'Helemaal niet, maar ik groeide op in Engeland in wijken waar veel gevochten werd door jeugdbendes, dus ik ben ervaringsdeskundige. En wapens? Je kunt alles tegenwoordig opzoeken op het internet.'

Jack is een handelsmerk geworden. Er verschijnen zelfs boeken van andere auteurs over hem, zoals de reeks Hunting Jack Reacher van Diane Capri, waarin een FBI-agent jacht maakt op Jack. Ook die verkopen als een tierelier. Wat vindt u daarvan?

'Ik ben vereerd. Ze zijn nog goed ook, die boeken van Diane. Mag ik u ook wijzen op Jack Reacher's Rules, een gids voor fans door Val Hudson, waarin de vele leefregels van Jack worden beschreven? Daarin leer je bijvoorbeeld hoe je een terrorist kunt herkennen. Weet je wat Jacks belangrijke regel is? Bij twijfel, koffie drinken! Houd ik me ook aan. Er gaan hier dagelijks vele koppen koffie doorheen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden