Recensie Ray and Liz

Ray & Liz is schrijnend realistisch en barst van de keiharde ellende (drie sterren)

Fotograaf Richard Billinghams film over zijn jeugd oogt geregeld als een documentaire. 

Beeld uit de documentaire van Richard Billingham.

De ouders van de beroemde Engelse fotograaf Richard Billingham (48) – vader Ray een bedlegerige alcoholist, moeder Liz een obese ruziemaker – vormen de hoeksteen van zijn werk. Eerst figureerden ze in het onthutsende, bekroonde fotoboek Ray’s a Laugh (1996), in zijn ouderlijk huis in de buurt van Birmingham: pa op de grond naast een volgekotste wc, ma schreeuwend met gebalde vuist, samen stoïcijns met een bord eten voor de tv. Het werk lanceerde de term squalid realism, duidend op een tak van persoonlijke fotografie waarin het onderwerp op ongezien onflatteuze en onverbloemde wijze voor de lens verschijnt. Drie jaar geleden maakte Billingham de korte film Ray, waarin hij zijn vader, zo zei hij in The Guardian, portretteerde als ‘een dier in de dierentuin’. De uiteindelijke speelfilm, die twee fases uit de jeugdherinneringen van de maker omspant, is niet minder genadeloos.

Enorme ellende

Het zijn de scènes waarin een oude Ray eenzaam in een van alle franje gestripte kamer met trillende hand zijn glaasjes drank wegwerkt die het meest aanvoelen als veredelde afrekening. Acteur Patrick Romer, ooit nota bene te zien in een bijrol als piloot in Bondfilm The World is Not Enough, speelt de uitzichtloosheid en het ingesleten levensritme van de doodzieke alcoholist met angstaanjagende precisie. Terug in de tijd, ergens in de jaren tachtig, voelt de ellende zo mogelijk nog schrijnender: hier lijken Ray en Liz er haast bewust voor te kiezen om hun leven en dat van hun kinderen te verwaarlozen.

De persoonlijke betrokkenheid van Billingham is merkbaar, de film oogt geregeld als documentaire, met een camera die af en toe afdwaalt om een argeloos spelend kind te filmen.

Toch voelen ze tegelijk overbekend, die beelden van drankmisbruik, schreeuwruzies en ’s lands goorste overvolle asbakken, volgepropt door personages die geen moment in staat zijn om de gevolgen van hun gedrag onder ogen te zien, die hun kop ogenblikkelijk in het zand steken als een situatie ingewikkeld dreigt te worden. De authenticiteit die Billingham serveert heeft een prijs: Ray & Liz is, hoe goed uitgevoerd ook, een rechtlijnige en eenduidige film, met weinig ademruimte voor de kijker.

Ray & Liz
Drama
3 sterren
Regie: Richard Billingham.
Met: Justin Salinger, Ella Smith, Patrick Romer
108 min., in 17 zalen, online op picl.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden