blikcolumn

Rare volgorde bij invoeren kilometerheffing leidt vanaf 2024 tot méér files

Op deze plek schrijven Peter Giesen en Sheila Sitalsing beurtelings wat hun is overkomen of opgevallen op de weg en in de berm.

Sheila Sitalsing
Auto's staan op de A20 in de file tijdens een drukke ochtendspits. Beeld Bas Czerwinski / ANP
Auto's staan op de A20 in de file tijdens een drukke ochtendspits.Beeld Bas Czerwinski / ANP

Er komt dus een kilometerheffing. Over een jaar of acht en minimaal twee kabinetten verder weliswaar, want nieuw elan moet je doseren. Maar alles is veel voor wie al jaren bij Moergestel op de A58 in de file staat.

De kilometerheffing – de eerlijkste manier van betalen voor autorijden – is een klassieker uit de reeks Haagse Voldemort-onderwerpen, waar ook jarenlang de hypotheekrenteaftrek en de oudedagsvoorziening onder vielen: thema’s waar niet in revolutionaire termen over gesproken mocht worden, omdat ‘de kiezer’ dan misschien boos zou worden. Gaandeweg werd duidelijk dat deze mythische ‘kiezer’ heus zo onredelijk niet is; weerzin tegen hervormingen bleek gewoon projectie van politici zelf te zijn. Zo kon de aanpak van de hypotheekrenteaftrek en de verhoging van de AOW-leeftijd beginnen.

Na decennia van gelamenteer over tolpoortjes, vignetten en kastjes, ligt er eindelijk een regeerakkoord waarin ook een begin van overeenstemming staat over betalen voor autogebruik in plaats van -bezit. De allervoorzichtigste vorm wordt voorgesteld: in ruil voor afschaffing van de motorrijtuigenbelasting komt er één kilometertarief, ongeacht of je in de ochtendspits de A12 op gaat, of ’s nachts. Terwijl een kilometerheffing op zijn effectiefst is tegen files wanneer het duurder is om de weg op te gaan bij grote drukte. Ook gek: er wordt geen verschil gemaakt tussen benzineauto’s of elektrische varianten. Of tussen zware en lichte voertuigen.

Bovendien, reageert het Planbureau voor de Leefomgeving, gebeurt er nog meer geks. Zo moet de opbrengst van de kilometerheffing ook compenseren dat de overheid minder benzineaccijns krijgt wanneer meer mensen elektrisch gaan rijden. Daarom stijgt het tarief van de heffing naarmate het aandeel elektrisch afgelegde kilometers stijgt. En dan komt het gekke, doorgerekend door het PBL: ‘Om het woon-werkverkeer betaalbaar te houden, verhoogt de coalitie de fiscale vrijstelling voor de reiskostenvergoeding. Dat gebeurt al in 2024, zes jaar eerder dan de invoering van Betalen naar Gebruik. Dit stimuleert autogebruik met name in de spits, en zal leiden tot meer files en meer CO2-uitstoot.’

Méér files! Haal die heffing dus naar voren, zegt het PBL. Of stel de hogere reiskostenvergoeding desnoods uit. Laat de maatregelen in elk geval samenvallen. Anders blijft het risico dat in 2024 een volksvertegenwoordiger uitroept dat ‘al dat gepraat over heffingen niet helpt, zie je wel’, en met een kettingzaag naar Amelisweerd trekt, voor ‘Asfalt, asfalt, asfalt!’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden