Interview Stien den Hollander, alias S10

Rapper S10: ‘Het is goed dat je als popster psychische worstelingen benoemt’

rapper: S10 (Stien den Hollander) . Beeld Daniel Cohen

Stien den Hollander (19), beter bekend als S10, rapt over over worsteling met depressies en psychosen. Ze krijgt daar talrijke reacties op van haar generatiegenoten. Hoe gaat ze daarmee om?

Stien den Hollander wil niet de psychotherapeut van haar fans zijn. Die fans zien haar soms wel zo. Ze sturen haar berichtjes nadat ze haar muziek hebben geluisterd, die ze uitbrengt als rapper S10. In veel liedjes vertelt ze over haar ervaringen met de psychiatrie.

‘Het is beter als ik niet op die berichtjes inga’, zegt ze, tijdens een interview in het kantoor van haar label. ‘Anders word ik er helemaal in meegezogen. Ik kan niet iedere dag vragen hoe het met je gaat. In het begin heb ik dat wel gedaan. Je wordt iemands licht en dat is een zware verantwoordelijkheid. Ik wil niet dat mensen afhankelijk van me zijn.’

Wat Den Hollander (19) daarom sinds een tijdje doet: een paar keer per week gaat ze ‘live’ op Instagram. Dan filmt ze zichzelf terwijl ze, meestal thuis op de bank, praat en reageert op vragen. Laatst tipte Den Hollander tijdens zo’n sessie een Zembla-aflevering over een meisje van 19 dat een eetstoornis heeft en al anderhalf jaar aan een bed ligt vastgebonden, omdat ze zichzelf anders iets aandoet.

‘Ik vind het belangrijk dat mensen weten dat zoiets bestaat’, zegt ze. ‘Zelf heb ik geen eetstoornis gehad, maar op mijn eerste ep rapte ik ‘Ik heb al vier dagen helemaal niets gegeten.’ Toen was ik me er niet van bewust wat dat teweeg kan brengen, omdat ik zelf nog in de war was. Nu weet ik dat het een trigger kan zijn, ik pas op met zulke teksten.’

Op haar nieuwe album Snowsniper toont S10 (spreek uit: es-tien) zich van een optimistischer kant dan op haar eerdere werk. Nog steeds gaat haar muziek over worstelingen en angsten, maar in de teksten hoor je steeds vaker dat ze de luisteraar, of wellicht zichzelf, moed inpraat. Uit Wat is Real: ‘Alles lijkt oneindig in je hoofd, maar ik weet dat je ooit geluk vindt.’

‘De meest oorspronkelijke stem in de hedendaagse Nederlandse hiphop’, noemde de Volkskrant S10 in de vier-sterren-recensie van Snowsniper. Sinds haar 16de maakt Stien den Hollander, een meisje met lang blond haar uit Hoorn, een mengeling tussen hiphop en indiepop, met kille, duistere synths en al even duistere teksten, die ze soms zingt en soms rapt, vaak met stemvervormende effecten eroverheen.

Op haar debuut-ep Antipsychotica, in 2017 opgenomen op haar laptop, met haar iPhone-oortjes als microfoon, rapte Den Hollander over de periodes dat ze was opgenomen, haar suïcidale gedachten en het gevecht met de stemmen in haar hoofd. Uit Van Kant: ‘Waarom ben ik altijd degene die sorry zegt? Zet mezelf aan de kant. Waarom ben ik altijd degene die slecht hecht? Maak mezelf nog van kant.’

De in eigen beheer uitgebrachte ep viel op en leverde haar een contract op bij Noah’s Ark, een van de grotere hiphoplabels van Nederland. Terwijl ze werkte aan haar volgende ep, Lithium, vernoemd naar het medicijn dat ze destijds slikte, kreeg ze weer een psychose en werd ze opnieuw opgenomen. 

In de kliniek realiseerde ze zich dat ze nog een paar weken had om te leren voor haar eindexamen vmbo. Ze zette alles op alles, slaagde uiteindelijk en werd vlak daarna aangenomen op de Herman Brood Academie (een MBO- muziekopleiding in Utrecht). Het afgelopen jaar werkte ze met haar vaste producer en beste vriend Sim Fane aan haar net verschenen album Snowsniper.

‘Ik ben op een heel vredig punt nu’, zegt ze. ‘Ik ben er nog niet, maar het gaat goed. Ik kan inmiddels goed reflecteren op wat er toen misging in mijn hoofd. In die mindset begon ik aan het album.  Naarmate er meer liedjes af waren, viel het me op dat er een lijn in zat: vrede met jezelf hebben.’

Was die positievere toon ook een reactie op je eerdere werk?

‘Ja, want ik weet dat muziek een sterke invloed kan hebben op je gemoed. Grof gezegd: als je muziek luistert waarin het heel expliciet over zelfmoord gaat, kan dat je op gedachten brengen. Toen het met mij slecht ging, luisterde ik vaak naar Bring Me The Horizon, een emometalband. Die muziek paste bij mijn emoties op dat moment. Het gaat over je plek niet kunnen vinden, ongelukkig zijn. Met dat soort heftige muziek haal je jezelf naar beneden. Ik werd dan nog verdrietiger, ging nog dieper in mezelf graven of ik ging spullen kapot maken. Ik wil gewoon echt niet dat mijn muziek dat teweeg brengt.’

Hoorde je van luisteraars dat je muziek die uitwerking had?

‘Nee, gelukkig niet. Ik weet het vooral uit eigen ervaring.’

Mensen kunnen ook troost halen uit zware muziek. Ik ben niet de enige die zich zo voelt, denken ze dan.

‘Klopt, dat is een mooie kant ervan. Dat heb ik ook gehoord van luisteraars. Ik kreeg veel persoonlijke verhalen opgestuurd, van jongeren die zijn opgenomen, mensen die steun putten uit mijn muziek. Ik heb ook berichten gekregen van psychologen en hulpverleners. Een man die werkt op een afdeling waar jongeren worden opgenomen, zei bijvoorbeeld: ik kan me nu beter voorstellen wat het teweeg brengt als je wordt opgenomen.’

Toen Antipsychotica in 2017 uitkwam, was het nog best nieuw dat rappers over mentale problemen vertelden. Nu is er een hele stroming van sadrap. Neem Kanye West die op de cover van zijn album Ye de tekst zette: ‘I hate being bipolar, it’s awesome’.

‘Ja, ik heb die plaat veel geluisterd, Kanye is een van mijn favoriete artiesten. Ik vind het heel vet dat hij ervoor uitkomt dat hij hier last van heeft en dat hij zo de drempel om erover te praten lager maakt voor anderen. Maar ik heb het idee dat het voor sommige artiesten een marketingstrategie is om te zeggen dat je een psychische aandoening hebt, zeker in Amerika. Dat vind ik niet cool. Ik wil geen namen noemen, maar soms merk je gewoon dat het niet oprecht is.’

Hoe kan het dat zo veel jongeren zich identificeren met zulke zware thema’s?

‘Omdat we in een heftige tijd leven. De druk op jongeren is groot, dat zie je ook aan grote aantal jongeren die zelfmoord plegen. Dat heeft met allerlei factoren te maken, elk geval verschilt. Maar ik denk dat de hoge eisen op school en de druk van sociale media een rol spelen. Sinds mijn jeugd heb ik zo veel beelden gezien van perfecte vrouwen dat ik altijd onzeker was over mijn eigen lichaam. Jongens hebben ook weer te maken met druk: ze moeten stoer zijn en mogen geen verdriet laten zien.

‘Tegelijkertijd leven we in een tijd waarin zware thema’s als depressie steeds meer bespreekbaar zijn. Kijk naar Billie Eilish. Zij is een van de populairste artiesten ter wereld geworden met erg duistere liedjes. Haar nieuwste liedje gaat erover dat ze de faam eigenlijk niet aankan en dat ze in een droom van een brug springt. Ik vind het goed dat je nu als popster zulke worstelingen kunt benoemen.’

Wordt het voor jongeren ook cool om depressief te zijn als hun helden dat zijn?

‘Dat weet ik niet zeker. Ik heb weleens het idee dat mensen graag de aandacht willen die ze krijgen als ze zeggen dat ze depressief zijn. Maar in zo’n geval ligt het probleem altijd dieper dan dat je favoriete rapper toevallig depressief is. Dan is er iets misgegaan in je jeugd bijvoorbeeld. Mijn muziek is ook vaak sad. Maar ik zou nooit zeggen: sad zijn is vet, word ook sad.’

Den Hollander groeide op met haar moeder en haar tweelingbroer in Hoorn. Hun vader heeft het gezin verlaten toen haar broer en zij baby’s waren. Hij bleef in de buurt wonen, maar ze hebben nooit contact gehad, op de paar keer na dat ze hem toevallig tegenkwam.

Omdat Den Hollander al vroeg mentale problemen kreeg, had ze op haar middelbare school de afspraak dat ze maar vier uur per dag hoefde te komen en thuis mocht blijven als het niet ging. Ze had last van ziekelijke schaamte, zo erg dat ze niet naar de supermarkt durfde, bang dat ze geen geld bij zich zou hebben.

Toen ze op een dag een kale plek op haar hoofd had, ging ze met haar moeder naar de dokter. Trichotillomanie was de diagnose, een obsessief-compulsieve stoornis waarbij je haren uit je hoofd trekt. Den Hollander had niet eens door dat ze dat deed. Klasgenoten zeiden tegen haar: ‘Het lijkt wel alsof je met een kaasschaaf over je hoofd bent gegaan.’

Om naar school te gaan, hoefde ze maar vijf minuten te fietsen, maar dan moest ze wel een groot kruispunt over. In de spits stonden daar zo veel auto’s dat ze bang was dat ze werd bekeken. ‘Na een tijdje ging het zo ver dat ik het stoplicht niet meer kon vertrouwen. Het werd een waan. Als het licht groen was, dacht ik dat ik voor de gek werd gehouden.’

Ze begon zichzelf te snijden toen ze een jaar of 14 was. Op een dag had ze een ongeluk tijdens gym, waarna de docent zag dat ze sneetjes op haar arm had. Dat was het begin van een lang traject in de psychiatrie. In een inrichting waar ze hulp hoopte te krijgen, leerde ze vooral slechte gewoonten aan van andere patiënten. Ze heeft een paar keer psychosen gehad, die zich telkens volgens hetzelfde patroon voltrokken. Perioden van ziekelijke schaamte werden opgevolgd door een depressie, waarna ze psychotisch werd. Meerdere keren werd ze opgenomen, één keer zat ze 17 uur in een isoleercel.

Om van haar extreme schaamte af te komen ging ze in haar eentje op vakantie naar Ibiza, vlak na haar eindexamen. Elke dag daagde ze zichzelf uit om haar gêne en angsten te overwinnen. ‘Ik kocht bijvoorbeeld het allerlelijkste luchtbedje dat ik kon vinden, knalroze met glitters, en ging daarmee een druk zwembad in. Of ik pakte willekeurig een bus ergens naartoe, terwijl ik normaal gesproken alles obsessief wil plannen.’

Elke keer kwam ze erachter: het is minder erg dan je denkt, het leven gaat gewoon door als er iets genant gebeurt, of als je de controle verliest. ‘Die relativering heb ik moeten leren. Het is belangrijk om erachter te komen dat het niet zo veel uitmaakt wat andere mensen van je vinden.’

Helpt dat inzicht je ook in de muziek?

‘Ja, ik werd er onzeker van dat alle artiesten om me heen heel veel streams pakten, en ik niet zo. Ik dacht dat ik commerciële liedjes moest maken. Dat gaf veel druk, want dat paste helemaal niet bij me. Dus toen dacht ik na een tijdje: dan doe je toch alleen wat je zelf leuk vindt. Ik laat me nu niet meer beïnvloeden door mensen van buitenaf. Zonder druk ben ik de studio ingegaan voor dit album. Ik zie wel wat er komt, dacht ik.’

Haal je voor je teksten weleens inspiratie uit de stemmen in je hoofd?

‘Nee, nooit. Ik heb geen waardering voor de stemmen. Ik leef al zes jaar met ze, het zijn er twee, met verschillende persoonlijkheden. Gaandeweg heb ik mijn eigen manier gevonden om ermee om te gaan, ik negeer ze. Misschien gaan ze ooit weg, maar ik denk het niet.’

Documentaire

Dinsdag verschijnt bij 3voor12, het muziekplatform van VPRO, de korte documentaire over S10 Storm in mijn hoofd. Daarin zijn onder meer beelden te zien van Stien den Hollander toen ze als kind meedeed aan het programma Taarten van Abel. 3voor12 volgde haar de laatste maanden tijdens optredens en het maken van haar album. 

Wilt u praten over zelfdoding of wilt u hulp op dit gebied? Bel 113 Zelfmoordpreventie: 0900-0113. Of neem contact op via 113.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden