‘Rap bloeit ook in Iran’

Iraanse Nederlander over LiteSide Festival: ‘Cross-over is het leven.’

Als je je een persoon probeert voor te stellen bij een begrip als ‘oriëntaals-westerse cross-over’ komt Sahand Sahebdivani dicht in de buurt. Die bruisende jongerencultuur met lak aan traditionele nationale, etnische en culturele scheidslijnen strijkt dit weekeinde voor het LiteSide Festival neer op het Westergasfabrieksterrein in Amsterdam. Sahebdivani (29), kind van Iraanse ouders, programmeert een deel en treedt zelf op met de gelegenheidsband Jonge Helden, onder aanvoering van de toonaangevende Frans-Libanese trompettist Ibrahim Maalouf.

Waarschijnlijk zal Sahebdivani alleen zijn stem in de strijd gooien, maar misschien ook zijn taar, de Iraanse langhalsluit. Hij weet het nog niet zeker, zegt hij, dat zal blijken tijdens de repetities. Improvisatie, ontmoetingen, toeval, verrassingen: daar draait het festival om. Alles wat prikkelt komt aan bod: muziek, (buik)dans, literatuur, beeldende kunst, film, performances, debat, optredens, workshops.

Dat duizendpotige van deze subcultuur heeft Sahebdivani zeker. Hij is verhalenverteller. ‘Oude Iraanse mythische teksten vertel ik op een heel moderne manier.’ Elke eerste vrijdag van de maand organiseert hij een vertelavond in het Amsterdamse café Mezrab. Hij bespeelt naast de taar allerlei Iraanse percussie-instrumenten en ook de klarinet. Hij presenteerde een cultureel programma op de Iraans-Nederlandse zender Radio Zamaneh. En hij schrijft een journalistiek blog op de website van de Groene Amsterdammer. Voor LiteSide programmeerde hij voorheen de muziek en dit jaar de performances.

Wat is ‘oriëntaals-westerse cross-over’?

‘We combineren Europese instrumenten met die uit het Midden-Oosten, de muzikanten komen uit verschillende culturen, we mengen talen, ritmes, melodieën. Dan ontstaat er iets nieuws. Soms moet ik het toeval een handje helpen, maar bij de meeste oosterse muzikanten die in het Westen zijn opgegroeid komt het vanzelf. Behzad Sanati die vrijdagavond meespeelt, heeft zijn traditionele Iraanse luit, de setaar in zijn geval, elektrisch versterkt en klinkt nu als Jimi Hendrix. De vader van Maalouv heeft een speciale trompet voor hem gebouwd, omdat op een gewone de Arabische noten niet te spelen zijn.’

Bestaat die subcultuur van cross-over ook in het Midden-Oosten?

‘Al veel langer dan hier. Sinds de komst van de radio in de regio zijn mensen gaan luisteren naar westerse muziek en dat gaan spelen. In Turkije bestaat al heel lang een levendige scene. Gasten uit Istanbul verbazen zich erover dat cross-over hier in Nederland nog betrekkelijk nieuw is.’

Zijn het dezelfde jongeren in Iran, die we nu op straat zien bij de betogingen rond de verkiezingen?

‘Jazeker. Ik ben zelf sinds mijn de derde jaar niet meer in Iran geweest, maar ik heb veel contact met mijn neven en nichten van mijn leeftijd. Als die hier tussen Amsterdamse jongeren zouden lopen, zou je weinig verschil zien. Ze houden van dezelfde Hollywoodfilms, luisteren naar dezelfde muziek als ze uitgaan, ze gaan ook graag naar tenten als de Coffee Company om te flirten en dure koffietjes te drinken. Hun muziek is rap, heavy metal, boybands en alle Iraanse varianten die daarop worden gemaakt.

‘Nu is een groep teleurgesteld omdat de omwenteling niet lijkt door te zetten. Een andere groep is tevreden dat de buitenwereld heeft gezien dat er andere Iraniërs zijn, die niet van Ahmadinejad houden. Ik behoor tot de optimisten. Ik denk dat de verandering niet langer is tegen te houden.’

Het versterken van de nationale identiteit lijkt overal de teneur, ook in Nederland, en niet cross-over dat te veel doet denken aan het multiculturalisme van de jaren negentig. Merkt LiteSide daar iets van?

‘Ik geloof het niet. Er komen natuurlijk vooral jongeren zoals ik die zich thuis voelen in verschillende culturen. Ik vond de jaren negentig trouwens ook een en al knulligheid, dat krampachtige zoeken naar een multicultuur, meer omdat er politiek behoefte aan was dan dat het goede kunst bracht. Dat is nu anders. Alle kunstenaars op LiteSide zijn uitgenodigd op basis van hun kwaliteit.

‘Ik denk dat er in de jaren negentig nog weinig goede kunstenaars en sprekers onder de migranten waren. Vroeger mocht in zo’n belachelijke talkshow met allochtonen een Marokkaan wat schutteren. Nu hebben we Aboutaleb! Er is een nieuwe, zelfbewuste generatie opgegroeid.

‘De discussie over het verwateren van de nationale identiteit doet jongeren weinig. We doen er niet te zwaar over, vandaar: LiteSide. Voor ons is het gewoon zoals het leven is. Het is onze identiteit.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden