Review

Raes heeft oog voor de kwetsbaarheid van de zwemmers

Dat topsport geen relativering verdraagt, werd zelden zo fraai in een dialoogje gevat. Raes laat zien dat het drama in de topsport meer behelst dan alleen winst of verlies.

Ranomi Kromowidjojo en Ferry Weertman in 0,03 seconde

Ze hebben iets weg van een buitenaardse menssoort, de Nederlandse topzwemmers in 0,03 seconde. Badmutsen en anonimiserende brilletjes, vervormde schouderpartijen aan atletische lijven, elke dag omsloten door dat chloorwater, schavend aan de juiste keertechniek met behulp van onderwatercamera's, grafieken en zwemprofessoren in het Eindhovense Tongelreepbad, of ergens in een Frans buitenbad voor zonsopgang noest ploeterend onder de regie van een Napoleoneske trainingsbeul, die enkel heil ziet in nóg meer afgelegde kilometers.

Suzanne Raes, filmmaker met een divers oeuvre (The Rainbow Warriors of Waiheke Island, Hou me vast - de Dijk) volgde de Nederlandse zwemploeg in de aanloop naar de Olympische spelen in Rio de Janeiro in 2016. De onzekere Femke Heemskerk, de ongenaakbare Ranomi Kromowidjojo, de belofte Sebastiaan Verschuren en de bij het grote publiek minder bekende openwaterzwemmers Sharon van Rouwendaal en Ferry Weertman.

0,03 seconde

Documentaire
Regie: Suzanne Raes
Met: Femke Heemskerk, Ranomi Kromowidjojo, Sharon van Rouwendaal, Sebastiaan Verschuren, Ferry Weertman.

90 min., in 28 zalen.

Je kunt zeggen dat het Raes meezat, zoals Roel van Daalen ooit bij diens Ajax-portret Daar hoorden zij engelen zingen uit 2000. De sportdocumentaire gedijt nu eenmaal als de prestaties aanmerkelijk lager zijn dan de verwachtingen, of juist andersom. En 2016 was ramp- én jubeljaar voor de zwemsport: veel ging mis, veel kwam goed.

Maar ook met dit vooraf ongewisse voordeel valt op hoe bekwaam Raes haar verhaallijnen uitzet in 0,03 seconde. Hoe ver haar camera doordringt in die monomane zwemwereld. Hoezeer ze er in slaagt karakters diepte te geven in dit gezelschap zwemmers en coaches, zodat het drama in het slotstuk zoveel meer behelst dan enkel winst of verlies.

Meer nog dan over zwemmen, gaat 0,03 seconde over mensen die alles in dienst stellen van één enkel persoonlijk ideaal. Het sociale leven van 10-kilometerzwemmer Van Rouwendaal beperkt zich tot de omgang met haar troostkonijn; praktischer dan een relatie. Verschuren redeneert nuchter dat hij het niet wil weten als een naast familielid een dag of wat voor zijn Olympische race overlijdt. En als ík overlijd?, vraagt zijn vriendin. Nee, antwoordt Verschuren, want ook dán wil je toch dat ik hard zwem?

Dat topsport geen relativering verdraagt, werd zelden zo fraai in een dialoogje gevat.

Sharon van Rouwendaal in de documentaire

Raes heeft oog voor de kwetsbaarheid van de zwemmers: die moeten de juiste coach strikken, maar zo'n man (altijd een man) kan z'n aandacht plots verleggen naar een andere zwemmer. En dan die uiteenlopende trainingsmethodes: helpt zo'n ruwe Franse bottenkraker bij het klaarstomen van een zo fijn talent als Heemskerk?

Bij haar ligt het hart van 0,03 seconde, de zwemster met sierlijke slag en wankel finalegemoed. Wie 0,03 seconde ziet, vóélt de weerzin van Heemskerk tegen die gesprekjes voor de camera van de NOS-inquisiteur, die de nog druipende zwemster bot verhoort over een verloren finale. Tweede geworden? Tweede? Leg dat maar eens uit Femke!

Femke zwijgt. En de film spreekt.

'Het is een eenzame sport. Dat wilde ik laten zien'

Lees hier een gesprek met documentairemaakster Suzanne Raes over de gedachte achter 0,03 seconde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden