‘Radio Maryja vertelt de waarheid’

De Poolse godsdienstige zender Maryja wordt xenofobie verweten. De oudere luisteraars dragen haar op handen...

TORUN De gemiddelde leeftijd van de fans van Radio Maryja zal wellicht boven de 60 liggen, maar bij hun aankomst donderdag op het hoofdkwartier van hun geliefde katholieke zender gedragen ze zich net als kinderen. Er wordt gefotografeerd dat het een lieve lust is. De lange rij voor de ingang kan de pret niet bederven. Vrouwen op leeftijd, met een bij Poolse grootmoeders populaire baret getooid, geven er de toon aan. Ene Henryka, die zoals de meeste van de zevenduizend andere bedevaarders van ver is gekomen voor het verjaardagsfeest van de godsdienstige zender, kan haar geluk niet op: ‘Ik zou bovenal God willen danken voor het wonder van Radio Maryja.’

Dat wonder werd vijftien jaar geleden voltrokken, toen de redemptorist Tadeusz Rydzyk in de provinciestad Torun met godsdienstige uitzendingen begon. Sindsdien is Radio Maryja met een achterban van meer dan een miljoen, vooral vrouwelijke, luisteraars uitgegroeid tot een zender om u tegen te zeggen. Behalve een radiostation controleert Rydzyk ook een dagblad en een televisiezender.

Zijn boodschap is een mengeling van religieuze devotie en anti-westerse propaganda, waarin zowel Europese integratie als de vrije markt kop van jut zijn. In de met gebeden doorspekte programma’s is de grens tussen patriottisme en xenofobie soms moeilijk te trekken. Maar de beschuldigingen hebben de invloed van de mohairen baretten, zoals zijn luisteraars spottend genoemd worden, er niet minder om gemaakt.

Begin dit jaar speelde de zender een belangrijke rol bij de totstandkoming van een regeringscoalitie tussen conservatieven, populisten en nationalisten. Sindsdien kan eerste minister Jaroslaw Kaczynski, zelf op bezoek in Torun, bij de aanhangers van Radio Maryja geen kwaad meer doen.

‘Voor de eerste keer sinds de val van het communisme hebben we een regering zonder joden en vrijmetselaars’, verzucht een vrouw nadat Kaczynski tijdens zijn gelegenheidstoespraak de lof heeft gezongen van de mohairen baretten. ‘Zo mag je het niet zeggen’, corrigeert haar man. ‘Het is beter om te zeggen dat we een regering hebben die op z’n Pools denkt.’

Zijn politieke invloed heeft Radio Maryja vooral te danken aan zijn trouwe achterban. Voor de meeste luisteraars is het woord van de zender wet. ‘Radio Maryja is voor mij alles’, vertelt ‘groene baret’ Jadwiga. ‘Ik geloof alles wat Radio Maryja zegt. Ik denk dat ik verliefd ben.’ Elke maand stort ze een tiende van haar mager pensioentje in de kas van de radiozender.

Dat ze niet de enige is, blijkt uit de gretigheid waarmee de ongefortuneerde bedevaarders geld deponeren in de kassen die in een aparte kamer staan opgesteld. Giften van luisteraars zijn voor de zender de belangrijkste bron van inkomsten. ‘Alstublieft’, zegt een van de assistenten, ‘neem maar mee’, terwijl ze een van de bedevaarders een partij prentkaarten in handen stopt. ‘Uitdelen aan kennissen rond kerst, zodat hun geweten begint te knagen en ze een bijdrage storten.’

Dat hun zender er van wordt beschuldigd er een reactionair wereldbeeld op na te houden, begrijpen de bedevaarders niet. Het antwoord op de vraag waarom ze naar Radio Maryja luisteren is steeds dezelfde: ‘Omdat hij de waarheid vertelt.’

Hoe die waarheid er volgens Radio Maryja moet uitzien, blijkt uit de boekenverkoop in een feesttent. Aan een van de standjes zit de belangrijkste commentator van de zender druk boeken te signeren. De titels spreken voor zich: De rode dynastie, Wat Polen de wereld gegeven heeft en De nieuwe leugens van Gross, het antwoord van Radio Maryja op een boek over antisemitisme in de Poolse geschiedenis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden