Radio 538 moet om de schilderijen denken

Lawaai kan de verf van een schilderij doen trillen. Het Van Gogh Museum deelt gele kaarten uit aan Koninginnedag-dj’s...

In 2002 spande het Van Gogh Museum een kort geding aan tegen stadsdeel Amsterdam-Zuid en Radio 538. De koninginnedagconcerten op het Museumplein dreunden zo door in het museum, dat het gevaarlijk zou kunnen zijn voor de collectie.

En niet alleen de collectie: juist in de tentoonstellingsvleugel, het dichtst aan het Museumplein, hangen geleende schilderijen. En daar moet extra voorzichtig mee worden omgesprongen.

Het probleem is nog steeds niet helemaal opgelost. Ook vandaag staat 538 weer op het plein. Lopen de Max Beckmann-schilderijen gevaar?

Vliegtuigbouwkundige Bill Wei onderzoekt voor het Instituut Collectie Nederland het effect van trillingen op schilderijen: ‘Het TNO kan de kracht meten van de trillingen in de grond en de muren. Ze hebben op basis daarvan een richtlijn gesteld waaraan de dj’s zich moeten houden.’

Gaat de dj er langzaam overheen, zegt Wei, dan wordt hem gevraagd te dimmen. Maar er is een alarmgrens. Gaat hij daaroverheen, dan krijgt hij een ‘gele kaart’. Na drie kaarten wordt dat een rode en ‘mag het Van Gogh in principe de stekker eruit trekken’. Conservator Sjraar van Heugten van het Van Gogh Museum zegt dat dat nooit zal gebeuren: ‘De partijen houden zich de laatste jaren prima aan de afspraken.’

Toch is er nog een onopgelost probleem: hoeveel trillingen kan een geschilderd doek aan voor het schade oploopt?

Wei: ‘Met normale meetinstrumenten kan je dat niet meten. Sensoren mogen niet zomaar op een schilderdoek worden geplakt.’

Wei simuleerde een koninginnedagsituatie in het ICN. Hij hing drie proefschilderijen op en zette een cd met harde techno aan. Met een laser gericht op het doek en op de muur mat hij de trillingen. Conclusie: ‘Een doek trilt zeker tien keer zo hard als de muur.’

Na 12 keer de cd beluisterd te hebben, viel een stuk verf van het doek. Het onderzoek is niet helemaal accuraat, zegt Wei, omdat de kwaliteit van de proefschilderijen lang niet zo goed is als die van de topwerken in het Van Gogh. Maar het grootste gevaar is volgens Wei het onzichtbare. ‘Door aanhoudende lichte belasting treedt eerst onzichtbare schade op.’.

Conservator Van Heugten hoopt dat het onderzoek de komende tijd vordert, maar maakt zich geen zorgen. Toch is hij in het museum vandaag. ‘Er moet iemand zijn die beslissingen neemt als het erop aankomt.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden